بازبینی‌شده توسط تیم حقوقی پارسی وکیل · آخرین به‌روزرسانی: مهر ۱۴۰۵
راهنما و نمونه سند

افراز ملک مشاع: شرایط، مراحل و نمونه درخواست

وقتی چند نفر در یک ملک شریک‌اند و می‌خواهند سهم هر کس جدا شود، افراز لازم است. اینجا می‌خوانید افراز کجا انجام می‌شود، تصمیم چطور قابل اعتراض است و اگر ملک قابل افراز نباشد چه می‌شود.

قانون افراز ۱۳۵۷
نمونه با Word
بازبینی ۳۰ مهر ۱۴۰۵

افراز ملک مشاع یعنی چه؟

پاسخ کوتاه: افراز یعنی جدا کردن سهم هر شریک از ملک مشاع. طبق ماده ۱ قانون افراز و فروش املاک مشاع (۱۳۵۷)، افراز ملک مشاعی که جریان ثبتی آن خاتمه یافته، اعم از اینکه در دفتر املاک ثبت شده یا نشده باشد، به تقاضای یک یا چند شریک با واحد ثبتی محلی است که ملک در حوزهٔ آن واقع است. تصمیم واحد ثبتی را هر شریک ظرف ده روز از ابلاغ می‌تواند در دادگاه شهرستان محل وقوع ملک اعتراض کند (ماده ۲). ملکی که قطعاً غیرقابل افراز تشخیص داده شود، با تقاضای هر شریک به دستور دادگاه شهرستان فروخته می‌شود (ماده ۴).

اگر ملک شما شمول ماده ۱ را ندارد (مثلاً جریان ثبتی آن خاتمه نیافته)، رسیدگی با مرجع دیگری، معمولاً دادگاه، است؛ برای این حالت با وکیل ملکی مشورت کنید. عبارت «افراز» در واژه‌نامه را در واژه‌نامه ببینید.

افراز چطور پیش می‌رود؟

  1. بررسی وضعیت ملک: مشاع بودن، پایان جریان ثبتی و نداشتن سند معارض؛ تبصرهٔ ماده ۱ می‌گوید برای ملک مشاعی که سند مالکیت معارض برایش صادر شده، تا رفع تعارض اقدام به افراز نمی‌شود.
  2. تقاضای افراز: یک یا چند شریک از واحد ثبتی محل تقاضا می‌کنند (ماده ۱). نمونهٔ درخواست پایین همین صفحه است.
  3. نقشه و شهرداری: اگر ملک در محدودهٔ یا حریم شهر است، ثبت و حسب مورد دادگاه باید افراز را بر اساس نقشه‌ای انجام دهند که قبلاً شهرداری تأیید کرده است (ماده ۱۰۱ قانون شهرداری).
  4. تصمیم واحد ثبتی: واحد ثبتی با رعایت قوانین و مقررات ملک را افراز می‌کند؛ ترتیب رسیدگی و ابلاغ طبق آیین‌نامهٔ این قانون است (ماده ۵).
  5. اعتراض: هر شریک ظرف ده روز از ابلاغ تصمیم می‌تواند به دادگاه شهرستان محل وقوع ملک اعتراض کند؛ حکم دادگاه قابل شکایت فرجامی است (ماده ۲).
  6. اجرا: هزینهٔ تفکیک ماده ۱۵۰ قانون ثبت در موقع اجرای تصمیم قطعی افراز توسط واحد ثبتی دریافت می‌شود (ماده ۳).

اگر ملک قابل افراز نباشد؟

ماده ۴ می‌گوید ملکی که به موجب تصمیم قطعی غیرقابل افراز تشخیص شود، با تقاضای هر یک از شرکا به دستور دادگاه شهرستان فروخته می‌شود. ترتیب فروش و تقسیم وجه حاصل بین شرکا طبق آیین‌نامه‌ای است که به تصویب وزارت دادگستری می‌رسد (ماده ۵). یعنی هیچ شریکی مجبور نیست تا ابد در مشاع بماند، ولی راه فروش فقط بعد از قطعیت تصمیم غیرقابل افرازی باز می‌شود.

در محدودهٔ شهر قواعد تفکیک و افراز اراضی قید و بند دارد. ماده ۱۰۱ قانون شهرداری مقرر کرده در اراضی با مساحت بیش از پانصد مترمربع دارای سند شش‌دانگ، شهرداری تا سقف ۲۵٪ برای سرانهٔ فضای عمومی و تا ۲۵٪ از باقیمانده برای معابر دریافت می‌کند (تبصرهٔ ۳). برای ملک خودتان با شهرداری و وکیل بررسی کنید.

نمونهٔ درخواست افراز ملک مشاع + دانلود Word

وقتی شریک هستید، توافق تقسیم حاصل نشده و جریان ثبتی ملک خاتمه یافته است. درخواست به اداره ثبت محل وقوع ملک می‌رود، نه دادگاه (ماده ۱ قانون افراز).

بسمه تعالی ریاست محترم اداره ثبت اسناد و املاک .......... متقاضی (شریک): .......... (نام و نام خانوادگی، نام پدر، کد ملی)، نشانی: .......... سایر شرکا: .......... (نام و نشانی هر یک) موضوع: درخواست افراز ملک مشاع به پلاک ثبتی .......... فرعی از .......... اصلی، بخش .......... ثبت .......... شرح درخواست: ۱- ملک مذکور به مساحت .......... مترمربع به‌صورت مشاع بین اینجانب (سهم .......... از ششدانگ) و شرکای نام‌برده مشترک است و جریان ثبتی آن خاتمه یافته است. ۲- بین شرکا توافقی برای تقسیم حاصل نشده است. ۳- مطابق ماده ۱ قانون افراز و فروش املاک مشاع مصوب ۱۳۵۷، افراز ملک مشاعی که جریان ثبتی آن خاتمه یافته، به تقاضای یک یا چند شریک با واحد ثبتی محل است؛ لذا از آن اداره تقاضای افراز سهم اینجانب را دارم. ۴- (در صورت وجود ملک در محدوده یا حریم شهر) نقشهٔ افراز پس از تأیید شهرداری ارائه می‌شود (ماده ۱۰۱ قانون شهرداری). مدارک پیوست: ۱- تصویر سند مالکیت یا مدرک مالکیت مشاعی ۲- تصویر مدارک هویتی متقاضی ۳- (در صورت وجود) استعلام وضعیت ثبتی ملک و نقشه ۴- (در صورت وکالت) سند سمت وکیل محل امضا: .......... تاریخ: ..........

⚠️ این متن قالب آموزشی است. جاهای خالی (……) را با اطلاعات پرونده‌تان پر کنید، بندهای نامربوط را حذف کنید و پیش از ثبت، استنادها را با متن قانون روز تطبیق دهید.

پرسش‌های رایج شریک ملک مشاع

  • آیا برای افراز رضایت همهٔ شرکا لازم است؟ نه؛ ماده ۱ می‌گوید افراز به تقاضای یک یا چند شریک انجام می‌شود؛
  • اگر شریکی مخالف باشد؟ هر شریک ظرف ده روز از ابلاغ تصمیم واحد ثبتی می‌تواند به دادگاه شهرستان اعتراض کند (ماده ۲)؛
  • اگر ملک قابل تقسیم نباشد؟ فروش با دستور دادگاه شهرستان و تقسیم وجه بین شرکا (مواد ۴ و ۵)؛
  • قبل از درخواست: وضعیت ثبتی و وجود سند معارض را استعلام کنید؛ ملک مشاع دارای سند معارض تا رفع تعارض افراز نمی‌شود (تبصرهٔ ماده ۱)؛
  • فروش سهم: اگر می‌خواهید فقط سهم خود را بفروشید، هزینهٔ انتقال سند و چک‌لیست استعلام را ببینید.
افراز با «فروش ملک مشاع» یکی نیست: افراز سهم هر شریک را جدا می‌کند، و فروش فقط وقتی مطرح است که ملک قطعاً غیرقابل افراز تشخیص داده شده باشد.

ادامهٔ مسیر ملک و سند

استعلام سند ملک

چک‌لیست قبل از خرید. بخوانید ←

پایان‌کار و ماده ۱۰۰

اثر بر انتقال و جریمه. بخوانید ←

الزام به تنظیم سند

نمونه دادخواست. نمونه ←

سند تک‌برگ

انواع سند ملک. بخوانید ←

منابع و آخرین بازبینی

آخرین بازبینی محتوا: ۲۹ مهر ۱۴۰۵. مواد قانونی از متن قانون نقل و با آن تطبیق داده شده‌اند؛ ارقام و تاریخ‌ها فقط وقتی آمده‌اند که منبع رسمی یا اعلام رسمی داشته‌اند.

  • قانون افراز و فروش املاک مشاع (۱۳۵۷): مواد ۱ تا ۶ و تبصرهٔ ماده ۱.
  • قانون شهرداری: ماده ۱۰۱ (اصلاحی ۱۳۹۰) و تبصره‌های ۳ و ۴.

این صفحه راهنمای عمومی است و جای مشاورهٔ وکیل یا نظر مرجع رسمی را نمی‌گیرد. قوانین و ابلاغیه‌ها تغییر می‌کنند؛ پیش از اقدام، متن روز و وضعیت پروندهٔ خودتان را بررسی کنید. پارسی وکیل سامانه‌های رسمی را اداره نمی‌کند و استعلام زنده انجام نمی‌دهد.

آنچه احتمالاً می‌پرسید

افراز ملک مشاع را کجا باید انجام داد؟
طبق ماده ۱ قانون افراز و فروش املاک مشاع، افراز ملک مشاعی که جریان ثبتی آن خاتمه یافته با واحد ثبتی محل وقوع ملک است و به تقاضای یک یا چند شریک انجام می‌شود.
به تصمیم اداره ثبت دربارهٔ افراز چطور اعتراض کنم؟
هر شریک ظرف ده روز از ابلاغ تصمیم می‌تواند در دادگاه شهرستان محل وقوع ملک اعتراض کند. دادگاه رسیدگی و حکم صادر می‌کند و حکم قابل شکایت فرجامی است (ماده ۲).
اگر ملک قابل افراز نباشد چه می‌شود؟
اگر به موجب تصمیم قطعی غیرقابل افراز تشخیص شود، با تقاضای هر شریک به دستور دادگاه شهرستان فروخته می‌شود (ماده ۴). ترتیب فروش و تقسیم وجه طبق آیین‌نامه است.
اگر ملک سند معارض داشته باشد افراز می‌شود؟
طبق تبصرهٔ ماده ۱، نسبت به ملک مشاعی که برایش سند مالکیت معارض صادر شده، تا زمانی که تعارض رفع نشده اقدام به افراز نخواهد شد.
هزینهٔ افراز چیست؟
ماده ۳ می‌گوید هزینهٔ تفکیک مقرر در ماده ۱۵۰ قانون ثبت هنگام اجرای تصمیم قطعی افراز توسط واحد ثبتی دریافت می‌شود. رقم را اداره ثبت اعلام می‌کند.
آیا افراز در محدودهٔ شهر شهرداری هم دخالت دارد؟
بله. طبق ماده ۱۰۱ قانون شهرداری در محدوده و حریم شهرها، افراز باید بر اساس نقشه‌ای انجام شود که شهرداری قبلاً تأیید کرده است. شهرداری باید نقشه را حداکثر ظرف سه ماه تأیید و ابلاغ کند.
افراز را می‌توانم بدون رضایت سایر شرکا انجام دهم؟
بله. ماده ۱ می‌گوید افراز به تقاضای یک یا چند شریک انجام می‌شود. سایر شرکا می‌توانند به تصمیم اعتراض کنند.

سرویس‌های مرتبط دیگر

اگر این صفحه برایتان جذاب بود، این مطالب و سرویس‌ها هم احتمالاً مفید خواهند بود.

کار را با نصب پارسی وکیل آغاز کنید

روی هر سکویی هستید، یک گزینه مناسب پارسی وکیل برای شما آماده است. اندروید نیتیو، نسخه وب، یا ربات‌های تلگرام و بله.

مشاهده گزینه‌های نصب