قرار وثیقه یکی از قرارهای تأمین است که بازپرس برای حضور متهم صادر میکند. اینجا می‌خوانید چه چیزی وثیقه میشود، میزان آن را چه چیزی تعیین میکند، چه وقت ضبط میشود و چطور آزاد میشود.
این صفحه دربارهٔ وثیقهٔ کیفری در جریان تحقیقات و دادرسی است. «وثیقهٔ خروج از کشور» مشمولان خدمت وظیفه موضوع دیگری است و این صفحه آن را شرح نمیدهد و عددی برایش نمیگوید.
| قرار | چه می‌خواهد | مبنا |
|---|---|---|
| وجه التزام یا قول شرف | خود متهم متعهد میشود در موعد حاضر شود؛ وجه التزام در صورت عدم حضور اخذ میشود | ماده ۲۱۷ بندهای الف، ب |
| کفالت | شخص دیگری (کفیل) تعهد میکند متهم را حاضر کند و وجه‌الکفاله تعیین میشود | ماده ۲۱۷ بند ح |
| وثیقه | وجه نقد، ضمانتنامهٔ بانکی، مال منقول یا غیرمنقول سپرده میشود | ماده ۲۱۷ بند خ |
| بازداشت موقت | سنگین‌ترین قرار؛ متهم در بازداشت میماند | ماده ۲۱۷ بند د |
بازپرس نوع قرار را انتخاب میکند. اگر متهم از پذیرش قراری مثل التزام با تعیین وجه التزام یا عدم خروج از حوزه قضایی امتناع کند، قرار کفالت صادر میشود (تبصرهٔ ۱ ماده ۲۱۷). در جرایم غیرعمدی، اگر به تشخیص مقام قضایی تضمین حقوق بزه‌دیده به راه دیگری ممکن باشد، صدور قرار کفالت و وثیقه جایز نیست (تبصرهٔ ۳).
ماده ۲۱۷ بند «خ» چهار نوع را نام برده است: وجه نقد، ضمانتنامهٔ بانکی، مال منقول و مال غیرمنقول. اینکه وثیقه چیست و چه وقت به‌جای کفیل می‌پذیرند چند قاعدهٔ مشخص دارد:
ماده ۲۱۹ فقط یک کف تعیین کرده است: مبلغ وجه التزام، وجه‌الکفاله و وثیقه نباید در هر حال از خسارت وارد به بزه‌دیده کمتر باشد. اگر دیه یا خسارت زیان‌دیده از راه بیمه قابل جبران باشد، بازپرس با لحاظ مبلغ قابل پرداخت از سوی بیمه، قرار تأمین متناسب صادر میکند.
برای نمونهٔ درخواست تقلیل وثیقه یا تبدیل قرار، پس از انتشار صفحهٔ نمونه‌درخواست‌های این مجموعه به آن مراجعه کنید؛ فعلاً ساختار کلی لایحه را در نمونه لایحه دفاعیه ببینید.
بازپرس باید ضمن صدور قرار قبولی وثیقه به وثیقهگذار تفهیم کند که اگر متهم احضار شود و بدون عذر موجه حاضر نشود و وثیقهگذار هم او را معرفی نکند، وثیقه طبق قانون ضبط میشود (ماده ۲۲۴). همچنین باید قرار قبولی صادر شود، وثیقهگذار آن را امضا کند و بازپرس هم امضا کند؛ با درخواست او تصویر قرار به او داده میشود (ماده ۲۲۳).
طبق ماده ۲۳۰، متهمی که برایش قرار تأمین صادر شده و وثیقه سپرده شده است، اگر حضورش لازم باشد احضار میشود. اگر ثابت شود بدون عذر موجه حاضر نشده، در صورت ابلاغ واقعی اخطاریه، از وثیقهٔ سپرده‌شده معادل وجه قرار ضبط میشود. اگر شخص دیگری برای او وثیقه سپرده باشد، به وثیقهگذار اخطار میشود که ظرف یک ماه متهم را تحویل دهد؛ در صورت ابلاغ واقعی و عدم تحویل، به دستور دادستان وثیقه ضبط میشود. دستور دادستان پس از قطعیت بدون صدور اجراییه و مطابق مقررات اجرای احکام مدنی اجرا میشود و مبلغ مازاد بر وجه قرار، پس از کسر هزینه‌های ضروری، به وثیقهگذار مسترد میشود.
ماده ۱۷۸ عذرهای موجه را شمرده است، از جمله نرسیدن یا دیر رسیدن احضاریه به‌طوری که مانع حضور شود، بیماری متهم یا بیماری سخت والدین، همسر یا فرزند او، فوت همسر یا یکی از اقربا تا درجهٔ سوم از طبقهٔ دوم، حوادث مهم مثل بیماری‌های واگیردار و سیل و زلزله، و توقیف یا حبس متهم؛ سایر موارد را هم بازپرس تشخیص می‌دهد.
متهم، کفیل و وثیقهگذار می‌توانند ظرف ده روز از ابلاغ دستور دادستان دربارهٔ اخذ وجه التزام، وجه‌الکفاله یا ضبط وثیقه اعتراض کنند. مرجع رسیدگی دادگاه کیفری دو است و رأی قطعی است (ماده ۲۳۵). موارد اعتراض از جمله این‌هاست: رعایت نشدن مقررات، حاضر شدن یا حاضر کردن متهم در موعد، ناتوانی از حاضر شدن به دلیل عذر موجه، معسر شدن پس از صدور قرار، و ناممکن بودن تسلیم متهم به‌علت فوت او. در مورد اعسار، دادگاه ادعا را رسیدگی و در صورت احراز اعسار، به معافیت از پرداخت حکم میکند (تبصرهٔ ۳).
اگر متهم پس از صدور دستور دادستان و پیش از اتمام عملیات اجرایی حاضر شود یا کفیل یا وثیقهگذار او را حاضر کند، دادستان دستور ضبط را رفع اثر میکند و ضبط را حداکثر تا یکچهارم وجه قرار صادر میکند؛ اعتبار قرار تأمین باقی میماند (ماده ۲۳۶). اگر متهم، وثیقهگذار یا کفیل ظرف ده روز از ابلاغ دستور ضبط بخشی از وجه قرار، معادل همان مبلغ را به صندوق دولت واریز کند، ضبط انجام نمیشود (تبصرهٔ ۱ ماده ۲۳۶).
گام‌به‌گام از صدور قرار تا دستور آزادی را در نحوهٔ آزادی با وثیقه بخوانید.
ماده ۲۲۶: متهم تا ده روز از ابلاغ قرار میتواند به اصل قرار منتهی به بازداشت یا عدم پذیرش کفیل یا وثیقه اعتراض کند. نمونه لایحه را ببینید.
آخرین بازبینی محتوا: ۲۹ مهر ۱۴۰۵. مواد قانونی از متن قانون نقل و با آن تطبیق داده شده‌اند؛ ارقام و تاریخ‌ها فقط وقتی آمده‌اند که منبع رسمی یا اعلام رسمی داشته‌اند.
این صفحه راهنمای عمومی است و جای مشاورهٔ وکیل یا نظر مرجع رسمی را نمی‌گیرد. قوانین و ابلاغیه‌ها تغییر می‌کنند؛ پیش از اقدام، متن روز و وضعیت پروندهٔ خودتان را بررسی کنید. پارسی وکیل سامانه‌های رسمی را اداره نمی‌کند و استعلام زنده انجام نمیدهد.
اگر این صفحه برایتان جذاب بود، این مطالب و سرویس‌ها هم احتمالاً مفید خواهند بود.
روی هر سکویی هستید، یک گزینه مناسب پارسی وکیل برای شما آماده است. اندروید نیتیو، نسخه وب، یا ربات‌های تلگرام و بله.
مشاهده گزینه‌های نصب