بازبینی‌شده توسط تیم حقوقی پارسی وکیل · آخرین به‌روزرسانی: مهر ۱۴۰۵
راهنمای گام‌به‌گام

نحوهٔ آزادی با وثیقه: از صدور قرار تا دستور آزادی

وقتی بازپرس قرار وثیقه صادر می‌کند، متهم تا سپردن وثیقه یا معرفی کفیل در بازداشتگاه می‌ماند. اینجا مراحل را به ترتیب و با مبنای قانونی می‌بینید؛ از سپردن وثیقه تا قرار قبولی، آزادی، اعتراض و آزادسازی وثیقه.

مستند به آ.د.ک
گام‌به‌گام
بازبینی ۳۰ مهر ۱۴۰۵

برای آزادی با وثیقه چه باید کرد؟

پاسخ کوتاه: پس از صدور قرار وثیقه، متهم یا کسی که برای او وثیقه می‌گذارد باید وثیقه (وجه نقد، ضمانت‌نامهٔ بانکی، مال منقول یا غیرمنقول) را به بازپرس معرفی کند و تقاضای کتبی بدهد. بازپرس در صورت پذیرش، قرار قبولی وثیقه صادر می‌کند، وثیقه‌گذار آن را امضا می‌کند و پس از آن آزادی متهم ممکن می‌شود. اگر وثیقه پذیرفته نشد، متهم تا ده روز از ابلاغ قرار می‌تواند اعتراض کند (مواد ۲۲۰ تا ۲۲۶).

جزئیات اینکه وثیقه چیست و چه وقت ضبط می‌شود را در راهنمای قرار وثیقه بخوانید. اگر به‌جای وثیقه کفیل معرفی می‌کنید، قرار کفالت را ببینید.

مراحل گام‌به‌گام

  1. صدور و ابلاغ قرار. بازپرس پس از تفهیم اتهام و تحقیق، در صورت وجود دلایل کافی، یکی از قرارهای تأمین را صادر می‌کند (ماده ۲۱۷). قرار باید فوری به متهم ابلاغ و تصویر آن به او تحویل شود؛ اگر منتهی به بازداشت شود، مفاد قرار در برگهٔ اعزام درج می‌شود (ماده ۲۲۵).
  2. معرفی به بازداشتگاه. متهمی که قرار کفالت یا وثیقه برایش صادر شده، تا معرفی کفیل یا سپردن وثیقه به بازداشتگاه معرفی می‌شود (ماده ۲۲۶). مرجع صادرکنندهٔ قرار و رئیس یا معاون زندان باید راه دسترسی او به افرادی را که برای یافتن کفیل یا وثیقه‌گذار معرفی می‌کند فراهم کنند (تبصرهٔ ماده ۲۲۶).
  3. انتخاب نوع وثیقه. وجه نقد، ضمانت‌نامهٔ بانکی، مال منقول یا غیرمنقول (ماده ۲۱۷ بند خ). اگر قرار کفالت صادر شده ولی می‌خواهید وثیقه بسپارید، بازپرس مکلف به قبول و تبدیل قرار است (ماده ۲۲۰).
  4. تقاضای کتبی وثیقه‌گذار. وثیقه‌گذار (خود متهم یا شخص دیگری) تقاضای کتبی می‌دهد. اگر بازپرس نپذیرد، باید مراتب را با ذکر علت در پرونده بیاورد (ماده ۲۲۲).
  5. مدارک و ارزیابی. معمولاً شعبه مدارک مالکیت، استعلام وضعیت ثبتی و در صورت ملک، ارزیابی کارشناس را می‌خواهد؛ این روال را شعبه اعلام می‌کند و قانون بررسی‌شده جزئیاتش را مشخص نکرده است. دربارهٔ ارزیابی ملک ارزیابی ملک توسط کارشناس رسمی را ببینید.
  6. قرار قبولی وثیقه. بازپرس قرار قبولی صادر می‌کند، وثیقه‌گذار امضا می‌کند، بازپرس هم امضا می‌کند و با درخواست او تصویر قرار به او داده می‌شود (ماده ۲۲۳). بازپرس باید به او تفهیم کند اگر متهم احضار شود و بدون عذر موجه حاضر نشود، وثیقه ضبط می‌شود (ماده ۲۲۴).
  7. آزادی متهم. پس از قبولی وثیقه آزادی ممکن می‌شود. متهم هر زمان وثیقه یا کفیل معرفی کند، حتی خارج از وقت اداری، در صورت وجود شرایط قانونی، مرجع صادرکنندهٔ قرار یا قاضی کشیک مکلف به پذیرش آن است (تبصرهٔ ماده ۲۲۶).

اعتراض به قرار یا عدم پذیرش وثیقه

طبق ماده ۲۲۶، در صورت بازداشت، متهم می‌تواند تا ده روز از تاریخ ابلاغ قرار بازپرس، نسبت به اصل قرار منتهی به بازداشت یا عدم پذیرش کفیل یا وثیقه اعتراض کند. اگر ایراد شما این است که بازپرس تقاضای کتبی وثیقه‌گذار را بدون ذکر علت نپذیرفته، ماده ۲۲۲ تخلف از ثبت علت را محکومیت انتظامی دانسته است.

  • مهلت اعتراض ده روز از ابلاغ است؛ تاریخ ابلاغ را سند کنید؛
  • اگر نمی‌توانید وثیقه بسپارید، می‌توانید به‌جای آن کفیل معرفی کنید (ماده ۲۲۰)؛
  • برای تنظیم اعتراض، ساختار لایحه را در نمونه لایحه دفاعیه ببینید.

تعهدات بعد از آزادی با وثیقه

  • حضور در موعد: اگر احضار شوید و بدون عذر موجه حاضر نشوید، وثیقه ضبط می‌شود (ماده ۲۳۰)؛ عذرهای موجه در ماده ۱۷۸ شمرده شده‌اند؛
  • نشانی: نشانی اقامتگاه را که اعلام کرده‌اید قانونی است و تغییر آن باید به‌گونه‌ای اعلام شود که ابلاغ ممکن باشد؛ تغییر نشانی برای تأخیر پذیرفته نیست و اوراق به نشانی قبلی ابلاغ می‌شود (ماده ۱۹۴)؛
  • آزادسازی وثیقه: وثیقه‌گذار با تحویل متهم رفع مسئولیت می‌خواهد (ماده ۲۲۸)؛ متهم با معرفی کفیل آزادی وثیقه را می‌خواهد (ماده ۲۲۰)؛
  • آزادسازی بعد از پایان پرونده: معمولاً با مراجعه به همان مرجع و مدارک اعلامی شعبه انجام می‌شود؛ این روال در مواد بررسی‌شده شرح داده نشده است.
برای پروندهٔ کیفری واقعی، پیش از اقدام با وکیل کیفری مشورت کنید. این صفحه راهنمای عمومی است و مرجع نهایی بازپرس و شعبهٔ رسیدگی‌کننده است.

اگر ارزش وثیقه از وجه قرار بیشتر باشد؟

ضبط وثیقه «معادل وجه قرار» است، نه کل ارزش آنچه سپرده‌اید (ماده ۲۳۰). مبلغ مازاد بر وجه قرار پس از کسر هزینه‌های ضروری اجرای دستور به وثیقه‌گذار مسترد می‌شود (تبصرهٔ ماده ۲۳۰). اگر قرار تأمین متضمن تأدیهٔ وجه التزام باشد یا متهم خودش وثیقه سپرده باشد و حاضر نشود، علاوه بر دیه و ضرر و زیان محکوم‌له، در صورت محکومیت جزای نقدی هم از محل تأمین وصول می‌شود؛ اگر قرار وثیقه باشد و متهم حاضر شود ولی از پرداخت ناتوان باشد، این محکومیت‌ها با لحاظ مستثنیات دین از محل تأمین اخذ می‌شود (ماده ۲۳۳).

دیه و ضرر و زیان محکوم‌له هم فقط وقتی از وثیقه یا وجه‌الکفاله کسر می‌شود که وصول آن از بیمه ممکن نباشد و محکوم‌علیه حاضر نشود و وثیقه‌گذار یا کفیل هم او را حاضر نکرده و عذر موجه نداشته باشد (ماده ۲۳۲).

اگر متهم نوجوان باشد

ماده ۲۸۷ برای متهمان زیر ۱۸ سال قاعدهٔ جدا دارد: در جریان تحقیقات مقدماتی مرجع قضایی اطفال و نوجوانان را معمولاً به والدین، اولیا یا سرپرست قانونی می‌سپارد. اخذ کفیل یا وثیقه در صورت ضرورت تنها از متهمان بالای پانزده سال امکان‌پذیر است. در صورت عجز از معرفی کفیل یا سپردن وثیقه، یا در جرایم موضوع ماده ۲۳۷، دادسرا یا دادگاه می‌تواند با رعایت ماده ۲۳۸ قرار نگهداری موقت را در کانون اصلاح و تربیت صادر کند. برای چنین پرونده‌ای حتماً از وکیل کمک بگیرید.

پنج خطایی که وثیقه‌گذار را گران تمام می‌شود

  • بی‌توجهی به احضاریه: عدم حضور بدون عذر موجه و ابلاغ واقعی یعنی ضبط وثیقه؛ عذرهای موجه را مدرک کنید (ماده ۱۷۸)؛
  • تغییر نشانی بدون اطلاع مرجع: اوراق به نشانی قبلی ابلاغ می‌شود و تغییر برای تأخیر پذیرفته نیست (ماده ۱۹۴ و ۲۳۱)؛
  • گذراندن مهلت اعتراض: ده روز از ابلاغ دستور دادستان برای اعتراض به ضبط و ده روز از ابلاغ قرار برای اعتراض به عدم پذیرش وثیقه (مواد ۲۳۵ و ۲۲۶)؛
  • نخواستن رفع مسئولیت به‌موقع: اگر دیگر نمی‌خواهید وثیقه‌گذار باشید، با تحویل متهم رفع مسئولیت بخواهید (ماده ۲۲۸)؛
  • نگه‌نداشتن مدارک قرار: تصویر قرار قبولی وثیقه و رسیدها را بگیرید (ماده ۲۲۳ تصویر قرار را به درخواست وثیقه‌گذار می‌دهد).

ادامهٔ مسیر قرارهای تأمین

قرار وثیقه

میزان، ضبط و آزادسازی. بخوانید ←

قرار کفالت

کفیل و وجه‌الکفاله. بخوانید ←

ارزیابی ملک

وقتی ملک وثیقه می‌شود. راهنما ←

نمونه لایحه دفاعیه

ساختار و دانلود Word. نمونه ←

منابع و آخرین بازبینی

آخرین بازبینی محتوا: ۲۹ مهر ۱۴۰۵. مواد قانونی از متن قانون نقل و با آن تطبیق داده شده‌اند؛ ارقام و تاریخ‌ها فقط وقتی آمده‌اند که منبع رسمی یا اعلام رسمی داشته‌اند.

  • قانون آیین دادرسی کیفری ۱۳۹۲: مواد ۱۷۸، ۱۹۴، ۲۱۷، ۲۲۰، ۲۲۲ تا ۲۲۶، ۲۲۸، ۲۳۰.
  • جزئیات مدارک و ارزیابی ملک در مواد بررسی‌شده نیامده و روال عملی شعبه است؛ با «معمولاً» مشخص شده.

این صفحه راهنمای عمومی است و جای مشاورهٔ وکیل یا نظر مرجع رسمی را نمی‌گیرد. قوانین و ابلاغیه‌ها تغییر می‌کنند؛ پیش از اقدام، متن روز و وضعیت پروندهٔ خودتان را بررسی کنید. پارسی وکیل سامانه‌های رسمی را اداره نمی‌کند و استعلام زنده انجام نمی‌دهد.

آنچه احتمالاً می‌پرسید

نحوهٔ آزادی با وثیقه چگونه است؟
پس از صدور قرار وثیقه، وثیقه (وجه نقد، ضمانت‌نامهٔ بانکی، مال منقول یا غیرمنقول) به بازپرس معرفی و تقاضای کتبی داده می‌شود. بازپرس قرار قبولی صادر می‌کند، وثیقه‌گذار امضا می‌کند و پس از آن آزادی ممکن می‌شود (مواد ۲۱۷، ۲۲۲، ۲۲۳ و ۲۲۶).
تا سپردن وثیقه متهم کجاست؟
متهمی که قرار کفالت یا وثیقه برایش صادر شده تا معرفی کفیل یا سپردن وثیقه به بازداشتگاه معرفی می‌شود (ماده ۲۲۶).
اگر وثیقه خارج از وقت اداری آماده شد چه کنم؟
طبق تبصرهٔ ماده ۲۲۶، هر زمان متهم کفیل یا وثیقه معرفی کند، حتی خارج از وقت اداری، در صورت وجود شرایط قانونی مرجع صادرکنندهٔ قرار یا قاضی کشیک مکلف به پذیرش آن است.
اگر بازپرس وثیقه را نپذیرد چه کنم؟
بازپرس باید عدم پذیرش را با ذکر علت در پرونده بیاورد (ماده ۲۲۲). متهم تا ده روز از ابلاغ قرار می‌تواند به اصل قرار یا عدم پذیرش وثیقه اعتراض کند (ماده ۲۲۶).
می‌توانم به‌جای وثیقه کفیل معرفی کنم؟
بله. متهم می‌تواند هر زمان با معرفی کفیل آزادی وثیقه را بخواهد، و برعکس اگر قرار کفالت صادر شده ولی وثیقه بسپارد، بازپرس مکلف به قبول و تبدیل قرار است (ماده ۲۲۰).
بعد از آزادی با وثیقه چه تعهدی دارم؟
اگر احضار شوید باید حاضر شوید؛ در غیر این صورت و بدون عذر موجه وثیقه ضبط می‌شود (ماده ۲۳۰). نشانی را هم باید درست اعلام و تغییرش را به‌گونه‌ای که ابلاغ ممکن باشد اعلام کنید (ماده ۱۹۴).
وثیقه را کی و چطور آزاد کنم؟
وثیقه‌گذار در هر مرحله با معرفی و تحویل متهم می‌تواند رفع مسئولیت یا آزادی وثیقه را از مرجع رسیدگی‌کننده بخواهد و مرجع مکلف است بلافاصله اقدام کند (ماده ۲۲۸). برای زمان پایان پرونده با شعبه هماهنگ کنید.
مدارک وثیقهٔ ملکی چیست؟
مواد بررسی‌شده فهرست مدارک را ندارند و روال آن را شعبه اعلام می‌کند؛ معمولاً مدارک مالکیت، استعلام ثبتی و ارزیابی ملک خواسته می‌شود. دربارهٔ ارزیابی ملک صفحهٔ ارزیابی ملک توسط کارشناس رسمی را ببینید.

خدمات مرتبط

نمونه درخواست تقلیل وثیقه و آزادی مشروط + Wordبازداشت موقت: شرایط، مدت و اعتراض

سرویس‌های مرتبط دیگر

اگر این صفحه برایتان جذاب بود، این مطالب و سرویس‌ها هم احتمالاً مفید خواهند بود.

کار را با نصب پارسی وکیل آغاز کنید

روی هر سکویی هستید، یک گزینه مناسب پارسی وکیل برای شما آماده است. اندروید نیتیو، نسخه وب، یا ربات‌های تلگرام و بله.

مشاهده گزینه‌های نصب