بازبینی‌شده توسط تیم حقوقی پارسی وکیل · آخرین به‌روزرسانی: مهر ۱۴۰۵
راهنمای ثبت ادعا

ثبت ملک بدون سند در سامانهٔ ساغر

ساغر سامانهٔ ثبت ادعای مالکیت برای املاک قولنامه‌ای و فاقد سند رسمی است. اول ببینید ثبت‌نام برای شما لازم است یا نه؛ بعد مهلت‌ها، مدارک و قدم بعدی را بخوانید.

مستند به ماده ۱۰ قانون
مهلت‌ها به تفکیک
بازبینی ۲۹ مهر ۱۴۰۵

ساغر چیست و چه کسی باید در آن ثبت ادعا کند؟

پاسخ کوتاه: ساغر مخفف «ساماندهی اسناد غیررسمی» است؛ سامانه‌ای که ماده ۱۰ قانون الزام به ثبت رسمی معاملات اموال غیرمنقول (۱۴۰۳) برای ثبت ادعای مالکیت املاکِ بدون سند رسمی پیش‌بینی کرده است. ثبت ادعا در آن به معنی صدور سند نیست؛ شروع مسیر قانونی برای گرفتن سند رسمی است. کسی که سند تک‌برگ یا حدنگار دارد نباید در آن ادعای مالکیت ثبت کند.

نشانی رسمی سامانه sabtemelk.ssaa.ir است. نشانی را خودتان در مرورگر بنویسید و از لینک‌های تبلیغاتی یا واسطه‌ها وارد نشوید؛ سخنگوی سازمان ثبت هم دربارهٔ تبلیغات گمراه‌کننده هشدار داده است.

پارسی وکیل این سامانه را اداره نمی‌کند و نمی‌تواند به‌جای شما در آن ثبت ادعا کند؛ این صفحه فقط توضیح می‌دهد قانون چه می‌گوید و چه کارهایی برعهدهٔ شماست.

چهار مهلت قانونی که باید بشناسید

مهلتمبناچه می‌گوید
دو سال از راه‌اندازی رسمی سامانهماده ۱۰ادعاها و مستندات در این مدت درج می‌شود؛ پس از مهلت هیچ ادعایی قابل ثبت نیست
دو سال از تاریخ درج ادعاماده ۱۰برای گرفتن سند رسمی باید اقدام قانونی کرد: تنظیم سند رسمی یا طرح دعوای الزام به تنظیم سند، و مدرکش را در سامانه درج کرد
حداکثر هشت سال از راه‌اندازیتبصرهٔ ۱۰ ماده ۱۰کسی که سند رسمی ندارد، معاملات موضوع ماده ۱ را فقط در همین سامانه می‌تواند انجام دهد؛ وگرنه ضمانت اجرای ماده ۱ می‌آید
یک سال پس از راه‌اندازی رسمیماده ۱از آن پس معامله‌های ناقل مالکیت که در سامانهٔ ثبت الکترونیک اسناد ثبت نشوند، در دادگاه و مراجع دیگر قابل استماع نیستند (جز دعوای استرداد عوضین)

راه‌اندازی رسمی کی بوده؟

راه‌اندازی رسمی سامانه به دستور رئیس قوه قضاییه در روزنامهٔ رسمی اعلان می‌شود (ماده ۱۰). طبق اعلام سخنگوی سازمان ثبت اسناد و املاک کشور (۲۹ شهریور ۱۴۰۵، به نقل از قوه قضاییه)، سامانهٔ ثبت ادعا از ۱ خرداد ۱۴۰۵ رسماً راه‌اندازی شده و مهلت دوسالهٔ ثبت ادعا برای کسانی آغاز شده که با سند عادی نسبت به املاکِ دارای سند مالکیتِ صادرشده از ۱ فروردین ۱۳۹۶ به بعد ادعای مالکیت عین، مالکیت منافع بیش از دو سال یا حق ارتفاق دارند.

طبق اعلان روزنامهٔ رسمی (۳۱ اردیبهشت ۱۴۰۵) تاریخ شمول سامانه برای سایر املاک جداگانه اعلام می‌شود. پس پایان مهلت دوساله برای دستهٔ اول حدود خرداد ۱۴۰۷ است، ولی برای ملک خودتان تاریخ دقیق را از سامانه، دفترخانه یا وکیل بپرسید؛ ما برای دسته‌های دیگر هیچ تاریخی را حدس نمی‌زنیم.

چه کسی باید و چه کسی نباید ثبت ادعا کند؟

کسانی که این سامانه برایشان ساخته شده

  • خریدار ملک با قولنامه، مبایعه‌نامه یا هر سند عادی دیگر که هنوز سند رسمی به نامش نیست؛
  • کسی که حکم قطعی مالکیت دارد ولی سند رسمی صادر نشده؛
  • صاحب منافع بیش از دو سال (مثل اجارهٔ بلندمدت یا حق انتفاع) یا حق ارتفاق که سند رسمی ندارد؛
  • دستگاه‌های اجرایی دربارهٔ املاک عمومی و دولتی بدون سند (تبصرهٔ ۸ ماده ۱۰) که خودشان مکلف به ثبت‌اند.

کسانی که نباید ثبت کنند

سخنگوی سازمان ثبت تأکید کرده است که دارندگان سند مالکیت حدنگار یا تک‌برگ (زردرنگ یا سبزرنگ) نباید در این سامانه ادعای مالکیت ثبت کنند، چون مالکیتشان با صدور سند در دفتر الکترونیک املاک احراز و تثبیت شده است. صرف درج ادعا هم نه ملک را منتقل می‌کند و نه سند مالکیت حدنگار کسی را باطل می‌کند. همین‌طور اگر منافع بیش از دو سال یا حق ارتفاق شما در سند رسمی قید شده، نیازی به درج ادعا نیست.

اگر ملک خودتان سند تک‌برگ دارد، لازم نیست در ساغر چیزی ثبت کنید. توضیح کامل انواع سند را در راهنمای سند تک‌برگ بخوانید.

مراحل کلی ثبت ادعا

قانون دو چیز را صریحاً شرط کرده است: احراز هویت از راه سامانهٔ ثنای قوه قضاییه، و درج پلاک ثبتی و نقشه‌ای با مشخصات جغرافیایی (UTM) از ملک (تبصرهٔ ۱ ماده ۱۰). بقیهٔ مراحل را راهنماهای منتشرشده این‌طور توصیف می‌کنند؛ فرم‌ها و ترتیب دقیق را همان سامانه نشان می‌دهد و ممکن است تغییر کند.

  1. ورود به نشانی رسمی و انتخاب «درخواست جدید».
  2. احراز هویت با ثنا (شرط قانونی). اگر حساب ثنا ندارید، راهنمای ثبت‌نام در ثنا را ببینید.
  3. ثبت مشخصات متقاضی مطابق مدارک هویتی؛ مغایرت اطلاعات روند را طولانی می‌کند.
  4. درج پلاک ثبتی و نقشهٔ UTM ملک (شرط قانونی). اگر فقط مشخصات جغرافیایی را بدهید و پلاک را ندانید، سازمان ثبت باید پلاک را از روی نقشه مشخص کند (تبصرهٔ ۱).
  5. تعیین نوع ادعا (مالکیت عین، منافع بیش از دو سال یا حق ارتفاق) و ثبت مشخصات ملک.
  6. بارگذاری مدارک و دریافت کد پیگیری پس از ثبت نهایی.

مدارکی که آماده کنید

  • مدارک هویتی و حساب ثنا؛
  • قولنامه، مبایعه‌نامه یا هر سند عادی مالکیت، و اگر ملک چند بار دست‌به‌دست شده، مدارک انتقال‌های قبلی؛
  • پلاک ثبتی اصلی و فرعی و نشانی دقیق ملک (اگر در دست دارید)؛
  • نقشهٔ UTM ملک؛ راهنماهای منتشرشده می‌گویند معمولاً کارشناس رسمی دادگستری در رشتهٔ نقشه‌برداری آن را تهیه می‌کند؛
  • گواهی انحصار وراثت اگر ملک ارثی است، و رأی قطعی دادگاه اگر دارید.
هزینه‌های ثبت ادعا و تهیهٔ نقشه را ما اعلام نمی‌کنیم، چون رقم رسمی در دسترس نداریم. هزینهٔ نقشهٔ UTM را کارشناس نقشه‌بردار و هزینه‌های سامانه را خود سامانه اعلام می‌کند.

ثبت ادعا کافی نیست؛ دو سال برای اقدام دارید

طبق ماده ۱۰، مدعی باید ظرف دو سال از تاریخ درج ادعا، حسب مورد سند رسمی تنظیم کند یا دعوای الزام به تنظیم سند رسمی (یا دعوای مرتبط) را در دادگاه مطرح کند و مدرکش را در سامانه درج کند. مراجع قانونی هم باید اقدامات انجام‌شده و نتیجه‌اش را در سامانه درج کنند. اگر مهلت‌ها بگذرد و اقدامی نشود، این ادعاها در برابر اراضی عمومی و دولتی و در برابر اشخاص ثالث با حسن‌نیتِ دارندهٔ سند رسمی قابل استناد و استماع نیست.

سه نکته که گران تمام می‌شود

  • ادعای خلاف واقع جرم است: کسی که با علم به نداشتن استحقاق، خودش یا به‌وسیلهٔ دیگری سند عادی را در سامانه درج کند، به جزای نقدی معادل ۲۰٪ قیمت روز ملک محکوم می‌شود (تبصرهٔ ۵ ماده ۱۰)؛ اگر جعل یا تبانی هم باشد، مجازات آن‌ها هم اضافه می‌شود.
  • مشاور املاک نمی‌تواند قولنامهٔ عادی بنویسد: طبق ماده ۱۱، مشاوران املاک در معاملات موضوع ماده ۱ حق تنظیم سند عادی ندارند و متخلف به استرداد حق دلالی، جریمه و تعلیق پروانه محکوم می‌شود.
  • تبلیغات ثبت‌نام «همه‌چیز‌تمام»: سخنگوی سازمان ثبت گفته برخی با تبلیغات غلط به دارندگان سند تک‌برگ هم القا می‌کنند باید ادعا ثبت کنند؛ چنین نیست.

ساغر تنها راه نیست

برای بعضی ملک‌ها قانون‌های قدیمی‌تر مسیر ثبتی جداگانه دارند و ماده ۱۰ (تبصرهٔ ۲) هم رسیدگی به ادعاهای مشمول آن‌ها را به همان قوانین می‌سپارد:

  • قانون تعیین تکلیف وضعیت ثبتی اراضی و ساختمان‌های فاقد سند رسمی (۱۳۹۰): هیئت حل اختلاف (قاضی، رئیس ثبت و نمایندهٔ راه و شهرسازی یا جهاد کشاورزی) وقتی مالک رسمی فوت کرده و دست‌کم یکی از وراثش در دسترس نیست، به مالک رسمی دسترسی نیست، مفقودالاثر است، یا مالکان مشاعی در دسترس نیستند (ماده ۱). رأی هیئت دو نوبت و با فاصلهٔ پانزده روز آگهی می‌شود و معترض تا دو ماه فرصت دارد اعتراض کند و ظرف یک ماه دادخواست بدهد (ماده ۳).
  • ماده ۱۴۷ قانون ثبت (اصلاحی ۱۳۷۶): برای تعیین وضع ثبتی بناهایی که تا ۱۳۷۰/۱/۱ روی زمینی ساخته شده‌اند که به‌علت موانع قانونی تنظیم سند رسمی برایشان ممکن نبوده، و برای اراضی کشاورزی و باغ‌های خریداری‌شده تا همان تاریخ.

اینکه ملک شما کدام مسیر را دارد، به وضعیت ثبتی و تصرف و فوت یا در دسترس بودن مالک رسمی بستگی دارد. پیش از اقدام، استعلام ثبتی بگیرید و با وکیل ملکی مشورت کنید.

قولنامه دارید و فروشنده همکاری نمی‌کند؟

نمونهٔ دادخواست الزام به تنظیم سند رسمی با متن کامل و دانلود Word.

نمونه دادخواست الزام

قدم‌های بعدی روی پارسی وکیل

تبدیل قولنامه به سند رسمی

سه مسیر قانونی و مقایسهٔ آن‌ها. ببینید ←

سند تک‌برگ

انواع سند و سند الکترونیک. بخوانید ←

الزام به تنظیم سند

نمونه دادخواست با دانلود Word. نمونه ←

نمونه قراردادهای ملکی

مبایعه‌نامه و تعهدنامهٔ انتقال سند. فهرست ←

منابع و آخرین بازبینی

آخرین بازبینی محتوا: ۲۹ مهر ۱۴۰۵. مواد قانونی از متن قانون نقل و با آن تطبیق داده شده‌اند؛ ارقام و تاریخ‌ها فقط وقتی آمده‌اند که منبع رسمی یا اعلام رسمی داشته‌اند.

  • قانون الزام به ثبت رسمی معاملات اموال غیرمنقول (۱۴۰۳): ماده ۱، ماده ۱۰ با تبصره‌های ۱، ۲، ۵، ۸ و ۱۰، ماده ۱۱.
  • قانون ثبت اسناد و املاک: ماده ۱۴۷ (اصلاحی ۱۳۷۶).
  • قانون تعیین تکلیف وضعیت ثبتی اراضی و ساختمان‌های فاقد سند رسمی (۱۳۹۰): ماده ۱ و ماده ۳.
  • اعلام سخنگوی سازمان ثبت اسناد و املاک کشور (۲۹ شهریور ۱۴۰۵، به نقل از قوه قضاییه، منتشرشده در اختبار).
  • اعلان روزنامهٔ رسمی ۳۱ اردیبهشت ۱۴۰۵ دربارهٔ راه‌اندازی رسمی سامانه (طبق نقل در صفحه‌های قرارداد پارسی وکیل).
  • سامانهٔ رسمی: sabtemelk.ssaa.ir (پارسی وکیل آن را اداره نمی‌کند).

این صفحه راهنمای عمومی است و جای مشاورهٔ وکیل یا نظر مرجع رسمی را نمی‌گیرد. قوانین و ابلاغیه‌ها تغییر می‌کنند؛ پیش از اقدام، متن روز و وضعیت پروندهٔ خودتان را بررسی کنید. پارسی وکیل سامانه‌های رسمی را اداره نمی‌کند و استعلام زنده انجام نمی‌دهد.

آنچه احتمالاً می‌پرسید

سامانه ساغر چیست؟
ساغر مخفف ساماندهی اسناد غیررسمی است؛ سامانهٔ موضوع ماده ۱۰ قانون الزام به ثبت رسمی معاملات اموال غیرمنقول که برای ثبت ادعای مالکیت عین، مالکیت منافع بیش از دو سال و حق ارتفاق دربارهٔ املاکِ فاقد سند رسمی ایجاد شده است.
آیا همهٔ مالکان باید در ساغر ثبت‌نام کنند؟
نه. به گفتهٔ سخنگوی سازمان ثبت، دارندگان سند مالکیت حدنگار یا تک‌برگ نباید در این سامانه ادعای مالکیت ثبت کنند، چون مالکیتشان با صدور سند در دفتر الکترونیک املاک احراز شده است. سامانه برای کسانی است که با سند عادی مثل قولنامه ادعای مالکیت یا حق دارند.
مهلت ثبت ادعا در ساغر چقدر است؟
ماده ۱۰ دو سال از تاریخ راه‌اندازی سامانه را برای درج ادعا مقرر کرده است. طبق اعلام سازمان ثبت، سامانه از ۱ خرداد ۱۴۰۵ راه‌اندازی شده و این مهلت برای کسانی که با سند عادی نسبت به املاکِ دارای سند مالکیتِ صادرشده از ۱ فروردین ۱۳۹۶ به بعد ادعا دارند آغاز شده است. برای سایر دسته‌ها تاریخ جداگانه اعلام می‌شود.
آیا ثبت ادعا در ساغر یعنی صدور سند مالکیت؟
نه. ثبت ادعا آغاز مسیر قانونی است. طبق ماده ۱۰ باید ظرف دو سال از درج ادعا سند رسمی تنظیم شود یا دعوای الزام به تنظیم سند رسمی یا دعوای مرتبط مطرح شود و مدرکش در سامانه درج شود.
اگر ادعای دروغ ثبت کنم چه می‌شود؟
طبق تبصرهٔ ۵ ماده ۱۰، کسی که با علم به نداشتن استحقاق سند عادی را در سامانه درج کند به جزای نقدی معادل بیست درصد قیمت روز ملک محکوم می‌شود و اگر جعل یا تبانی هم باشد، مجازات آن جرم‌ها هم اضافه می‌شود.
نقشهٔ UTM برای ثبت ادعا لازم است؟
بله. طبق تبصرهٔ ۱ ماده ۱۰ درج ادعا منوط به درج پلاک ثبتی و نقشه‌ای با مشخصات جغرافیایی (UTM) پس از احراز هویت از طریق ثنا است. اگر فقط مشخصات جغرافیایی را بدهید، سازمان ثبت باید پلاک را از روی نقشه مشخص کند.
ملک من چند بار با قولنامه فروخته شده؛ چه مدارکی لازم است؟
راهنماهای منتشرشده می‌گویند زنجیرهٔ انتقال و تصویر قولنامه‌ها مهم است. مدارک دقیق را سامانه اعلام می‌کند؛ پیش از ثبت، همهٔ قولنامه‌ها و مدارک انتقال‌های قبلی را جمع کنید.
ساغر با ثبت‌نام درخواست سند در قانون تعیین تکلیف فرق دارد؟
ساغر سامانهٔ ماده ۱۰ قانون ۱۴۰۳ است. قانون تعیین تکلیف ۱۳۹۰ هیئت‌های حل اختلاف دارد برای مواردی مثل فوت یا عدم دسترسی به مالک رسمی. ماده ۱۰ (تبصرهٔ ۲) رسیدگی به ادعاهای مشمول آن قانون را به همان قانون می‌سپارد.

خدمات مرتبط

انواع سند ملک: وضعیت شما کدام است؟

سرویس‌های مرتبط دیگر

اگر این صفحه برایتان جذاب بود، این مطالب و سرویس‌ها هم احتمالاً مفید خواهند بود.

کار را با نصب پارسی وکیل آغاز کنید

روی هر سکویی هستید، یک گزینه مناسب پارسی وکیل برای شما آماده است. اندروید نیتیو، نسخه وب، یا ربات‌های تلگرام و بله.

مشاهده گزینه‌های نصب