بازبینی‌شده توسط تیم حقوقی پارسی وکیل · آخرین به‌روزرسانی: مهر ۱۴۰۵
حقوق ملک و ساختمان

پایان‌کار ساختمان و ماده ۱۰۰ شهرداری

بدون پایان‌کار (یا گواهی عدم خلاف برای ساختمان ناتمام) دفترخانه نمی‌تواند معامله قطعی را بی‌قید کند. اینجا نقش پروانه، کمیسیون ماده ۱۰۰، جریمه‌ها و اعتراض را با متن قانون می‌خوانید.

ماده ۱۰۰ قانون شهرداری
جریمه و اعتراض
بازبینی ۳۰ مهر ۱۴۰۵

پایان‌کار چرا مهم است؟

پاسخ کوتاه: طبق ماده ۱۰۰ قانون شهرداری مالکان اراضی و املاک در محدوده یا حریم شهر باید قبل از هر اقدام عمرانی یا تفکیک و شروع ساختمان از شهرداری پروانه بگیرند. ساختمان بدون پروانه یا خلاف پروانه به کمیسیون ماده ۱۰۰ می‌رود که می‌تواند حکم به قلع یا جریمه دهد. طبق تبصرهٔ ۸ همین ماده، دفاتر اسناد رسمی قبل از معامله قطعی ساختمان باید گواهی پایان ساختمان (و برای ساختمان ناتمام گواهی عدم خلاف) را ملاحظه و در سند قید کنند.

«ماده ۱۰۰ قانون شهرداری» با «ماده ۱۰۰ قانون مالیات‌های مستقیم» (اظهارنامهٔ مشاغل) فرق دارد؛ این صفحه فقط دربارهٔ اولی است. آرای قطعی کمیسیون ماده ۱۰۰ در دیوان عدالت اداری قابل اعتراض است؛ راهنمای شکایت به دیوان را ببینید.

کمیسیون ماده ۱۰۰ چه حکمی می‌دهد؟

تخلفجریمه یا حکممبنا
ساختمان بدون پروانه یا خلاف پروانه، لزوم قلعکمیسیون قلع کل یا بخشی را با مهلتی که از دو ماه بیشتر نباشد تعیین می‌کند؛ اگر مالک قلع نکند شهرداری رأساً اقدام و هزینه را از او می‌گیردتبصرهٔ ۱
اضافه‌بنا در اراضی مسکونی (در صورت عدم ضرورت قلع)جریمه متناسب با کاربری و مصالح؛ حداقل یک‌دوم و حداکثر سه برابر ارزش معاملاتی ساختمان برای هر مترمربعتبصرهٔ ۲
اضافه‌بنا در اراضی تجاری، صنعتی و اداریحداقل دو برابر و حداکثر چهار برابر ارزش معاملاتی ساختمان برای هر مترمربعتبصرهٔ ۳
احداث بنای بدون پروانه با رعایت اصول فنی، بهداشتی و شهرسازیجریمه به‌ازای هر مترمربع یک‌دهم ارزش معاملاتی ساختمان یا یک‌پنجم ارزش سرقفلی (هر کدام بیشتر)؛ سپس بلامانع بودن صدور پایان‌کار اعلام می‌شودتبصرهٔ ۴
عدم احداث پارکینگ یا غیرقابل استفاده بودن آنحداقل یک برابر و حداکثر دو برابر ارزش معاملاتی ساختمان برای هر مترمربع فضای ازبین‌رفته (هر پارکینگ با گردش ۲۵ مترمربع)تبصرهٔ ۵
ارقام جریمه در این جدول ضریب‌هایی از «ارزش معاملاتی ساختمان» است که قانون خودش تعیین کرده؛ ارزش معاملاتی ساختمان را شهرداری طبق آیین‌نامه‌ای که انجمن شهر تصویب کرده تعیین می‌کند و سالی یک بار قابل تجدیدنظر است (تبصرهٔ ۱۱). مبلغ تومانی را ما اعلام نمی‌کنیم.

از ارجاع به کمیسیون تا اعتراض

  1. شهرداری از ادامهٔ ساختمان بدون پروانه یا خلاف پروانه جلوگیری می‌کند و ظرف حداکثر یک هفته موضوع را در کمیسیون مطرح می‌کند؛ وگرنه کمیسیون به تقاضای ذی‌نفع رسیدگی می‌کند (تبصرهٔ ۱)؛
  2. کمیسیون به ذی‌نفع اعلام می‌کند ظرف ده روز توضیحات خود را کتباً ارسال کند و سپس ظرف یک ماه تصمیم می‌گیرد؛
  3. اگر رأی به قلع باشد، مهلتی که از دو ماه بیشتر نیست تعیین می‌شود؛
  4. اگر شهرداری یا مالک یا قائم‌مقام او ظرف ده روز از ابلاغ رأی اعتراض کند، کمیسیون دیگری از ماده ۱۰۰ با اعضای غیر از قبلی‌ها رسیدگی می‌کند و رأی آن قطعی است (تبصرهٔ ۱۰)؛
  5. رأی قطعی کمیسیون‌هایی مانند کمیسیون ماده ۱۰۰ منحصراً از حیث نقض قوانین و مقررات در دیوان عدالت اداری قابل شکایت است (بند ۲ ماده ۱۰ قانون دیوان).

پایان‌کار و انتقال سند

تبصرهٔ ۸ ماده ۱۰۰ دفاتر اسناد رسمی را موظف می‌کند پیش از معامله قطعی دربارهٔ ساختمان‌ها گواهی پایان ساختمان، و دربارهٔ ساختمان‌های ناتمام گواهی عدم خلاف تا تاریخ معامله را که شهرداری صادر کرده، ملاحظه و در سند قید کنند. برای ساختمان‌هایی که قبل از تصویب قانون شش تبصرهٔ الحاقی به ماده ۱۰۰ (۱۳۵۵/۱۱/۲۴) معامله‌شان انجام شده و از ید مالک اولیه خارج شده، تحت شرایط تصریح‌شده و برای ساختمان‌هایی که قبل از تصویب نقشهٔ جامع شهر ایجاد شده و اضافه‌بنای جدید ندارند، معامله با ثبت و تصریح در سند بلامانع است.

قانون ۱۴۰۳ و آپارتمان‌های دارای رأی جریمه

تبصرهٔ ۶ ماده ۱۰ قانون الزام به ثبت رسمی ۱۴۰۳ برای آپارتمانی که در سامانهٔ ثبت ادعا ادعای مالکیتش درج شده و کمیسیون‌های ماده ۹۹ و ۱۰۰ دربارهٔ آن رأی به جریمه یا (به‌دلیل نپرداختن جریمه) تخریب داده‌اند، مقرر کرده شهرداری‌ها و بخشداری‌ها و دهیاری‌ها گواهی پایان‌کار را صادر کنند ولی میزان و علت جریمهٔ قسمت مشترک و جریمه‌های قسمت‌های اختصاصی در گواهی ذکر شود. سازمان ثبت هم در سند مالکیت تفکیکی هر واحد میزان و علت جریمه را ذکر می‌کند و تنظیم سند انتقال به غیر فقط در صورت پرداخت جریمهٔ ذکرشده امکان‌پذیر است. اگر واحدی حکم قلع و قمع کامل داشته باشد، صدور سند مالکیت برای آن ممنوع است.

پیش از خرید ساختمان، پایان‌کار یا عدم خلاف را از شهرداری بخواهید و ببینید رأی جریمه‌ای در پرونده هست یا نه. برای خرید واحد آپارتمان با سابقهٔ ماده ۱۰۰، پیش از پرداخت با وکیل ملکی مشورت کنید.

گام‌هایی که قانون برای پایان‌کار مشخص کرده

  1. پروانه: قبل از هر اقدام عمرانی یا تفکیک و شروع ساختمان از شهرداری پروانه بگیرید (ماده ۱۰۰)؛
  2. نظارت مهندس ناظر: مهندسان ناظر مکلف‌اند نسبت به انطباق ساختمان با پروانه و نقشه‌ها و محاسبات فنی مستمراً نظارت کنند و در پایان‌کار مطابقت را گواهی نمایند (تبصرهٔ ۷)؛
  3. اگر تخلف شد: شهرداری موضوع را به کمیسیون ماده ۱۰۰ می‌برد؛ در تخلف‌های قابل جریمه، با پرداخت جریمه، شهرداری مکلف به صدور برگ پایان ساختمان است (تبصره‌های ۴ و ۵)؛
  4. اگر قلع لازم شد: مهلت قلع از دو ماه بیشتر نیست و در صورت اقدام نکردن مالک، شهرداری رأساً اقدام می‌کند (تبصرهٔ ۱).

مسئولیت مهندس ناظر

اگر مهندس ناظر برخلاف گواهی کند یا تخلف را به‌موقع به شهرداری اعلام نکند و موضوع به رأی جریمه یا تخریب در کمیسیون ماده ۱۰۰ منتهی شود، شهرداری موضوع را به نظام معماری و ساختمانی منعکس می‌کند و شورای انتظامی نظام در صورت ثبوت تقصیر او را به شش ماه تا سه سال محرومیت از کار محکوم می‌کند (تبصرهٔ ۷). این مسئولیت یکی از دلیل‌هایی است که قبل از خرید ساختمان باید به گواهی پایان‌کار تکیه کرد.

ادامهٔ مسیر ملک و سند

کمیسیون ماده ۱۰۰

اعتراض به رأی کمیسیون. راهنما ←

شکایت به دیوان

مهلت‌ها و مراحل. بخوانید ←

استعلام سند ملک

چک‌لیست قبل از خرید. بخوانید ←

افراز ملک مشاع

شرایط و مراحل. ببینید ←

منابع و آخرین بازبینی

آخرین بازبینی محتوا: ۲۹ مهر ۱۴۰۵. مواد قانونی از متن قانون نقل و با آن تطبیق داده شده‌اند؛ ارقام و تاریخ‌ها فقط وقتی آمده‌اند که منبع رسمی یا اعلام رسمی داشته‌اند.

  • قانون شهرداری: ماده ۱۰۰ و تبصره‌های ۱ تا ۱۱ (متن جاری).
  • قانون الزام به ثبت رسمی معاملات اموال غیرمنقول (۱۴۰۳): ماده ۱۰، تبصرهٔ ۶.
  • قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری: ماده ۱۰ بند ۲.
  • مبلغ ارزش معاملاتی ساختمان در هر شهر را شهرداری اعلام می‌کند و در این صفحه نیامده است.

این صفحه راهنمای عمومی است و جای مشاورهٔ وکیل یا نظر مرجع رسمی را نمی‌گیرد. قوانین و ابلاغیه‌ها تغییر می‌کنند؛ پیش از اقدام، متن روز و وضعیت پروندهٔ خودتان را بررسی کنید. پارسی وکیل سامانه‌های رسمی را اداره نمی‌کند و استعلام زنده انجام نمی‌دهد.

آنچه احتمالاً می‌پرسید

پایان‌کار ساختمان چیست؟
گواهی‌ای است که شهرداری پس از اتمام ساخت و انطباق با پروانه صادر می‌کند. قانون برای معامله قطعی ساختمان، دفاتر اسناد رسمی را موظف به ملاحظه و قید گواهی پایان ساختمان در سند کرده است (تبصرهٔ ۸ ماده ۱۰۰ قانون شهرداری).
برای معامله ملک ساختمان‌دار پایان‌کار لازم است؟
طبق تبصرهٔ ۸ ماده ۱۰۰، دفاتر باید قبل از معامله قطعی ساختمان گواهی پایان ساختمان و برای ساختمان ناتمام گواهی عدم خلاف را ملاحظه و در سند قید کنند. برای برخی ساختمان‌های قدیمی در متن قانون استثنا آمده است.
کمیسیون ماده ۱۰۰ چه کاری می‌کند؟
ساختمان بدون پروانه یا خلاف پروانه را بررسی می‌کند و حسب مورد حکم به قلع یا جریمه می‌دهد. شهرداری موضوع را به کمیسیون ارجاع می‌دهد و کمیسیون به ذی‌نفع ده روز برای ارسال توضیحات فرصت می‌دهد و ظرف یک ماه تصمیم می‌گیرد.
جریمهٔ ماده ۱۰۰ چقدر است؟
قانون ضریبی از ارزش معاملاتی ساختمان تعیین کرده است؛ مثلاً برای اضافه‌بنای مسکونی بین نصف و سه برابر ارزش معاملاتی هر مترمربع، و برای تجاری، صنعتی و اداری بین دو و چهار برابر. مبلغ تومانی را ارزش معاملاتی ساختمان در همان شهر تعیین می‌کند.
به رأی کمیسیون ماده ۱۰۰ چطور اعتراض کنم؟
شهرداری یا مالک یا قائم‌مقام او ظرف ده روز از ابلاغ رأی می‌تواند اعتراض کند و کمیسیون دیگری از ماده ۱۰۰ رسیدگی می‌کند و رأی آن قطعی است (تبصرهٔ ۱۰). رأی قطعی منحصراً از حیث نقض قانون در دیوان عدالت اداری قابل شکایت است.
اگر پارکینگ ساخته نشده باشد چه می‌شود؟
طبق تبصرهٔ ۵ ماده ۱۰۰ کمیسیون می‌تواند جریمه‌ای بین یک و دو برابر ارزش معاملاتی ساختمان برای هر مترمربع فضای ازبین‌رفتهٔ پارکینگ تعیین کند؛ شهرداری مکلف به اخذ جریمه و صدور برگ پایان ساختمان است.
خرید آپارتمان با رأی جریمه یا قلع چه خطری دارد؟
طبق تبصرهٔ ۶ ماده ۱۰ قانون ۱۴۰۳ میزان و علت جریمه در گواهی پایان‌کار و سند تفکیکی ذکر می‌شود و انتقال سند فقط با پرداخت جریمه ممکن است؛ واحد دارای حکم قلع و قمع کامل سند نمی‌گیرد. پیش از خرید وضعیت را از شهرداری و وکیل بپرسید.

سرویس‌های مرتبط دیگر

اگر این صفحه برایتان جذاب بود، این مطالب و سرویس‌ها هم احتمالاً مفید خواهند بود.

کار را با نصب پارسی وکیل آغاز کنید

روی هر سکویی هستید، یک گزینه مناسب پارسی وکیل برای شما آماده است. اندروید نیتیو، نسخه وب، یا ربات‌های تلگرام و بله.

مشاهده گزینه‌های نصب