بازبینی‌شده توسط تیم حقوقی پارسی وکیل · آخرین به‌روزرسانی: آبان ۱۴۰۵
رأی وحدت رویه · مبدأ خسارت تأخیر تأدیهٔ چک

رأی وحدت رویهٔ شمارهٔ ۸۱۲

طبق رأی ۸۱۲، برای خسارت تأخیر تأدیهٔ وجه چک، مبدأ محاسبه تاریخ مندرج در چک است.

تاریخ رأی: ۱۴۰۰/۰۴/۰۱
هیئت عمومی دیوان عالی کشور
متن از نسخهٔ منتشرشدهٔ رسمی

این رأی چه چیزی را روشن کرد؟

پاسخ کوتاه: هیئت عمومی با استناد به قانون صدور چک و استفساریهٔ تبصرهٔ مادهٔ ۲، تاریخ مندرج در چک را مبدأ محاسبهٔ خسارت تأخیر تأدیه بر مبنای نرخ تورم دانست.

رأی تصریح می‌کند که خسارت تأخیر تأدیهٔ وجه چک تابع مقررات خاص چک و خارج از شرایط مادهٔ ۵۲۲ قانون آیین دادرسی مدنی است. این حکم دربارهٔ مبدأ محاسبه است؛ در فرض حکم اعسار یا تقسیط، رأی ۸۲۴ و مفاد حکم نیز باید بررسی شود. رأی وحدت رویهٔ ۸۵۰ دربارهٔ شیوهٔ محاسبهٔ موضوع مادهٔ ۵۲۲ است.

۱ · اختلاف را تجربه کن

یک چک، دو تاریخ شروع

تاریخ شروع چقدر نتیجه را عوض می‌کند؟ دو روش را با مبلغ و تاریخ پایان یکسان کنار هم ببین.

ماجرای واقعی پشت رأی ۸۱۲

در گزارش رأی، شعبهٔ ۳۷ تجدیدنظر تهران شروع استحقاق خسارت را به مطالبه وابسته دانست. در آن پرونده، گواهی عدم پرداخت در ۵ بهمن ۱۳۹۰ صادر شده بود. شعبهٔ ۳۱ در پرونده‌ای دیگر، مبدأ را به تاریخ چک برگرداند. هیئت عمومی در ۱ تیر ۱۴۰۰ نظر شعبهٔ ۳۱ را تأیید کرد.

این‌ها دو پروندهٔ جدا بودند. اعداد زیر مثال آموزشی هستند تا اثر انتخاب مبدأ را با شرایط یکسان ببینی؛ مبلغ و تاریخ‌های آن‌ها بازسازی عددی پروندهٔ دادگاه نیست.

خواندن گزارش پرونده و متن رأی ↗

مثال آموزشی · چک ۲۰۰ میلیون تومانی، مهر ۱۴۰۳ · مطالبه در فروردین ۱۴۰۴ · پایان محاسبه مهر ۱۴۰۵

در حال دریافت جدول شاخص…

۲ · بررسی محاسبهٔ چک تو

محاسبهٔ چکم را بررسی کن

مبلغ و ماه‌های شمسی را وارد کن. اگر عددی از قبل داری، مشخص کن فقط خسارت است یا مجموع اصل و خسارت.

محاسبه در مرورگر انجام می‌شود. اطلاعات فرم در نشانی صفحه، حساب کاربری یا سرور ذخیره نمی‌شود. شاخص‌ها ماهانه‌اند؛ روزهای یک ماه شاخص یکسان دارند و محاسبه روزشمار نیست.

تاریخ مندرج در چک
پایان محاسبه یا تاریخ پرداخت
تاریخ مطالبه یا عدد قبلی دارم اختیاری
تاریخ مطالبه برای مقایسه

این بررسی برای مقایسهٔ ریاضی یک چکِ بدون پرداخت میانی است. تعیین شمول مقررات چک، طرف مسئول و مبلغ قابل وصول با مرجع رسیدگی است.

در حال دریافت جدول شاخص…
۳ · برگهٔ قابل بررسی

گزارش محاسبه را همراهت داشته باش

اصل مبلغ، خسارت، تاریخ‌ها، شاخص‌ها و نسخهٔ جدول در یک برگه جمع می‌شوند. اگر تاریخ مطالبه یا عدد قبلی را وارد کرده باشی، مقایسه هم در گزارش می‌آید.

بعد از بررسی فرم، گزارش اینجا آماده می‌شود.

فایل گزارش با مرورگر باز می‌شود. برای PDF، در پنجرهٔ چاپ «ذخیره به‌صورت PDF» را انتخاب کن. گزارش، گواهی دادگاه یا نظریهٔ کارشناسی نیست.

مبنای محاسبه و حدود این بررسی

مجموع اصل و خسارت = اصل مبلغ × شاخص پایان ÷ شاخص شروع. خسارت = مجموع − اصل. محاسبه بر پایهٔ نسبت شاخص، بدون سود مرکب و با گرد کردن مجموع به نزدیک‌ترین واحد پولی انتخاب‌شده انجام می‌شود.

از همان دادهٔ شاخص محاسبه‌گر سایت استفاده می‌کنیم. جدول شاخص و توضیح منابع را ببین. آخرین ماه موجود و وضعیت بازنشر شاخص در نتیجه ثبت می‌شود. برای ماهِ فاقد شاخص، عدد جایگزین تولید نمی‌کنیم.

رأی ۸۱۲ دربارهٔ مبدأ خسارت چک است. در فرض اعسار، رأی ۸۲۴ توقف خسارت از تاریخ ثبوت اعسار و وضعیت اقساط معوق را مطرح می‌کند. رأی ۸۷۰ نیز برای برگه‌های مشمول مقررات صیاد که ثبت نشده‌اند اهمیت دارد. این وضعیت‌ها در محاسبهٔ سادهٔ این ابزار پوشش داده نمی‌شوند.

تفاوت دو عدد به‌تنهایی علت اشتباه را اثبات نمی‌کند. تاریخ مبنا، واحد پول، جدول شاخص، پرداخت‌های قبلی و مفاد حکم باید با سند محاسبه تطبیق داده شوند.

دادگاه‌ها سر چه چیزی اختلاف داشتند؟

خلاصهٔ گزارش پرونده به نقل از متن منتشرشدهٔ رأی.

دو شعبهٔ دادگاه تجدیدنظر تهران دربارهٔ تاریخ شروع محاسبهٔ خسارت اختلاف داشتند. یکی تاریخ مطالبه و دیگری تاریخ چک را ملاک می‌گرفت.

متن رأی وحدت رویهٔ ۸۱۲

رأی ۸۱۲
هیئت عمومی دیوان عالی کشور · ۱۴۰۰/۰۴/۰۱

مطابق ماده ۳ قانون صدور چك مصوب ۱۳۵۵ با اصلاحات و الحاقات بعدي، صادركننده بايد در تاريخ مندرج در چك، معادل مبلغ ذكر شده در آن، در بانك محال ‌عليه وجه نقد داشته باشد و برابر تبصره الحاقي (۱۰ /۳ /۱۳۷۶) به ماده ۲ قانون اخير‌الذكر و قانون استفساريه اين تبصره مصوب ۲۱ /۹ /۱۳۷۷ مجمع تشخيص مصلحت نظام، مبدأ محاسبه خسارت تأخير تأديه بر مبناي نرخ تورم، تاريخ چك است. بنابراين، خسارت تأخير تأديه وجه چك، برابر مقررات مذكور كه به طور خاص راجع به چك وضع شده است، محاسبه مي‌ شود و از شمول شرايط مقرر در ماده ۵۲۲ قانون آيين دادرسي دادگاه‌ هاي عمومي و انقلاب در امور مدني مصوب ۱۳۷۹ خارج است. بنا به مراتب، رأي شعبه سي و يكم دادگاه تجديدنظر استان تهران كه تاريخ چك (نه تاريخ مطالبه) را مبدأ محاسبه خسارت تأخير تأديه دانسته است، به اكثريت آراء صحيح و قانوني تشخيص داده مي‌ شود. اين رأي طبق ماده ۴۷۱ قانون آيين دادرسي كيفري مصوب ۱۳۹۲ با اصلاحات و الحاقات بعدي، در موارد مشابه براي شعب ديوان عالي كشور، دادگاه ‌ها و ساير مراجع، اعم از قضايي و غير آن لازم الاتباع است.

متن «رأی» عیناً از نسخهٔ منتشرشده نقل شده است؛ گزارش پرونده و نظر دادستان در منبع رسمی آمده است.

نکته‌هایی که از خود متن برمی‌آید

  • رأی ۸۱۲ مبدأ زمانی را روشن می‌کند. برای ارتباط با مقررات ثبت و اجرائیه، متن مادهٔ ۲ قانون صدور چک نیز در قانون‌خوان آمده است.

این رأی کجا به کار می‌آید؟

ماشین‌حساب تأخیر تأدیه

محاسبه با حالت چک. محاسبه ←

دادخواست مطالبهٔ وجه چک

نمونه و راهنمای مطالبه. نمونه ←

فهرست همهٔ ماده‌ها و رأی‌های وحدت رویه: قانون‌خوان پارسی وکیل.

منابع و آخرین بازبینی

آخرین بازبینی محتوا: ۲۶ آبان ۱۴۰۵. مواد قانونی از متن قانون نقل و با آن تطبیق داده شده‌اند؛ ارقام و تاریخ‌ها فقط وقتی آمده‌اند که منبع رسمی یا اعلام رسمی داشته‌اند.

این صفحه راهنمای عمومی است و جای مشاورهٔ وکیل یا نظر مرجع رسمی را نمی‌گیرد. قوانین و ابلاغیه‌ها تغییر می‌کنند؛ پیش از اقدام، متن روز و وضعیت پروندهٔ خودتان را بررسی کنید. پارسی وکیل سامانه‌های رسمی را اداره نمی‌کند و استعلام زنده انجام نمی‌دهد.

آنچه احتمالاً می‌پرسید

خسارت تأخیر تأدیهٔ چک از چه تاریخی حساب می‌شود؟
طبق رأی وحدت رویهٔ ۸۱۲، از تاریخ مندرج در چک.
تاریخ برگشت یا مطالبه، مبدأ رأی ۸۱۲ است؟
مبدأیی که رأی معین می‌کند تاریخ خود چک است.
شرایط مادهٔ ۵۲۲ بر خسارت وجه چک حاکم است؟
رأی ۸۱۲ دربارهٔ مبدأ محاسبه به مقررات خاص چک استناد می‌کند و آن را از شرایط مادهٔ ۵۲۲ خارج می‌داند. این عبارت به معنای نادیده گرفتن حکم اعسار نیست؛ رأی ۸۲۴ وضعیت اعسار و تقسیط را توضیح می‌دهد.

سرویس‌های مرتبط دیگر

اگر این صفحه برایتان جذاب بود، این مطالب و سرویس‌ها هم احتمالاً مفید خواهند بود.

کار را با نصب پارسی وکیل آغاز کنید

روی هر سکویی هستید، یک گزینه مناسب پارسی وکیل برای شما آماده است. اندروید نیتیو، نسخه وب، یا ربات‌های تلگرام و بله.

مشاهده گزینه‌های نصب