بازبینی‌شده توسط تیم حقوقی پارسی وکیل · آخرین به‌روزرسانی: آبان ۱۴۰۵
قانون آیین دادرسی مدنی · خسارت تأخیر تأدیه

ماده ۵۲۲ قانون آیین دادرسی مدنی

اگر بدهکارِ توانا با وجود مطالبهٔ طلبکار دِین پولی را نپردازد و شاخص قیمت تغییر فاحش کند، دادگاه خسارت تأخیر را با شاخص بانک مرکزی حساب می‌کند.

متن تطبیق‌شده با دو منبع
بازبینی ۲۵ آبان ۱۴۰۵
ماده + توضیح + ماده‌های مرتبط
قانون‌خوان تعاملی · ۱۴۰۵/۰۸/۲۶

برگهٔ ارکان خسارت تأخیر تأدیه

نوع دین، مطالبه، تمکن و امتناع را جدا ثبت کن و جای خالی مدارک را ببین.

این ابزار مبلغ خسارت یا تاریخ شروع آن را برای پرونده تعیین نمی‌کند؛ در چک و مهریهٔ وجه نقد مقررات و رویهٔ ویژه را هم ببین.

رفتن به متن ماده ↓

اول یک مثال آموزشی ببین

مثال‌ها فرضی‌اند. می‌توانی پاسخ‌ها را تغییر بدهی و اثر هر تغییر را ببینی.

پاسخ‌ها فقط در مرورگر بررسی می‌شوند. اطلاعات هویتی، شماره پرونده یا سند شخصی وارد نکن.

۱ نوع طلب و مسیر
۲ ارکان و مدارک

در حال آماده‌سازی ابزار…

گزارش و فهرست مدارک

بعد از بررسی، مدارکی را که آماده داری علامت بزن. گزارش، پاسخ‌ها، دلیل نتیجه و وضعیت مدارک را همراه منابع نگه می‌دارد.

گزارش پس از بررسی آماده می‌شود. فایل گزارش با مرورگر باز می‌شود؛ PDF از پنجرهٔ چاپ ذخیره می‌شود.

مبنای بررسی و منابع

برگهٔ بررسی شرایط مادهٔ ۵۲۲ است. احراز مطالبه، تمکن، امتناع، تغییر فاحش شاخص و اثر سازش بر عهدهٔ مرجع رسیدگی است.

قدم بعدی

نتیجهٔ ابزار را کنار متن و مدارک صفحهٔ بعد بررسی کن.

متن مادهٔ ۵۲۲ قانون آیین دادرسی مدنی

ماده ۵۲۲
قانون آیین دادرسی دادگاه‌های عمومی و انقلاب در امور مدنی

در دعاویی که موضوع آن دِ‌ین و از نوع وجه رایج بوده و با مطالبه داین و تمکن مدیون، مدیون امتناع از پرداخت نموده، در صورت تغییر فاحش شاخص قیمت سالانه از زمان سررسید تا هنگام پرداخت و پس از مطالبه طلبکار، دادگاه با رعایت تناسب تغییر شاخص سالانه که توسط بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران تعیین می‌گردد محاسبه و مورد حکم قرار خواهد داد مگر این‌که طرفین به نحو دیگری مصالحه نمایند.

متن از نسخهٔ اصلاح‌شدهٔ قانون نقل شده و با منبع دوم تطبیق داده شده است.

مادهٔ ۵۲۲ چه می‌گوید؟

پاسخ کوتاه: مادهٔ ۵۲۲ پایهٔ قانونی خسارت تأخیر تأدیه است. موضوع دعوا باید دِین و از نوع وجه رایج باشد.

متن ماده چند شرط دارد: طلبکار مطالبه کرده باشد، بدهکار تمکن داشته و از پرداخت امتناع کرده باشد، و شاخص قیمت سالانه از زمان سررسید تا هنگام پرداخت تغییر فاحش کرده باشد.

در این حالت دادگاه با رعایت تناسب تغییر شاخص سالانه‌ای که بانک مرکزی تعیین می‌کند، مبلغ را محاسبه و به آن حکم می‌دهد، مگر دو طرف به شکل دیگری مصالحه کنند. دیوان عالی کشور روش محاسبه را در رأی وحدت رویهٔ ۸۵۰ نوشته است. دربارهٔ چک قاعدهٔ جداگانه‌ای هست که در صفحهٔ ماشین‌حساب خسارت تأخیر تأدیه توضیح داده شده است.

نکته‌های متن

  • «دِین و از نوع وجه رایج»: ماده دربارهٔ بدهی پولی است.
  • «با مطالبه داین و تمکن مدیون»: مطالبهٔ طلبکار و توانایی بدهکار هر دو در متن آمده‌اند.
  • «تغییر فاحش شاخص قیمت سالانه از زمان سررسید تا هنگام پرداخت»: بازهٔ مقایسه از سررسید تا پرداخت است.
  • «مگر این‌که طرفین به نحو دیگری مصالحه نمایند»: توافق دو طرف مقدم است.

ماده‌هایی که کنار این ماده خوانده می‌شوند

متن هر ماده عیناً از قانون نقل شده است.

خواهان حق دارد ضمن تقدیم دادخواست یا در اثنای دادرسی و یا به طور مستقل جبران خسارات ناشی از دادرسی یا تاخیر انجام تعهد یا عدم انجام آن را که به علت تقصیر خوانده نسبت به اداء حق یا امتناع از آن به وی وارد شده یا خواهد شد، همچنین اجرت‌المثل را به لحاظ عدم تسلیم خواسته یا تاخیر تسلیم آن از باب اتلاف و تسبیب از خوانده مطالبه نماید. خوانده نیز می‌تواند خسارتی را که عمداً از طرف خواهان با علم به غیرمحق بودن در دادرسی به او وارد شده از خواهان مطالبه نماید. دادگاه در موارد یادشده میزان خسارت را پس از رسیدگی معین کرده و ضمن حکم راجع به اصل دعوا یا به موجب حکم جداگانه محکوم‌علیه را به تادیه خسارت ملزم خواهد نمود. در صورتی که قرارداد خاصی راجع به خسارت بین طرفین منعقد شده باشد برابر قرارداد رفتار خواهد شد.
تبصره ۱- در غیر مواردی که دعوای مطالبه خسارت مستقلاً یا بعد از ختم دادرسی مطرح شود مطالبه خسارت‌های موضوع این ماده مستلزم تقدیم دادخواست نیست.
تبصره ۲- خسارت ناشی از عدم‌النفع قابل مطالبه نیست و خسارت تاخیر تادیه در موارد قانونی، قابل مطالبه می‌باشد.
حق مطالبهٔ خسارت؛ تبصرهٔ ۲ آن می‌گوید خسارت تأخیر تأدیه در موارد قانونی قابل مطالبه است.
مادهٔ ۵۱۹ قانون آیین دادرسی مدنی
خسارات دادرسی عبارت است از هزینه دادرسی و حق‌الوکاله وکیل و هزینه‌های دیگری که به طور مستقیم مربوط به دادرسی و برای اثبات دعوا یا دفاع لازم بوده است از قبیل حق‌الزحمه کارشناسی و هزینه تحقیقات محلی.
تعریف خسارات دادرسی.
مادهٔ ۵۲۳ قانون آیین دادرسی مدنی
در کلیه مواردی که رای دادگاه برای وصول دین به موقع اجراء گذارده می‌شود اجراء رای از مستثنیات دین اموال محکوم‌علیه ممنوع می‌باشد.
تبصره- احکام جزائی دادگاه‌های صالح مبنی بر استرداد کل یا بخشی از اموال محکوم‌علیه یا ضبط آن مستثنی می‌باشد.
اجرای رأی از مستثنیات دین ممنوع است.

این ماده کجا به کار می‌آید؟

محاسبهٔ خسارت تأخیر تأدیه

با شاخص ماهانهٔ بانک مرکزی. محاسبه ←

ارزش پول به نرخ روز

تبدیل مبلغ قدیمی به ارزش امروز. محاسبه ←

نمونه دادخواست مطالبهٔ وجه

متن آماده با خروجی Word. نمونه ←

هزینهٔ دادرسی

هزینهٔ طرح دعوای مالی. محاسبه ←

فهرست همهٔ ماده‌ها و رأی‌های وحدت رویه: قانون‌خوان پارسی وکیل.

منابع و آخرین بازبینی

آخرین بازبینی محتوا: ۲۵ آبان ۱۴۰۵. مواد قانونی از متن قانون نقل و با آن تطبیق داده شده‌اند؛ ارقام و تاریخ‌ها فقط وقتی آمده‌اند که منبع رسمی یا اعلام رسمی داشته‌اند.

  • قانون آیین دادرسی دادگاه‌های عمومی و انقلاب در امور مدنی، مادهٔ ۵۲۲ و مادهٔ ۵۱۵، مادهٔ ۵۱۹، مادهٔ ۵۲۳.
  • متن ماده با دو منبع مستقل تطبیق داده شده است؛ اگر اصلاح تازه‌ای تصویب شده باشد، متن روز ملاک است.

این صفحه راهنمای عمومی است و جای مشاورهٔ وکیل یا نظر مرجع رسمی را نمی‌گیرد. قوانین و ابلاغیه‌ها تغییر می‌کنند؛ پیش از اقدام، متن روز و وضعیت پروندهٔ خودتان را بررسی کنید. پارسی وکیل سامانه‌های رسمی را اداره نمی‌کند و استعلام زنده انجام نمی‌دهد.

آنچه احتمالاً می‌پرسید

ماده ۵۲۲ قانون آیین دادرسی مدنی چه می‌گوید؟
می‌گوید در دعاویی که موضوع آن دِین و از نوع وجه رایج است، اگر با مطالبهٔ داین و تمکن مدیون، مدیون از پرداخت امتناع کند و شاخص قیمت سالانه از زمان سررسید تا هنگام پرداخت تغییر فاحش کرده باشد، دادگاه با رعایت تناسب تغییر شاخص سالانهٔ بانک مرکزی مبلغ را محاسبه و مورد حکم قرار می‌دهد، مگر اینکه طرفین به نحو دیگری مصالحه کنند.
شرایط مطالبهٔ خسارت تأخیر تأدیه چیست؟
بر پایهٔ متن مادهٔ ۵۲۲: دِین پولی، مطالبهٔ طلبکار، تمکن بدهکار، امتناع او از پرداخت و تغییر فاحش شاخص قیمت سالانه از سررسید تا پرداخت.
خسارت تأخیر تأدیه چطور حساب می‌شود؟
رأی وحدت رویهٔ ۸۵۰ دیوان عالی کشور روش را چنین گفته است: حاصل تقسیم عدد شاخص در زمان تأدیه بر عدد شاخص در زمان سررسید، ضرب در مبلغ اصل دین. برای عدد خودتان از ماشین‌حساب خسارت تأخیر تأدیه استفاده کنید.
اگر در قرارداد دربارهٔ خسارت توافق شده باشد چه؟
متن مادهٔ ۵۲۲ می‌گوید «مگر این‌که طرفین به نحو دیگری مصالحه نمایند». مادهٔ ۵۱۵ هم می‌گوید اگر قرارداد خاصی راجع به خسارت بین طرفین منعقد شده باشد، برابر قرارداد رفتار می‌شود.

سرویس‌های مرتبط دیگر

اگر این صفحه برایتان جذاب بود، این مطالب و سرویس‌ها هم احتمالاً مفید خواهند بود.

کار را با نصب پارسی وکیل آغاز کنید

روی هر سکویی هستید، یک گزینه مناسب پارسی وکیل برای شما آماده است. اندروید نیتیو، نسخه وب، یا ربات‌های تلگرام و بله.

مشاهده گزینه‌های نصب