بازبینی‌شده توسط تیم حقوقی پارسی وکیل · آخرین به‌روزرسانی: مهر ۱۴۰۵
راهنما و محاسبه

هزینهٔ انتقال سند ملک: چه چیزهایی و چقدر؟

هزینهٔ انتقال سند یک عدد ثابت نیست؛ از چند جزء ساخته می‌شود. بزرگ‌ترینش مالیات نقل‌وانتقال است که مبنایش ارزش معاملاتی ملک است، نه قیمت قرارداد. اینجا اجزا را می‌بینید و مالیات را حساب می‌کنید.

محاسبهٔ مالیات
مستند به ماده ۵۹ و ۶۴
بازبینی ۳۰ مهر ۱۴۰۵

هزینهٔ انتقال سند از چه ساخته می‌شود؟

پاسخ کوتاه: مالیات نقل‌وانتقال قطعی ملک طبق ماده ۵۹ قانون مالیات‌های مستقیم معادل ۵٪ ارزش معاملاتی ملک است و قانون آن را بر عهدهٔ مالک (انتقال‌دهنده) گذاشته است. علاوه بر آن، دفترخانه حق‌التحریر و هزینه‌هایی طبق تعرفه می‌گیرد و باید وجوه دولتی و عمومی متعلقه (مثل بدهی‌ها و عوارض) تسویه شود. مبلغ دقیق به ارزش معاملاتی همان نقطه و تعرفهٔ همان سال بستگی دارد؛ رقم نهایی را دفترخانه اعلام می‌کند.

پارسی وکیل رقم حق‌التحریر یا عوارض ۱۴۰۵ را اعلام نمی‌کند، چون تعرفهٔ رسمی قابل‌استنادی برای آن‌ها در دست نداریم. بخش محاسبه فقط مالیات ماده ۵۹ را حساب می‌کند و بقیه را شما از دفترخانه می‌گیرید و وارد می‌کنید.

اجزای هزینهٔ انتقال یک‌به‌یک

جزءچیستمنبع رقم
مالیات نقل‌وانتقال۵٪ ارزش معاملاتی ملک؛ برای انتقال حق واگذاری محل ۲٪ وجوه دریافتی مالک یا صاحب حقماده ۵۹ قانون مالیات‌های مستقیم
حق‌التحریر و هزینهٔ دفترخانهکارمزد تنظیم سند و هزینه‌های مرتبطتعرفهٔ سالانهٔ دفاتر؛ دفترخانه اعلام می‌کند
وجوه دولتی و عمومی و عوارضبدهی‌ها و عوارض متعلق به ملک که پیش از انتقال تسویه می‌شوددفترخانه از دستگاه‌ها استعلام می‌کند؛ ماده ۷ قانون ۱۴۰۳ واریز آنی وجوه دولتی را از راه سامانهٔ ثبت می‌خواهد
هزینه‌های جانبیکارشناسی، نقشه، استعلام‌ها و مانند آن در صورت نیازهمان کارشناس یا مرجع

ارزش معاملاتی چیست؟

مبنای مالیات ماده ۵۹ «ارزش معاملاتی» است و به قیمت قراردادی که نوشته‌اید ربطی ندارد. طبق ماده ۶۴ کمیسیون تقویم املاک هر سال یک بار ارزش معاملاتی را به تفکیک عرصه و اعیان تعیین می‌کند؛ در سال اول معادل ۲٪ میانگین قیمت‌های روز منطقه و هر سال دو واحد درصد بیشتر تا رسیدن به ۲۰٪ میانگین قیمت‌های روز. ارزش تعیین‌شده یک ماه پس از تصویب نهایی کمیسیون لازم‌الاجراست و تا تعیین ارزش جدید معتبر می‌ماند. اگر برای ملک مورد معامله ارزش معاملاتی تعیین نشده باشد، ارزش نزدیک‌ترین محل مشابه مبنا می‌شود (تبصرهٔ ۱ ماده ۵۹).

برای عدد دقیق ارزش معاملاتی ملک خودتان، از ادارهٔ امور مالیاتی محل یا دفترخانه بپرسید. ما مبلغ ارزش معاملاتی هیچ منطقه‌ای را اعلام نمی‌کنیم.

مالیات نقل‌وانتقال را حساب کنید

این ابزار فقط «مالیات نقل‌وانتقال ماده ۵۹» را به‌صورت ریاضی حساب می‌کند. ارزش معاملاتی را از ادارهٔ مالیاتی یا دفترخانه بگیرید؛ آن قیمت قرارداد نیست. حق‌التحریر و سایر هزینه‌ها را ما حدس نمی‌زنیم.

مثال عددی (فقط برای فهم محاسبه)

فرض کنید ارزش معاملاتی کل ملک ۲٬۰۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ تومان و سهم موضوع انتقال ششدانگ باشد. مالیات ۵٪ می‌شود ۱۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ تومان. اگر فقط ۳ دانگ منتقل شود، مبنا نصف می‌شود و مالیات ۵۰٬۰۰۰٬۰۰۰ تومان. این اعداد مثال‌اند و ارزش معاملاتی هیچ ملک واقعی را نشان نمی‌دهند.

مالیات را چه کسی می‌دهد؟

ماده ۵۹ می‌گوید انتقال قطعی ملک «از طرف مالکان عین یا صاحبان حق» مشمول مالیات است؛ یعنی تکلیف قانونی مالیات با انتقال‌دهنده است. اینکه در عمل هزینه‌ها بین فروشنده و خریدار چطور تقسیم شود را قرارداد تعیین می‌کند؛ پس در مبایعه‌نامه صریح بنویسید هر هزینه با کیست. نمونهٔ مبایعه‌نامه را در نمونه قراردادهای ملکی ببینید.

  • پیش از امضا از دفترخانه برآورد کامل هزینه‌ها را بگیرید؛
  • ارزش معاملاتی همان نقطه را از منبع رسمی بپرسید؛
  • اگر ملک قولنامه‌ای است، پیش از هر چیز مسیر گرفتن سند را روشن کنید: تبدیل قولنامه به سند رسمی؛
  • قبل از خرید سند و وضعیت ثبتی را بسنجید: استعلام سند ملک.

اگر سرقفلی منتقل می‌شود

ماده ۵۹ برای «انتقال حق واگذاری محل» جدا از انتقال ملک، مالیات ۲٪ وجوه دریافتی مالک یا صاحب حق را مقرر کرده است. تبصرهٔ ۲ همان ماده حق واگذاری محل را «حق کسب یا پیشه یا حق تصرف محل یا حقوق ناشی از موقعیت تجاری محل» تعریف می‌کند. طبق ماده ۸۰ برای حق واگذاری محل اظهارنامه تا سی روز پس از انجام معامله تسلیم می‌شود.

  • مبنا برخلاف ملک، وجوه واقعاً دریافتی است نه ارزش معاملاتی؛
  • اگر قرارداد سرقفلی دارید، تاریخ معامله شروع شمارش سی روز است؛
  • جزئیات را با مشاور مالیاتی یا دفترخانه بسنجید.

چهار اشتباه در برآورد هزینه

  • فرض اینکه مبنای مالیات قیمت قرارداد است؛ مبنا ارزش معاملاتی است (ماده ۵۹ و ۶۴)؛
  • فراموش کردن سهم: اگر فقط چند دانگ منتقل می‌شود، مبنا همان سهم است؛
  • ننوشتن تقسیم هزینه‌ها در مبایعه‌نامه؛ قانون مالیات را بر انتقال‌دهنده گذاشته ولی توافق طرفین در عمل مهم است؛
  • فراموش کردن بدهی‌ها و عوارض ملک؛ دفترخانه پیش از انتقال استعلام می‌گیرد ولی بهتر است خودتان هم بپرسید.

ادامهٔ مسیر ملک و سند

استعلام سند ملک

چه چیزهایی را قبل از خرید چک کنیم. بخوانید ←

تبدیل قولنامه به سند

سه مسیر قانونی. ببینید ←

سند تک‌برگ

انواع سند و سند الکترونیک. بخوانید ←

نمونه قراردادهای ملکی

مبایعه‌نامه و تعهدنامه. فهرست ←

منابع و آخرین بازبینی

آخرین بازبینی محتوا: ۲۹ مهر ۱۴۰۵. مواد قانونی از متن قانون نقل و با آن تطبیق داده شده‌اند؛ ارقام و تاریخ‌ها فقط وقتی آمده‌اند که منبع رسمی یا اعلام رسمی داشته‌اند.

  • قانون مالیات‌های مستقیم: ماده ۵۹ و تبصره‌های آن، ماده ۶۴.
  • قانون الزام به ثبت رسمی معاملات اموال غیرمنقول (۱۴۰۳): ماده ۷.
  • رقم حق‌التحریر، ارزش معاملاتی هر منطقه و عوارض ۱۴۰۵ در این صفحه نیامده؛ از دفترخانه و ادارهٔ مالیاتی بپرسید.

این صفحه راهنمای عمومی است و جای مشاورهٔ وکیل یا نظر مرجع رسمی را نمی‌گیرد. قوانین و ابلاغیه‌ها تغییر می‌کنند؛ پیش از اقدام، متن روز و وضعیت پروندهٔ خودتان را بررسی کنید. پارسی وکیل سامانه‌های رسمی را اداره نمی‌کند و استعلام زنده انجام نمی‌دهد.

آنچه احتمالاً می‌پرسید

هزینهٔ انتقال سند ملک چقدر است؟
عدد ثابتی ندارد. مالیات نقل‌وانتقال ۵٪ ارزش معاملاتی است (ماده ۵۹) و حق‌التحریر و سایر هزینه‌ها طبق تعرفهٔ همان سال را دفترخانه اعلام می‌کند. ارزش معاملاتی هر منطقه را هم کمیسیون تقویم املاک هر سال تعیین می‌کند.
مالیات نقل‌وانتقال ملک چند درصد است؟
طبق ماده ۵۹ قانون مالیات‌های مستقیم، ۵٪ ارزش معاملاتی برای نقل و انتقال قطعی ملک و ۲٪ وجوه دریافتی مالک یا صاحب حق برای انتقال حق واگذاری محل.
مالیات نقل‌وانتقال بر مبنای قیمت قرارداد است؟
نه. مبنا ارزش معاملاتی است که کمیسیون تقویم املاک تعیین می‌کند. اگر برای ملک ارزش معاملاتی تعیین نشده باشد، ارزش نزدیک‌ترین محل مشابه مبنا می‌شود.
ارزش معاملاتی چیست؟
ارزشی که کمیسیون تقویم املاک هر سال به تفکیک عرصه و اعیان تعیین می‌کند. طبق ماده ۶۴ در سال اول معادل ۲٪ میانگین قیمت‌های روز بوده و سالی دو واحد درصد افزایش می‌یابد تا به ۲۰٪ برسد.
مالیات انتقال سند را فروشنده می‌دهد یا خریدار؟
طبق متن ماده ۵۹ تکلیف قانونی با مالکان عین یا صاحبان حق، یعنی انتقال‌دهنده است. تقسیم عملی هزینه‌ها بین طرفین را قرارداد تعیین می‌کند؛ در مبایعه‌نامه صریح بنویسید.
آیا برای انتقال چند دانگ هم همین محاسبه را می‌کنند؟
مبنای مالیات ارزش معاملاتی سهم منتقل‌شده است. مثلاً اگر ۳ دانگ از ششدانگ منتقل شود، مبنا نصف ارزش معاملاتی کل ملک است. رقم دقیق را دفترخانه حساب می‌کند.
حق‌التحریر دفترخانه چقدر است؟
رقم ثابتی را از منبع رسمی تأیید نکرده‌ایم و حدس نمی‌زنیم. تعرفه هر سال تغییر می‌کند و دفترخانه برآورد را اعلام می‌کند.
اگر ملک قولنامه‌ای باشد هزینه فرق می‌کند؟
اول باید مسیر گرفتن سند روشن شود: انتقال توافقی در دفترخانه، دعوای الزام به تنظیم سند یا مسیرهای ثبتی خاص. هزینهٔ هر مسیر متفاوت است؛ راهنمای تبدیل قولنامه به سند رسمی را ببینید.

خدمات مرتبط

مالیات اجاره ملک: پایه، معافیت و ماشین‌حساب

سرویس‌های مرتبط دیگر

اگر این صفحه برایتان جذاب بود، این مطالب و سرویس‌ها هم احتمالاً مفید خواهند بود.

کار را با نصب پارسی وکیل آغاز کنید

روی هر سکویی هستید، یک گزینه مناسب پارسی وکیل برای شما آماده است. اندروید نیتیو، نسخه وب، یا ربات‌های تلگرام و بله.

مشاهده گزینه‌های نصب