بازبینی‌شده توسط تیم حقوقی پارسی وکیل · آخرین به‌روزرسانی: مهر ۱۴۰۵
راهنمای انواع سند

سند تک‌برگ چیست؟ تفاوتش با منگوله‌دار و سند الکترونیک

سند رسمی ملک در چند شکل صادر شده است: دفترچه‌ای (منگوله‌دار)، تک‌برگ و حدنگار، و حالا نسخهٔ الکترونیک. اینجا ببینید هر کدام چه جایگاهی دارد و پیش از خرید و فروش چه چیزهایی را باید چک کنید.

مستند به ماده ۲۲ قانون ثبت
اعلام سازمان ثبت
بازبینی ۲۹ مهر ۱۴۰۵

سند تک‌برگ یعنی چه؟

پاسخ کوتاه: سند تک‌برگ سند رسمی مالکیتی است که سازمان ثبت اسناد و املاک کشور بر یک برگ صادر می‌کند و جایگزین سندهای دفترچه‌ای قدیمی (منگوله‌دار) شده است؛ شکل جدیدترش سند حدنگار با مشخصات جغرافیایی ملک است. اعتبار هر سند از ثبت در دفتر املاک می‌آید، نه از شکل کاغذش (ماده ۲۲ قانون ثبت). سازمان ثبت اعلام کرده سند مالکیت الکترونیک به‌تدریج جای سند فیزیکی تک‌برگ را می‌گیرد.

طبق ماده ۲۲ قانون ثبت اسناد و املاک، وقتی ملکی در دفتر املاک ثبت شد، دولت فقط کسی را مالک می‌شناسد که ملک به نام او ثبت شده، یا ملک به او منتقل شده و این انتقال هم در دفتر املاک ثبت شده، یا ملک را ارثاً از مالک رسمی برده است. به همین دلیل اصل ماجرا ثبت در دفتر املاک است؛ سند فیزیکی یا الکترونیک، نسخه‌ای از همان ثبت است.

منگوله‌دار، تک‌برگ، حدنگار و الکترونیک

نوعچه چیزی استنکتهٔ مهم
سند دفترچه‌ای (منگوله‌دار)نسل قدیمی سند رسمی به شکل دفترچهاگر در دفتر املاک ثبت باشد همچنان سند رسمی است؛ اعتبارش از ثبت است (ماده ۲۲)
سند تک‌برگسند رسمی مالکیت بر یک برگ؛ سازمان ثبت دارندگان آن را «زردرنگ یا سبزرنگ» نام بردهمالکیت دارنده در دفتر الکترونیک املاک احراز و تثبیت شده است (اعلام سخنگوی سازمان ثبت)
سند حدنگارسند با نقشهٔ دارای مشخصات جغرافیایی که طبق قانون جامع حدنگار (کاداستر) صادر می‌شودماده ۱ قانون ۱۴۰۳ برای این اسناد از تاریخ صدور سند اجرا می‌شود (تبصرهٔ ۴)
سند الکترونیک مالکیتنسخهٔ الکترونیک سند با QR و قابلیت اصالت‌سنجی آنلاین و آفلاینهم‌زمان با سند تک‌برگ صادر می‌شود و به‌تدریج جایگزین آن خواهد شد (معاون فناوری سازمان ثبت، ۱۵ مهر ۱۴۰۵)
اگر سند منگوله‌دار دارید، قانونی که ما بررسی کردیم تعویض فوری آن را الزامی نکرده است؛ ولی قاعدهٔ عملی این است که هنگام هر معامله، دفترخانه همین مسیر را برایتان انجام دهد. در این باره از دفترخانه یا اداره ثبت محل بپرسید.

روی سند ملک چه چیزهایی را باید ببینید؟

سازمان ثبت دربارهٔ سند الکترونیک اعلام کرده که شناسهٔ یکتای ثبتی، نوع سند، کد ملی مالک، مشخصات کامل ملک، مشخصات هویتی مالک، نوع کاربری و اطلاعات جانمایی در آن ثبت است. روی سندهای کاغذی هم معمولاً همین گروه اطلاعات را می‌بینید. پیش از هر معامله این‌ها را با هم تطبیق دهید:

  • مالک و سهم او: نام و کد ملی مالک باید با کارت ملی فروشنده بخواند. سهم او را هم نگاه کنید: ششدانگ یعنی کل ملک و اگر فقط بخشی از آن (مشاع) به نام اوست، فروش کل ملک به رضایت سایر مالکان نیاز دارد؛
  • پلاک ثبتی: شمارهٔ پلاک اصلی و فرعی و بخش ثبتی همان شناسهٔ ملک در دفتر املاک است و در هر استعلام و معامله باید دقیقاً همین باشد؛
  • نوع و کاربری: مسکونی، تجاری، زراعی، باغ یا زمین؛ کاربری روی امکان ساخت، فروش و گرفتن پایان‌کار اثر دارد؛
  • مساحت و حدود: مساحت و حدود ملک (در سند حدنگار مختصات جغرافیایی) را با وضع واقعی ملک مقایسه کنید؛
  • رهن، بازداشت و محدودیت‌ها: این‌ها معمولاً از استعلام ثبتی معلوم می‌شود و همیشه روی صفحهٔ اول سند نیست؛ از دفترخانه بخواهید استعلام بگیرد؛
  • شناسهٔ یکتا و QR: برای تصدیق اصالت‌اند؛ آن را فقط از سامانه‌های رسمی بسنجید، نه از لینکی که فروشنده یا واسطه می‌فرستد.
مشاع بودن، رهن و بازداشت از رایج‌ترین دلیل‌های مشکل بعد از معامله‌اند. اگر چیزی روی سند مبهم است، پیش از پرداخت از دفترخانه یا وکیل ملکی کمک بگیرید.

سند مالکیت الکترونیک چه تغییری ایجاد می‌کند؟

معاون توسعه فناوری و خدمات الکترونیک ثبتی سازمان ثبت (۱۵ مهر ۱۴۰۵، به نقل از میزان) از صدور هم‌زمان سند مالکیت الکترونیک با سند فیزیکی تک‌برگ خبر داد و گفت سند فیزیکی بر اساس فرایندی زمانی و با هماهنگی دستگاه‌های دیگر به‌تدریج حذف و سند الکترونیک جایگزینش می‌شود. ویژگی‌هایی که اعلام شد:

  • QR درج‌شده روی سند، امضای انحصاری سازمان ثبت است؛ هر تغییری در اطلاعات سند آن را بی‌اعتبار می‌کند و مغایرت به‌صورت برخط قابل شناسایی است؛
  • اطلاعاتی مثل شناسهٔ یکتای ثبتی، نوع سند، کد ملی مالک، مشخصات ملک، نوع کاربری و جانمایی در سند هست؛
  • امکان اشتراک‌گذاری امن نسخهٔ الکترونیک با اشخاص ثالث (مثل مشاور املاک و بانک) با محدودیت زمانی وجود دارد؛
  • در حال حاضر مشاهده و چاپ نسخهٔ اولیهٔ سند الکترونیک از طریق سامانهٔ جامع «کاتب» برای مالکان فراهم است.

این‌ها اعلام رسمی سازمان ثبت است. ما خودمان به سامانهٔ کاتب دسترسی نداریم و روش گام‌به‌گام ورود را ننوشته‌ایم؛ برای آن به راهنمای خود سامانه مراجعه کنید.

سند تک‌برگ چطور صادر می‌شود؟

وقتی معامله رسمی می‌کنید

بخشنامهٔ سازمان ثبت (شمارهٔ ۱۴۰۳/۱۵۸۹۳۵، ۲۶ آبان ۱۴۰۳) سردفتران را موظف کرده است پس از تنظیم سند رسمی بلافاصله درخواست الکترونیک صدور سند مالکیت را انجام دهند و متقاضیان را به ادارات ثبت ارجاع ندهند. یعنی در انتقال رسمی، معمولاً خودِ دفترخانه درخواست صدور سند جدید را ثبت می‌کند.

وقتی ملک قولنامه‌ای است

سند عادی (قولنامه) خودش سند رسمی نمی‌شود. راه‌ها: انتقال رسمی با همکاری فروشنده، دعوای الزام به تنظیم سند رسمی، یا مسیرهای ثبتی خاص و سامانهٔ ساغر. همهٔ مسیرها را در تبدیل قولنامه به سند رسمی و ثبت ادعا را در راهنمای سامانه ساغر توضیح داده‌ایم.

وقتی سند قدیمی دارید و می‌خواهید سند جدید بگیرید

مرجع صدور سند، سازمان ثبت اسناد و املاک است و مدارک و هزینه را اداره ثبت محل یا دفترخانه اعلام می‌کند. راهنماهای منتشرشده می‌گویند برای سند جدید معمولاً نقشهٔ UTM لازم می‌شود؛ این را حتماً از خود اداره ثبت تأیید کنید. هیچ رقمی را ما اعلام نمی‌کنیم، چون تعرفهٔ رسمی ثابتی در دست نداریم.

پیش از خرید ملک چه چیزهایی را چک کنید؟

  • سند را در نام فروشنده ببینید و با کارت ملی او مقایسه کنید؛ فقط کسی را که ملک به نام اوست مالک بشناسید (ماده ۲۲ قانون ثبت)؛
  • اگر ملک قبلاً در دفتر املاک ثبت شده، قانون معامله‌های آن را رسمی‌کردنی می‌داند (ماده ۴۶ قانون ثبت)؛ پس قولنامه برای ملکِ دارای سند، جایگزین سند رسمی نیست؛
  • صحت سند و وضعیت ثبتی (رهن، توقیف، بدهی) را از دفترخانه استعلام کنید؛ سامانهٔ رسمی تصدیق اصالت سند در my.ssaa.ir معرفی شده است؛
  • پرداخت‌ها را بانکی و در برابر مدرک انجام دهید و هر قولنامه را نگه دارید؛
  • اگر فروشنده سند ندارد و فقط قولنامه دارد، پیش از پرداخت مسیر گرفتن سند را روشن کنید.
دارندگان سند تک‌برگ یا حدنگار لازم نیست در سامانهٔ ساغر ادعای مالکیت ثبت کنند؛ سازمان ثبت دربارهٔ تبلیغات خلاف آن هشدار داده است.

می‌خواهید ملکی بخرید یا بفروشید؟

نمونه مبایعه‌نامه و تعهدنامهٔ انتقال سند با دانلود Word و PDF.

نمونه قراردادهای ملکی

ادامهٔ مسیر ملک و سند

سامانه ساغر

ثبت ادعا برای املاک قولنامه‌ای. بخوانید ←

تبدیل قولنامه به سند

سه مسیر قانونی. ببینید ←

الزام به تنظیم سند

نمونه دادخواست و Word. نمونه ←

تعهدنامه انتقال سند

تعهد به حضور در دفترخانه. نمونه ←

منابع و آخرین بازبینی

آخرین بازبینی محتوا: ۲۹ مهر ۱۴۰۵. مواد قانونی از متن قانون نقل و با آن تطبیق داده شده‌اند؛ ارقام و تاریخ‌ها فقط وقتی آمده‌اند که منبع رسمی یا اعلام رسمی داشته‌اند.

  • قانون ثبت اسناد و املاک: ماده ۲۲ و ماده ۴۶.
  • قانون الزام به ثبت رسمی معاملات اموال غیرمنقول (۱۴۰۳): ماده ۱ و تبصرهٔ ۴ آن.
  • اعلام معاون توسعه فناوری و خدمات الکترونیک ثبتی سازمان ثبت دربارهٔ سند مالکیت الکترونیک (۱۵ مهر ۱۴۰۵، به نقل از میزان، منتشرشده در اختبار).
  • اعلام سخنگوی سازمان ثبت دربارهٔ دارندگان سند حدنگار و تک‌برگ (۲۹ شهریور ۱۴۰۵، به نقل از قوه قضاییه، منتشرشده در اختبار).
  • بخشنامهٔ سازمان ثبت دربارهٔ درخواست الکترونیک صدور سند مالکیت، شمارهٔ ۱۴۰۳/۱۵۸۹۳۵ (۲۶ آبان ۱۴۰۳).

این صفحه راهنمای عمومی است و جای مشاورهٔ وکیل یا نظر مرجع رسمی را نمی‌گیرد. قوانین و ابلاغیه‌ها تغییر می‌کنند؛ پیش از اقدام، متن روز و وضعیت پروندهٔ خودتان را بررسی کنید. پارسی وکیل سامانه‌های رسمی را اداره نمی‌کند و استعلام زنده انجام نمی‌دهد.

آنچه احتمالاً می‌پرسید

سند تک‌برگ چیست؟
سند تک‌برگ سند رسمی مالکیتی است که سازمان ثبت اسناد و املاک کشور بر یک برگ صادر می‌کند و جایگزین سندهای دفترچه‌ای قدیمی شده است. اعتبار هر سند از ثبت ملک در دفتر املاک می‌آید.
تفاوت سند تک‌برگ با سند منگوله‌دار چیست؟
سند منگوله‌دار نسل قدیمی سند رسمی به شکل دفترچه است و سند تک‌برگ شکل جدیدتر آن بر یک برگ است. هر دو اگر در دفتر املاک ثبت شده باشند سند رسمی‌اند؛ شکل جدیدتر یعنی سند حدنگار مشخصات جغرافیایی ملک را هم دارد.
سند مالکیت الکترونیک چیست؟
نسخهٔ الکترونیک سند با QR است که به گفتهٔ سازمان ثبت قابلیت اصالت‌سنجی آنلاین و آفلاین دارد، هم‌زمان با سند تک‌برگ صادر می‌شود و به‌تدریج جایگزین آن خواهد شد. مشاهده و چاپ نسخهٔ اولیه از سامانهٔ کاتب برای مالکان فراهم شده است.
اگر سند تک‌برگ دارم باید در سامانه ساغر ثبت‌نام کنم؟
نه. سخنگوی سازمان ثبت گفته دارندگان سند مالکیت حدنگار یا تک‌برگ نباید در این سامانه ادعای مالکیت ثبت کنند، چون مالکیتشان با صدور سند احراز و تثبیت شده است.
قولنامه جای سند تک‌برگ را می‌گیرد؟
نه. قولنامه سند عادی است. طبق ماده ۴۶ قانون ثبت، معامله‌های مربوط به ملکی که قبلاً در دفتر املاک ثبت شده باید رسمی انجام شود و طبق ماده ۲۲ فقط کسی مالک شناخته می‌شود که ملک به نام او ثبت شده یا انتقال به او در دفتر املاک ثبت شده است.
آیا باید سند منگوله‌دارم را به تک‌برگ تبدیل کنم؟
در متن قانونی که بررسی کردیم تعویض فوری الزامی دیده نشد. در عمل هنگام معامله دفترخانه درخواست الکترونیک صدور سند را ثبت می‌کند. برای مدارک و هزینهٔ تعویض به دفترخانه یا اداره ثبت محل مراجعه کنید.
ششدانگ یعنی چه؟
ششدانگ یعنی مالکیت تمام ملک؛ هر دانگ یک‌ششم ملک است. اگر روی سند فقط بخشی از دانگ‌ها به نام فروشنده است، ملک مشاع است و فروش کل آن به رضایت سایر مالکان نیاز دارد.
روی سند ملک چه چیزهایی را باید قبل از خرید بررسی کنم؟
نام و کد ملی مالک و سهم او، پلاک ثبتی اصلی و فرعی، نوع و کاربری ملک، مساحت و حدود، و رهن یا بازداشت و محدودیت‌ها. رهن و بازداشت معمولاً از استعلام ثبتی معلوم می‌شود و دفترخانه آن را می‌گیرد.
هزینهٔ گرفتن سند تک‌برگ چقدر است؟
رقم ثابتی را از منبع رسمی تأیید نکرده‌ایم و حدس نمی‌زنیم. هزینه بسته به نوع درخواست و تعرفهٔ سازمان ثبت و در صورت نیاز نقشهٔ UTM متفاوت است؛ از دفترخانه یا اداره ثبت محل استعلام کنید.

خدمات مرتبط

انواع سند ملک: وضعیت شما کدام است؟

سرویس‌های مرتبط دیگر

اگر این صفحه برایتان جذاب بود، این مطالب و سرویس‌ها هم احتمالاً مفید خواهند بود.

کار را با نصب پارسی وکیل آغاز کنید

روی هر سکویی هستید، یک گزینه مناسب پارسی وکیل برای شما آماده است. اندروید نیتیو، نسخه وب، یا ربات‌های تلگرام و بله.

مشاهده گزینه‌های نصب