بازبینی‌شده توسط تیم حقوقی پارسی وکیل · آخرین به‌روزرسانی: مهر ۱۴۰۵
راهنمای حقوق کار

مرخصی‌های کارگر: چند روز، با حقوق یا بدون حقوق؟

مرخصی سالانه، استعلاجی، زایمان، ازدواج و فوت، شیردهی و مرخصی بدون حقوق؛ هر کدام مدت و قاعدهٔ پرداخت جدایی دارد. این راهنما همه را با مادهٔ قانونی‌اش کنار هم گذاشته و دو ماشین‌حساب دارد: تاریخ پایان مرخصی زایمان و مبلغ حقوق ایام استعلاجی.

مطابق قانون کار و تأمین اجتماعی
تاریخ پایان مرخصی زایمان
حقوق استعلاجی

هر مرخصی چقدر است و حقوقش با کیست؟

نوع مرخصیمدتحقوق این ایاممستند
استحقاقی (سالانه)یک ماه با احتساب ۴ جمعه؛ در هفتهٔ شش‌روزه معمولاً ۲۶ روز کاریکارفرما، مزد کاملمادهٔ ۶۴ قانون کار
استحقاقی در کار سخت و زیان‌آور۵ هفته در سالکارفرما، مزد کاملمادهٔ ۶۵
ازدواج دائم، فوت همسر، پدر، مادر یا فرزند۳ روزکارفرما، مزد کامل؛ جدا از مرخصی سالانهمادهٔ ۷۳
استعلاجی (بیماری)به تشخیص پزشک و تأیید تأمین اجتماعیتأمین اجتماعی: سه چهارم یا دو سوم مزدمادهٔ ۷۴ قانون کار؛ مواد ۶۲ و ۶۳ قانون تأمین اجتماعی
زایمان۹ ماه؛ دوقلو و بیشتر ۱۲ ماهتأمین اجتماعی: دو سوم مزدمادهٔ ۱۷ قانون جوانی جمعیت؛ مادهٔ ۶۷ قانون تأمین اجتماعی
پاس شیردهینیم ساعت پس از هر ۳ ساعت کار، تا ۲ سالگی فرزندجزو ساعت کار استمادهٔ ۷۸
مرخصی ساعتیاز مرخصی سالانه کم می‌شودکارفرمامادهٔ ۷۰
حج واجبیک ماه، یک بار در تمام دوران کاراز مرخصی سالانه یا بدون حقوقمادهٔ ۶۷
بدون حقوقبا توافق کتبی کارگر و کارفرمابدون حقوق؛ سابقه حساب نمی‌شودمادهٔ ۷۲

تاریخ پایان مرخصی زایمان و حقوق استعلاجی

مرخصی استحقاقی: یک ماه در سال

طبق مادهٔ ۶۴ قانون کار، مرخصی سالانهٔ کارگر با استفاده از مزد کامل، یک ماه است که چهار روز جمعهٔ آن هم جزو این یک ماه حساب می‌شود. برای همین در کارگاه‌های شش‌روزه آن را معمولاً ۲۶ روز کاری در نظر می‌گیرند. تعطیلات رسمی جزو مرخصی حساب نمی‌شوند و برای کار کمتر از یک سال، مرخصی به نسبت مدت کار است. در کارهای سخت و زیان‌آور، مرخصی سالانه ۵ هفته است (مادهٔ ۶۵).

مانده و ارزش ریالی مرخصی‌هایت را با ماشین‌حساب بازخرید مرخصی حساب کن.

مرخصی استعلاجی: حقوق را تأمین اجتماعی می‌دهد

مرخصی استعلاجی با تشخیص پزشک و تأیید سازمان تأمین اجتماعی است و جزو سابقهٔ کار و بیمه حساب می‌شود (مادهٔ ۷۴ قانون کار). در این ایام کارفرما مزد نمی‌پردازد؛ تأمین اجتماعی به‌جای آن «غرامت دستمزد» می‌دهد:

وضعیت بیمه‌شدهمیزان غرامت دستمزد روزانه
همسر، فرزند یا پدر و مادر تحت تکفل داردسه چهارم میانگین مزد روزانه
کسی تحت تکفل او نیستدو سوم میانگین مزد روزانه
تحت تکفل ندارد و به هزینهٔ سازمان بستری استیک دوم میانگین مزد روزانه

مرخصی زایمان: ۹ ماه، دوقلو ۱۲ ماه

طبق بند الف مادهٔ ۱۷ قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت (۱۴۰۰)، مرخصی زایمان ۹ ماه تمام و برای دوقلو و بیشتر ۱۲ ماه است. مادر می‌تواند تا ۲ ماه از آن را پیش از زایمان استفاده کند. عدد ۹۰ روزی که هنوز در متن مادهٔ ۷۶ قانون کار دیده می‌شود، با قوانین بعدی کنار رفته است.

⚠️ دربارهٔ دوقلو، متن قانون ۱۲ ماه است، اما در برخی اطلاع‌رسانی‌های تأمین اجتماعی هنوز ۹ ماه آمده است؛ پیش از برنامه‌ریزی از شعبهٔ خود استعلام کنید.

مرخصی پدر برای کارگران قطعی نیست

مصوبهٔ سال ۱۳۹۲ برای همسرِ زنانی که مرخصی زایمان می‌گیرند، ۲ هفته مرخصی تشویقی پیش‌بینی کرده است. اما دربارهٔ اینکه این حکم برای کارگران بخش خصوصی هم الزام‌آور است یا نه، نظر مراجع رسمی یکسان نیست: برخی آن را هنوز معتبر می‌دانند و برخی می‌گویند با قانون جوانی جمعیت مبنای قانونی‌اش از بین رفته است. قانون جوانی جمعیت دربارهٔ مرخصی پدر حکمی ندارد و تأمین اجتماعی هم بابت آن غرامتی نمی‌پردازد.

پس اگر کارگر بخش خصوصی هستید، این مرخصی را با کارفرما هماهنگ کنید و آن را حق قطعی فرض نکنید.

ازدواج، فوت، بدون حقوق و سربازی

ازدواج و فوت: ۳ روز با حقوق

برای ازدواج دائم کارگر، یا فوت همسر، پدر، مادر یا فرزند، ۳ روز مرخصی با حقوق که از مرخصی سالانه کم نمی‌شود (مادهٔ ۷۳). فوت خواهر و برادر یا پدربزرگ و مادربزرگ مشمول این ماده نیست.

مرخصی بدون حقوق

مدت و شرایطش با توافق کتبی کارگر و کارفرما تعیین می‌شود (مادهٔ ۷۲). این مدت جزو سابقه، سنوات و عیدی حساب نمی‌شود. اگر کارگر ظرف ۳۰ روز پس از پایان مرخصی برنگردد، مستعفی شناخته می‌شود (مادهٔ ۲۰).

خدمت سربازی

قرارداد کار در دوران سربازی به حالت تعلیق درمی‌آید. کارگر باید حداکثر ۲ ماه پس از پایان خدمت به کار برگردد و کارفرما باید او را در همان کار یا کار مشابه بپذیرد (مواد ۱۴ و ۲۰ قانون کار).

کارفرما مرخصی یا حقوق مرخصی را نداد؟

مطالبهٔ مزد مرخصی، مرخصی‌های مانده یا بازگشت به کار پس از زایمان در هیئت‌های ادارهٔ کار رسیدگی می‌شود.

راهنمای شکایت از کارفرما

ابزارهای دیگر حقوق کار

محاسبه حقوق ۱۴۰۵

فیش حقوق با حق مسکن، بن، حق اولاد، بیمه و مالیات. محاسبه کنید ←

شرایط بازنشستگی

سن و سابقهٔ لازم و برآورد مستمری. بررسی کنید ←

اضافه‌کاری و بازخرید مرخصی

اضافه‌کاری، شب‌کاری و مرخصی مانده. محاسبه کنید ←

محاسبه عیدی

عیدی و پاداش پایان سال. محاسبه کنید ←

آنچه احتمالاً می‌پرسید

مرخصی سالانهٔ کارگر چند روز است؟
طبق مادهٔ ۶۴ قانون کار، یک ماه با مزد کامل که چهار جمعه هم جزو آن است؛ در کارگاه شش‌روزه معمولاً ۲۶ روز کاری. در کارهای سخت و زیان‌آور ۵ هفته است.
چند روز مرخصی را می‌شود ذخیره کرد؟
طبق مادهٔ ۶۶ قانون کار، هر سال حداکثر ۹ روز. مزد مرخصی‌های استفاده‌نشده در پایان یا فسخ قرارداد پرداخت می‌شود (مادهٔ ۷۱).
حقوق مرخصی استعلاجی را چه کسی می‌دهد؟
تأمین اجتماعی، نه کارفرما. اگر تحت تکفل داشته باشید سه چهارم و اگر نداشته باشید دو سوم میانگین مزد روزانه پرداخت می‌شود؛ در بیماری سرپایی از روز چهارم و در بستری یا حادثهٔ کار از روز اول.
مرخصی زایمان چند ماه است؟
طبق مادهٔ ۱۷ قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت، ۹ ماه و برای دوقلو و بیشتر ۱۲ ماه. تأمین اجتماعی در این مدت دو سوم مزد را می‌پردازد، به شرط ۶۰ روز سابقهٔ بیمه در سال پیش از زایمان.
مرخصی ازدواج و فوت چند روز است؟
۳ روز با حقوق، برای ازدواج دائم یا فوت همسر، پدر، مادر یا فرزند (مادهٔ ۷۳ قانون کار). این مرخصی از مرخصی سالانه کم نمی‌شود.
آیا کارگر مرد مرخصی زایمان همسر دارد؟
مصوبهٔ ۱۳۹۲ دو هفته مرخصی تشویقی برای همسر پیش‌بینی کرده، اما الزام آن برای کارفرمایان بخش خصوصی محل اختلاف است و تأمین اجتماعی برایش غرامتی نمی‌پردازد. بهتر است با کارفرما هماهنگ کنید.
مرخصی حج با حقوق است؟
طبق مادهٔ ۶۷ قانون کار، کارگر یک بار در تمام دوران کار برای حج واجب یک ماه مرخصی دارد که از مرخصی سالانه یا به‌صورت مرخصی بدون حقوق محسوب می‌شود.

سرویس‌های مرتبط دیگر

اگر این صفحه برایتان جذاب بود، این مطالب و سرویس‌ها هم احتمالاً مفید خواهند بود.

کار را با نصب پارسی وکیل آغاز کنید

روی هر سکویی هستید، یک گزینه مناسب پارسی وکیل برای شما آماده است. اندروید نیتیو، نسخه وب، یا ربات‌های تلگرام و بله.

مشاهده گزینه‌های نصب