مزد مشمول بیمه را وارد کنید تا سهم بیمه‌شده، سهم کارفرما و بیمهٔ بیکاری را جدا ببینید. نرخ‌ها از متن رسمی قانون تأمین اجتماعی و قانون بیمهٔ بیکاری آمده و کنار هر ردیف شمارهٔ ماده نوشته شده است. عدد سقف و کف مزد را خودتان از لیست بیمه وارد می‌کنید.
نرخ‌ها از متن رسمی مصوب در پایگاه قوانین مرکز پژوهش‌های مجلس برداشته شده‌اند. عدد سقف و کف مزد مشمول، فهرست مزایای مشمول و نرخ خویش‌فرماها در متن مواد نیامده و در این صفحه هم نیست.
مزد مشمول ماهانه را همان‌طور که در لیست بیمه یا فیش آمده وارد کنید.
ریال یا تومان؛ یکی را در همهٔ خانه‌ها ثابت بگیرید (نرخ‌ها درصدی‌اند و به واحد بستگی ندارند). این ابزار سقف و کف مزد مشمول، فهرست مزایای مشمول و معافیت‌های ویژهٔ کارگاه را اعمال نمی‌کند؛ مزد را پس از اعمال آنها از لیست بیمه، فیش حقوقی یا اعلام سازمان وارد کنید. نتیجه برآورد است و جای محاسبهٔ رسمی سازمان تأمین اجتماعی یا مشاورهٔ وکیل را نمی‌گیرد.
| سهم | نرخ از مزد | پرداخت‌کننده | مبنا |
|---|---|---|---|
| بیمه‌شده | ۷٪ | از مزد کسر میشود و کارفرما به سازمان می‌رساند | بند ۱ ماده ۲۸؛ ماده ۳۶ |
| کارفرما | ۲۰٪ | کارفرما، علاوه بر مزد | تبصرهٔ ۱ ماده ۲۸ |
| دولت | ۳٪ | دولت؛ از جمع پرداختی کارگر و کارفرما بیرون است | بند ۱ ماده ۲۸؛ تبصرهٔ ۲ |
| جمع ماده ۲۸ | ۳۰٪ | ۲۰ + ۷ + ۳ | تبصرهٔ ۱ ماده ۲۸ |
| بیمهٔ بیکاری | ۳٪ | کلاً کارفرما | ماده ۵ قانون بیمهٔ بیکاری ۱۳۶۹ |
| مشاغل سخت و زیانآور (در صورت اعلام) | ۴٪ افزوده | کارفرمایان | بند ب-۴ تبصرهٔ ۲ ماده ۷۶ (اصلاحی ۱۳۸۰) |
بند ۱ ماده ۲۸ برای سال ۱۳۵۴ میگوید: «هفت درصد آن به عهده بیمه شده و هجده‌درصد به عهده کارفرما و سه درصد به وسیله دولت تأمین خواهد شد.» تبصرهٔ ۱ از سال ۱۳۵۵ سهم کارفرما را بیست درصد می‌کند و میگوید «با احتساب سهم بیمه شده و کمک دولت کل حق‌بیمه به سی درصد» می‌رسد. هفت و سه درصد از بند ۱ می‌آید و ۲۰ + ۷ + ۳ = ۳۰ استنتاج مستقیم از همین دو متن است؛ تبصره خودش این دو عدد را تکرار نمی‌کند.
فرض کنید مزد مشمول ماهانه ۱۰٬۰۰۰٬۰۰۰ است (واحد را تومان یا ریال بگیرید). این مثال ساختگی است و به هیچ فرد یا کارگاه واقعی مربوط نیست؛ ارقام با همان فرمول ماشینحساب بالا حساب شده‌اند.
| ردیف | نرخ | یک ماه | ۱۲ ماه |
|---|---|---|---|
| سهم بیمه‌شده (کسر از مزد) | ۷٪ | ۷۰۰٬۰۰۰ | ۸٬۴۰۰٬۰۰۰ |
| سهم کارفرما | ۲۰٪ | ۲٬۰۰۰٬۰۰۰ | ۲۴٬۰۰۰٬۰۰۰ |
| بیمهٔ بیکاری (کارفرما) | ۳٪ | ۳۰۰٬۰۰۰ | ۳٬۶۰۰٬۰۰۰ |
| جمع قابل پرداخت به سازمان | ۳۰٪ | ۳٬۰۰۰٬۰۰۰ | ۳۶٬۰۰۰٬۰۰۰ |
| هزینهٔ کارفرما جدا از مزد (کارفرما + بیکاری) | ۲۳٪ | ۲٬۳۰۰٬۰۰۰ | ۲۷٬۶۰۰٬۰۰۰ |
| سهم دولت (اطلاعی؛ در جمع نیست) | ۳٪ | ۳۰۰٬۰۰۰ | ۳٬۶۰۰٬۰۰۰ |
در این مثال ماهانه ۷۰۰٬۰۰۰ از مزد کارگر کسر میشود، کارفرما جدا از مزد ۲٬۳۰۰٬۰۰۰ میپردازد و مجموعاً ۳٬۰۰۰٬۰۰۰ به سازمان می‌رسد. اگر شغل سخت و زیانآور اعلام شده باشد، ۴٪ دیگر (۴۰۰٬۰۰۰ در ماه) به سهم کارفرمایان افزوده میشود.
بند ۵ ماده ۲ قانون تأمین اجتماعی میگوید: «مزد یا حقوق یا کارمزد در این قانون شامل هر گونه وجوه و مزایای نقدی یا غیر نقدی مستمر است که در مقابل کار به بیمه شده داده میشود.» ماده ۳۰ کارفرمایان را موظف می‌کند از «کلیه وجوه و مزایای» همین بند حق بیمه را کسر کنند. تبصرهٔ آن ارزش مزایای غیرنقدی مستمر، مثل مواد غذایی و پوشاک، را «به طور مقطوع» طبق آییننامه تعیین می‌کند.
ضابطهٔ قانون «مستمر بودن» و «در مقابل کار» است. اینکه حق مسکن، بن، حق اولاد، عیدی یا پاداش مشمول است یا نه، در متن این مواد نیامده؛ فهرست آن در بخشنامه‌های سازمان است و ما از منبع رسمی نخوانده‌ایم. ملاک شما لیست بیمه و اعلام سازمان است.
| حالت | قاعده در متن قانون | ماده |
|---|---|---|
| درآمد از مشتریان یا مراجعان | درآمد تقریبی هر طبقه یا حرفه مقطوعاً تعیین و مأخذ حق بیمه میشود | ۳۱ |
| بیمه‌شدگان کارمزدبگیر | حق بیمه از کل درآمد ماهانه حساب میشود و در هیچ مورد از حق بیمهٔ حداقل مزد کارگر عادی کمتر نیست | ۳۲ |
| کارآموزان | حق بیمه به نسبت مزد است و از میزانِ حداقل مزد یا حقوق کمتر نیست؛ اگر مزد کمتر از حداقل دستمزد باشد، مابه‌التفاوت سهم کارآموز با کارفرماست | ۳۳ |
| کار برای چند کارفرما | هر کارفرما به نسبت مزدی که میپردازد، سهم بیمه‌شده را کسر و با سهم خود بپردازد | ۳۴ |
| فعالیت‌های طبقه‌بندی‌شده | سازمان می‌تواند با تصویب شورای عالی مزد را طبقه‌بندی و حق بیمه را به مأخذ درآمد مقطوع وصول کند | ۳۵ |
در مواد ۲۸ تا ۴۱ عددی برای سقف مزد مشمول ندیدیم؛ فقط کف‌هایی برای کارمزدبگیران (ماده ۳۲) و کارآموزان (ماده ۳۳) آمده است. حداقل و حداکثر مزد مبنا را هر سال سازمان اعلام می‌کند و چون فرّار است در این صفحه نیامده. اگر مزدتان از سقف اعلامی بیشتر است، همان رقم سقف را از لیست بیمه بردارید و در ماشینحساب بزنید.
تبصرهٔ ۳ ماده ۳۶ قانون کار میگوید مزایای رفاهی و انگیزه‌ای، از جمله کمک هزینه مسکن، خواربار، کمک عائله‌مندی، پاداش افزایش تولید و سود سالانه، جزو «مزد ثابت و مزد مبنا» حساب نمی‌شود. این تعریف برای محاسبه‌هایی مثل سنوات است و مأخذ حق بیمه تعریف جدا دارد (بند ۵ ماده ۲)، پس نتیجهٔ یکی را به دیگری نبرید. حقوق ماهانه را در ماشینحساب حقوق ۱۴۰۵ ببینید.
ماده ۳۶ میگوید: «کارفرما مسئول پرداخت حق بیمه سهم خود و بیمه شده به سازمان می‌باشد و مکلف است در موقع پرداخت مزد یا حقوق و مزایا سهم بیمه شده را کسر نموده و سهم خود را بر آن افزوده به سازمان تأدیه نماید.» اگر کارفرما از کسر سهم بیمه‌شده خودداری کند، شخصاً مسئول پرداخت آن است؛ و تأخیر یا عدم پرداخت او «رافع مسئولیت و تعهدات سازمان در مقابل بیمه شده نخواهد بود». ماده ۱۴۸ قانون کار هم کارفرمایان کارگاههای مشمول را مکلف می‌کند کارگران را طبق قانون تأمین اجتماعی بیمه کنند.
ماده ۵ قانون بیمهٔ بیکاری (مصوب ۱۳۶۹/۶/۲۶) میگوید: «حق بیمه بیکاری به میزان (3%) مزد بیمه شده می‌باشد که کلاً توسط کارفرما تأمین و پرداخت خواهد شد.» تبصرهٔ همین ماده، مزد بیمه‌شده و نحوهٔ تعیین و وصول حق بیمه بیکاری را بر اساس همان ضوابط حق بیمهٔ سایر حمایت‌های تأمین اجتماعی می‌گذارد؛ یعنی مبنا همان مزد مشمول است.
ماده ۱ همین قانون شمول را به بیمه‌شدگانی می‌دهد که تابع قوانین کار و کار کشاورزی‌اند و بازنشستگان و ازکارافتادگان کلی، صاحبان حرف و مشاغل آزاد و بیمه‌شدگان اختیاری، و اتباع خارجی را مستثنی می‌کند. برای همین ماشینحساب گزینهٔ بیکاری را برمی‌دارد. شرایط دریافت مقرری و مبلغ آن در راهنمای بیمه بیکاری آمده است.
بند ۴ از قسمت «ب» تبصرهٔ ۲ ماده ۷۶ (اصلاحی ۱۳۸۰/۷/۱۴ با تأیید مجمع تشخیص مصلحت نظام) میگوید: «جهت مشمولان این تبصره، چهار درصد (4%) به نرخ حق بیمه مقرر در قانون تأمین اجتماعی افزوده خواهد شد که آنهم در صورت تقاضای مشمولان قانون، بطور یکجا یا به طور اقساطی توسط کارفرمایان پرداخت خواهد شد.»
تشخیص اینکه کدام شغل سخت و زیانآور است با مراجع ذیربط و آییننامه است (بند ۵). متن توضیح نمی‌دهد «در صورت تقاضای مشمولان» دقیقاً چگونه عمل می‌کند و در قراردادهای پیمانکاری بار این ۴٪ با چه کسی است. گزینهٔ ماشینحساب فقط ۴٪ مزد را به سهم کارفرمایان می‌افزاید تا حالت فرضی را ببینید؛ اینکه شغل شما در فهرست است یا نه، با سازمان تأمین اجتماعی است. مزایای بازنشستگی این مشاغل را در ماشینحساب بازنشستگی بخوانید.
ماده ۳۹: «کارفرما مکلف است حق بیمه مربوط به هر ماه را حداکثر تا آخرین روز ماه بعد به سازمان بپردازد.» همان ماده تسلیم صورت مزد را هم بر عهدهٔ کارفرما می‌گذارد. اگر کارفرما صورت مزد را نفرستد، طبق ماده ۴۰ سازمان می‌تواند حق بیمه را رأساً تعیین و وصول کند. اگر کارفرما به میزان تعیین‌شده معترض باشد، طبق ماده ۴۲ ظرف سی روز از ابلاغ کتباً اعتراض می‌کند.
جریمهٔ دیرکرد در قانون ۱۳۸۷ (اصلاح قانون تأمین اجتماعی و برخی قوانین مربوط، مصوب ۱۳۸۷/۱/۲۵) آمده است: نفرستادن صورت مزد در موعد ۱۰٪ حق بیمهٔ همان ماه، و پرداخت‌نکردن حق بیمه و بیمه بیکاری در موعد «دو درصد (2%) تمام یا کسر بدهی قطعی پرداخت نشده به ازاء هر ماه تأخیر». تغییرات بعدی این جریمه‌ها و بخشودگی‌ها را در این بازبینی ندیده‌ایم؛ ارقام روز را از سازمان بپرسید.
حقوق، مزایا، بیمه و مالیات در یک فیش. محاسبه ←
سابقه و شرایط بازنشستگی. محاسبه ←
شرایط، مدارک و مقرری. بخوانید ←
سنوات، عیدی، بیمه و اخراج. بخوانید ←
پایان کار و مطالبات. محاسبه ←
مسیر طرح شکایت کارگری. راهنما ←
آخرین بازبینی محتوا: ۷ آبان ۱۴۰۵. مواد قانونی از متن قانون نقل و با آن تطبیق داده شده‌اند؛ ارقام و تاریخ‌ها فقط وقتی آمده‌اند که منبع رسمی یا اعلام رسمی داشته‌اند.
این صفحه راهنمای عمومی است و جای مشاورهٔ وکیل یا نظر مرجع رسمی را نمی‌گیرد. قوانین و ابلاغیه‌ها تغییر میکنند؛ پیش از اقدام، متن روز و وضعیت پروندهٔ خودتان را بررسی کنید. پارسی وکیل سامانه‌های رسمی را اداره نمی‌کند و استعلام زنده انجام نمی‌دهد.
اگر این صفحه برایتان جذاب بود، این مطالب و سرویس‌ها هم احتمالاً مفید خواهند بود.
روی هر سکویی هستید، یک گزینه مناسب پارسی وکیل برای شما آماده است. اندروید نیتیو، نسخه وب، یا ربات‌های تلگرام و بله.
مشاهده گزینه‌های نصب