قرار کفالت: کفیل، وجه‌الکفاله و ضبط آن

اگر به‌جای کفیل وثیقه بسپارید، راهنمای قرار وثیقه و مراحل آزادی را در نحوهٔ آزادی با وثیقه ببینید.

طبق ماده ۲۲۱، کفالت شخصی پذیرفته می‌شود که ملائت او به تشخیص بازپرس برای پرداخت وجه‌الکفاله محل تردید نباشد. اگر بازپرس ملائت کفیل را احراز نکند، مراتب را فوری به نظر دادستان می‌رساند؛ دادستان موظف است در همان روز رسیدگی و اظهارنظر کند و تشخیص او برای بازپرس الزامی است. پذیرش کفالت اشخاص حقوقی با رعایت همین ماده بلامانع است (تبصره).

• صدور قرار: بازپرس در مورد قبول کفالت قرار می‌دهد و پس از امضای کفیل، خودش هم امضا می‌کند (ماده ۲۲۳)؛
• تفهیم: باید به کفیل تفهیم شود که اگر متهم احضار شود و بدون عذر موجه حاضر نشود و او را معرفی نکند، وجه‌الکفاله وصول می‌شود (ماده ۲۲۴)؛
• حمایت از کفیل: خواستن متهم از کفیل جز وقتی حضور او برای تحقیقات، دادرسی یا اجرای حکم ضرورت دارد ممنوع است (ماده ۲۲۹).

• اعتراض: متهم، کفیل و وثیقه‌گذار ظرف ده روز از ابلاغ دستور دادستان می‌توانند به دادگاه کیفری دو اعتراض کنند؛ رأی قطعی است و دادگاه خارج از نوبت رسیدگی می‌کند (ماده ۲۳۵). موارد اعتراض شامل رعایت نشدن مقررات، حاضر شدن یا حاضر کردن متهم، عذر موجه (ماده ۱۷۸)، معسر شدن پس از صدور قرار و فوت متهم است. در مورد اعسار، دادگاه در صورت احراز، به معافیت از پرداخت حکم می‌کند؛
• تخفیف: اگر متهم پس از دستور دادستان و پیش از اتمام عملیات اجرایی حاضر شود یا کفیل او را حاضر کند، دادستان دستور را رفع اثر می‌کند و اخذ را حداکثر تا یک‌چهارم وجه قرار می‌کند؛ اعتبار قرار باقی می‌ماند (ماده ۲۳۶)؛
• رفع مسئولیت کفیل: کفیل در هر مرحله با معرفی و تحویل متهم می‌تواند رفع مسئولیت بخواهد و مرجع مکلف است بلافاصله اقدام کند (ماده ۲۲۸).

1. قرار کفالت صادر می‌شود. اگر متهم از پذیرش قراری مثل التزام با تعیین وجه التزام یا عدم خروج از حوزهٔ قضایی امتناع کند، قرار کفالت صادر می‌شود (تبصرهٔ ۱ ماده ۲۱۷). متهم تا معرفی کفیل به بازداشتگاه معرفی می‌شود (ماده ۲۲۶).
2. کفیل معرفی می‌شود. متهم یا نزدیکانش شخصی را که ملائت دارد معرفی می‌کنند. هر زمان معرفی شود، حتی خارج از وقت اداری، مرجع صادرکننده یا قاضی کشیک در صورت وجود شرایط قانونی مکلف به پذیرش است (تبصرهٔ ماده ۲۲۶).
3. ملائت کفیل بررسی می‌شود. بازپرس ملائت را به‌گونه‌ای می‌سنجد که برای پرداخت وجه‌الکفاله محل تردید نباشد (ماده ۲۲۱). مدارک لازم را معمولاً شعبه اعلام می‌کند و قانون بررسی‌شده فهرست آن را نداده است.
4. قرار قبولی کفالت و امضا. بازپرس قرار قبولی صادر می‌کند؛ کفیل امضا می‌کند و بازپرس هم امضا می‌کند؛ با درخواست او تصویر قرار به او داده می‌شود (ماده ۲۲۳).
5. تفهیم تعهد. بازپرس باید به کفیل تفهیم کند اگر متهم احضار شود و بدون عذر موجه حاضر نشود و او را معرفی نکند، وجه‌الکفاله وصول می‌شود (ماده ۲۲۴).

• نخواستن اطلاع از احضاریه‌ها: عدم حضور متهم بدون عذر موجه یعنی اخطار یک‌ماهه و بعد اخذ وجه‌الکفاله (ماده ۲۳۰)؛
• ندانستن مهلت اعتراض: ده روز از ابلاغ دستور دادستان (ماده ۲۳۵)؛
• بی‌توجهی به عذر موجه: بیماری سخت، فوت نزدیکان، حوادث قهری و توقیف متهم عذر موجه است و باید مستند شود (ماده ۱۷۸)؛
• عدم پیگیری رفع مسئولیت: اگر متهم حاضر شد و دیگر نمی‌خواهید کفیل باشید، با تحویل او رفع مسئولیت بخواهید (ماده ۲۲۸).