بازبینی‌شده توسط تیم حقوقی پارسی وکیل · آخرین به‌روزرسانی: آبان ۱۴۰۵
ابزار رایگان

خسارت تأخیر تأدیه چقدر است

اگر کسی دین خود را به موقع نپرداخته، قانون به شما اجازه می‌دهد خسارت کاهش ارزش پول را هم مطالبه کنید. این ابزار آن را محاسبه می‌کند.

فرمول و مثال با شاخص واقعی ↓خسارت تأخیر چک ↓

مطابق ماده ۵۲۲ آیین دادرسی
رایگان
فوری
محاسبهٔ آنلاین — همین‌جا

خسارت تأخیر تأدیه چگونه محاسبه می‌شود؟ فرمول و مثال با شاخص واقعی

طبق مادهٔ ۵۲۲ قانون آیین دادرسی مدنی، دینِ وجه رایج به نسبت تغییر شاخص بانک مرکزی از زمان سررسید تا هنگام پرداخت به‌روز می‌شود؛ خسارت تأخیر تأدیه همان مابه‌التفاوت است.

خسارت تأخیر تأدیه = مبلغ دین × (شاخص ماه پرداخت ÷ شاخص ماه سررسید) − مبلغ دین

مثال: طلب ۱۰۰ میلیون تومانی

سررسیدپرداختشاخص سررسیدشاخص پرداختمبلغ به‌روزخسارت تأخیر
فروردین ۱۴۰۰اسفند ۱۴۰۱۳۷۸٫۳۷۹۴٫۳۲۱۰ میلیون تومان۱۱۰ میلیون تومان
فروردین ۱۴۰۱اسفند ۱۴۰۳۴۹۵٫۱۱۵۳۱٫۲۳۰۹٫۳ میلیون تومان۲۰۹٫۳ میلیون تومان
شهریور ۱۴۰۲شهریور ۱۴۰۴۹۷۱٫۶۱۸۷۷٫۹۱۹۳٫۳ میلیون تومان۹۳٫۳ میلیون تومان

شاخص‌ها از جدول ماهانهٔ بانک مرکزی برای قوه قضاییه است (پایهٔ ۱۳۹۵=۱۰۰)، همان جدولی که ماشین‌حساب بالا به کار می‌برد؛ شاخص ماه‌های ۱۴۰۵ موقت است. مبلغ لازم‌الاجرا را اجرای احکام با شاخص رسمی محاسبه می‌کند.

چه وقت خسارت تأخیر تأدیه تعلق می‌گیرد؟

استثنای چک: خسارت تأخیر چک از «تاریخ چک»، یعنی تاریخی که در خود چک برای پرداخت نوشته شده، محاسبه می‌شود (تبصرهٔ الحاقی مادهٔ ۲ قانون صدور چک و رأی وحدت رویهٔ ۸۱۲). مهریه هم قاعدهٔ جدا دارد: محاسبهٔ مهریه به نرخ روز.

چطور مطالبه کنیم؟ در ستون خواستهٔ دادخواست بنویسید «خسارت تأخیر تأدیه از تاریخ … تا زمان اجرای حکم». اگر همراه اصل طلب خواسته شود، دادخواست جداگانه لازم نیست؛ مطالبهٔ مستقل یا بعد از ختم دادرسی دادخواست می‌خواهد (تبصرهٔ ۱ مادهٔ ۵۱۵). نمونه دادخواست مطالبهٔ وجه با خسارت تأخیر ←

خسارت تأخیر تأدیه چک از تاریخ چک تا روز وصول

در چک، خسارت تأخیر تأدیه از «تاریخ چک»، یعنی تاریخی که روی خود چک نوشته شده، تا روز وصول با شاخص تورم بانک مرکزی حساب می‌شود؛ نه از تاریخ برگشت چک و نه از تاریخ دادخواست. فرمول همان است: مبلغ چک × (شاخص ماه وصول ÷ شاخص ماه تاریخ چک) − مبلغ چک.
  • مبنای قانونی: تبصرهٔ الحاقی مادهٔ ۲ قانون صدور چک (۱۳۷۶/۳/۱۰) به دارنده اجازه می‌دهد «کلیه خسارات و هزینه‌های وارد شده» را بخواهد، و قانون استفساریهٔ همین تبصره (مجمع تشخیص مصلحت نظام، ۱۳۷۷/۹/۲۱) می‌گوید منظور، «خسارات تاخیر تادیه بر مبنای نرخ تورم از تاریخ چک تا زمان وصول آن» است که بانک مرکزی اعلام می‌کند.
  • رأی وحدت رویهٔ ۸۱۲ دیوان عالی کشور (۱۴۰۰/۴/۱): دو شعبهٔ دادگاه تجدیدنظر تهران اختلاف داشتند؛ یکی تاریخ چک و دیگری تاریخ صدور گواهی عدم پرداخت را مبدأ می‌دانست. هیئت عمومی رأی شعبه‌ای را درست دانست که «تاریخ چک (نه تاریخ مطالبه)» را مبدأ گرفته بود.
  • شرایط مادهٔ ۵۲۲ در چک مطرح نیست: همان رأی می‌گوید خسارت تأخیر وجه چک بر اساس مقررات خاص چک حساب می‌شود و «از شمول شرایط مقرر در ماده ۵۲۲ … خارج است»؛ یعنی شرط‌هایی که برای طلب عادی لازم است، مثل مطالبهٔ قبلی، تمکن بدهکار و تغییر فاحش شاخص، در چک شرط نیست.
  • قبل یا بعد از حکم: طبق همان تبصره، دارنده می‌تواند خسارت را قبل یا بعد از صدور حکم بخواهد؛ اگر بعد از حکم بخواهد، درخواست را به همان دادگاهی می‌دهد که حکم را صادر کرده است.
  • هزینه‌ها: هزینهٔ دادرسی و حق‌الوکاله هم طبق همان استفساریه بر اساس تعرفهٔ قانونی خواسته می‌شود — هزینهٔ دادرسی و حق‌الوکاله را جدا حساب کنید.

مثال: چک ۲۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ تومانی به تاریخ مهر ۱۴۰۳ که مهر ۱۴۰۵ وصول شود

مبدأ محاسبهشاخص مبدأشاخص مهر ۱۴۰۵خسارت تأخیر تأدیه
تاریخ چک (مهر ۱۴۰۳) — درست۱۳۳۹٫۱۳۶۱۱٫۱۳۳۹٬۳۳۲٬۳۸۷ تومان
اگر از شش ماه بعد (فروردین ۱۴۰۴، مثلاً روز برگشت) حساب شود۱۵۸۹٫۵۳۶۱۱٫۱۲۵۴٬۳۶۹٬۲۹۹ تومان

شروع از تاریخ اشتباه در این مثال ۸۴٬۹۶۳٬۰۸۹ تومان خسارت را کم می‌کند. شاخص‌های ۱۴۰۵ موقت‌اند و ماشین‌حساب همیشه آخرین شاخص منتشرشده را می‌خواند.

محاسبهٔ خسارت چک شما ←نمونه دادخواست مطالبهٔ وجه چک ←راهنمای جامع چک و سفته ←

این بخش متن قانون، استفساریه و رأی وحدت رویه را خلاصه کرده است؛ تعیین خسارت در هر پرونده با دادگاه یا اجرای احکام است. برای پروندهٔ خودتان با وکیل مشورت کنید.
شاخص رسمی بانک مرکزی، خودکار وارد می‌شود.

جدول ماهانهٔ شاخص (پایهٔ ۱۳۹۵=۱۰۰) از فروردین ۱۳۶۹ تا آخرین ماه منتشرشده در ماشین‌حساب است. برای تنظیم دادخواست مطالبه، از اپ پارسی وکیل استفاده کنید.

دریافت اپ

خسارت تأخیر تأدیه چطور محاسبه می‌شود

طبق مادهٔ ۵۲۲ قانون آیین دادرسی مدنی، اصل دین به نسبت تغییر شاخص رسمی بهای کالا و خدمات مصرفی از زمان سررسید تا پرداخت به‌روز می‌شود: مبلغ × (شاخص ماه پرداخت ÷ شاخص ماه سررسید). ماشین‌حساب همین صفحه همین فرمول را اجرا می‌کند؛ دو عدد شاخص را از یک جدول رسمی (با یک سال پایه) بردارید.

تأخیر تأدیه چیست و کجا درخواست می‌شود

خسارت تأخیر تأدیه جبران کاهش ارزش پول در فاصله سررسید تا روز پرداخت است که قانون به آن رسمیت داده است.

در دادخواست مطالبه وجه

وقتی وجهی مطالبه می‌کنید، خسارت تأخیر تأدیه از تاریخ سررسید تا روز پرداخت را هم در خواسته درج کنید. دادگاه این خواسته را مجزا رسیدگی می‌کند.

در پرونده چک برگشتی

تاریخ چک، روز سررسید است. خسارت تأخیر از همان روز شروع می‌شود. این مبلغ در کنار اصل مبلغ چک قابل مطالبه است.

در اجاره عقب‌افتاده

اجاره معوقه را می‌توان با خسارت تأخیر تأدیه مطالبه کرد. برای هر ماه اجاره، تاریخ سررسید همان ماه، مبنای محاسبه است.

نرخ تأخیر چطور تعیین می‌شود

بانک مرکزی هر سال شاخص قیمت مصرف‌کننده (CPI) را اعلام می‌کند. دادگاه‌ها از همین شاخص برای محاسبه تأخیر تأدیه استفاده می‌کنند.

مرجع قانونی

مادهٔ ۵۲۲ قانون آیین دادرسی مدنی خسارت تأخیر تأدیه را برای دین وجه رایج پذیرفته است؛ به شرط مطالبهٔ طلبکار، تمکن و امتناع مدیون و تغییر فاحش شاخص قیمت.

در صورت صلح و سازش

در مذاکرات صلح، داشتن عدد دقیق خسارت تأخیر به شما موضع قوی‌تری می‌دهد. می‌توانید در ازای تسویه فوری، آن را ببخشید.

شاخص رسمی بانک مرکزی، خودکار

در ماشین‌حساب همین صفحه لازم نیست شاخص را دستی پیدا کنید؛ کافی است مبلغ و ماه و سال سررسید و پرداخت را وارد کنید.

نصب اپلیکیشن
▶ محاسبهٔ خسارت تأخیر تأدیه۰:۲۱

این ویدیو همین کار را در اپلیکیشن پارسی وکیل نشان می‌دهد.

متن کامل ویدیو: «آموزش محاسبه خسارت تأخیر تأدیه چک» ←

پیش از مطالبهٔ خسارت تأخیر، بدهی را مکتوب و قابل‌اثبات کنید

برای مطالبهٔ خسارت تأخیر، داشتن سند یا مدرکی روشن از اصل بدهی و موعد پرداخت معمولاً کار را ساده‌تر می‌کند. اگر پولی قرض داده‌اید یا قرار است تعهد پرداخت بگیرید، این نمونه‌ها را با فرم آنلاین بسازید و Word یا PDF بگیرید.

خدمات مرتبط

محاسبه پول به نرخ روزمحاسبه هزینه دادرسیشورای حل اختلافسوال حقوقی از هوش مصنوعیبهترین هوش مصنوعی حقوقیابزارهای حقوقی رایگانمحاسبه مهریه به نرخ روزمحاسبه دیهدیه اعضای بدنمحاسبه آنلاین تمبر مالیاتی وکلاحق‌الوکالهنمونه دادخواست مطالبه وجهنمونه دادخواست مطالبه خسارت

جدول شاخص قیمت ۱۴۰۳ تا ۱۴۰۵

اینها اعداد ماهانهٔ جدول شاخص بانک مرکزی (پایه ۱۳۹۵=۱۰۰) هستند که ماشین‌حساب بالا از آن‌ها می‌خواند؛ ماشین‌حساب نسبت عدد ماه پرداخت به عدد ماه سررسید را به‌کار می‌برد. منبع دادهٔ ما «جدول شاخص بانک مرکزی برای قوه قضاییه» است و آخرین به‌روزرسانی‌اش ۲۴ آبان ۱۴۰۵ است.

ماه۱۴۰۳۱۴۰۴۱۴۰۵ (موقت)
فروردین۱۱۲۵٫۸۱۵۸۹٫۵۲۶۵۴٫۹
اردیبهشت۱۱۵۹٫۶۱۶۲۵٫۷۲۸۸۰٫۴
خرداد۱۲۰۶٫۰۱۶۸۹٫۲۳۰۹۲٫۳
تیر۱۲۴۲٫۲۱۷۴۲٫۷۳۲۰۵٫۱
مرداد۱۲۷۷٫۰۱۸۰۲٫۶۳۳۲۳٫۹
شهریور۱۳۰۶٫۴۱۸۷۷٫۹۳۴۵۲٫۱
مهر۱۳۳۹٫۱۱۹۶۷٫۶۳۶۱۱٫۱
آبان۱۳۷۹٫۳۲۰۳۳٫۷—
آذر۱۴۰۲٫۷۲۱۰۰٫۹—
دی۱۴۳۳٫۶۲۲۲۰٫۷—
بهمن۱۴۸۵٫۲۲۴۰۸٫۴—
اسفند۱۵۳۱٫۲۲۴۸۱٫۳—
ماه‌های ۱۴۰۵ موقت‌اند و با انتشار نهایی ممکن است اصلاح شوند؛ خط تیره یعنی آن ماه هنوز در جدول نیست. برای سال‌های قدیمی‌تر از خود ماشین‌حساب استفاده کنید؛ این جدول فقط سه سال اخیر را نشان می‌دهد. مبنای حقوقی روش محاسبه: فرمول و مثال‌های همین صفحه.

آنچه احتمالاً می‌پرسید

آیا همیشه می‌توان خسارت تأخیر مطالبه کرد؟
نه. طبق مادهٔ ۵۲۲ ق.آ.د.م چهار شرط لازم است: دین از نوع وجه رایج باشد، طلبکار آن را مطالبه کرده باشد، مدیون با وجود تمکن از پرداخت امتناع کرده باشد، و شاخص قیمت از زمان سررسید تا پرداخت تغییر فاحش کرده باشد.
از چه تاریخی خسارت شروع می‌شود؟
مبدأ محاسبه طبق مادهٔ ۵۲۲ زمان سررسید است، به شرط آنکه طلبکار دین را مطالبه کرده باشد؛ مطالبه را معمولاً با اظهارنامه یا تقدیم دادخواست ثابت می‌کنند. در چک، خسارت از تاریخ سررسید چک محاسبه می‌شود (تبصرهٔ الحاقی مادهٔ ۲ قانون صدور چک).
آیا خسارت تأخیر مشمول مالیات است؟
این صفحه دربارهٔ وضعیت مالیاتی خسارت تأخیر تأدیه حکم قطعی نمی‌دهد؛ برای پرونده‌تان از مشاور مالیاتی یا ادارهٔ امور مالیاتی بپرسید.
آیا می‌توان در قرارداد نرخ خسارت را از قبل تعیین کرد؟
بله، در قراردادها می‌توان نرخ خاصی برای تأخیر در پرداخت توافق کرد. اگر این نرخ در سند آمده باشد، دادگاه اولویت آن را در نظر می‌گیرد.
<
تفاوت «تاخیر تادیه» و «تأخیر تأدیه» چیست؟
هیچ تفاوتی ندارند؛ یک اصطلاح‌اند با دو املا. شکل رسمی «تأخیر تأدیه» است و بسیاری آن را بدون همزه، «تاخیر تادیه»، می‌نویسند. هر دو به خسارتی اشاره دارند که بابت دیرکرد در پرداخت دین مطالبه می‌شود و همین ماشین‌حساب برای هر دو یکی است.
محاسبه تاخیر تادیه رایگان است؟
بله. محاسبه در همین صفحه رایگان و بدون ثبت‌نام است و بر پایهٔ شاخص بانک مرکزی انجام می‌شود. برای استفاده در دادخواست، عدد به‌دست‌آمده را با تاریخ‌های دقیق سررسید و پرداخت کنترل کن.
خسارت تأخیر تأدیه چگونه محاسبه می‌شود؟
مبلغ دین × (شاخص ماه پرداخت ÷ شاخص ماه سررسید) − مبلغ دین (مادهٔ ۵۲۲ قانون آیین دادرسی مدنی). مثلاً طلب ۱۰۰ میلیون تومانی با سررسید شهریور ۱۴۰۲ که شهریور ۱۴۰۴ پرداخت شود، با شاخص‌های ۹۷۱٫۶ و ۱۸۷۷٫۹ حدود ۹۳٫۳ میلیون تومان خسارت تأخیر دارد.
خسارت تأخیر تأدیه به طلب ارزی یا کالایی تعلق می‌گیرد؟
خیر. مادهٔ ۵۲۲ قانون آیین دادرسی مدنی فقط دربارهٔ دینی است که از نوع وجه رایج باشد.
آیا می‌توان خسارت تأخیر تأدیه را جداگانه مطالبه کرد؟
بله. اگر همراه اصل طلب خواسته شود دادخواست جداگانه لازم نیست، اما مطالبهٔ مستقل یا بعد از ختم دادرسی با دادخواست انجام می‌شود (تبصرهٔ ۱ مادهٔ ۵۱۵ قانون آیین دادرسی مدنی).
خسارت تأخیر تأدیه چک از چه تاریخی حساب می‌شود؟
از «تاریخ چک»، یعنی تاریخی که روی چک نوشته شده، تا روز وصول، با شاخص تورم بانک مرکزی (قانون استفساریهٔ تبصرهٔ الحاقی مادهٔ ۲ قانون صدور چک، ۱۳۷۷/۹/۲۱). رأی وحدت رویهٔ ۸۱۲ دیوان عالی کشور (۱۴۰۰/۴/۱) هم تاریخ چک را، نه تاریخ مطالبه یا گواهی عدم پرداخت، مبدأ دانسته است.
برای خسارت تأخیر چک باید شرایط مادهٔ ۵۲۲ را ثابت کرد؟
نه. طبق رأی وحدت رویهٔ ۸۱۲، خسارت تأخیر وجه چک بر اساس مقررات خاص چک حساب می‌شود و «از شمول شرایط مقرر در ماده ۵۲۲» قانون آیین دادرسی مدنی خارج است؛ پس مطالبهٔ قبلی، تمکن صادرکننده و تغییر فاحش شاخص در چک شرط نیست.
خسارت تأخیر چک را بعد از گرفتن حکم هم می‌شود خواست؟
بله. طبق تبصرهٔ الحاقی مادهٔ ۲ قانون صدور چک، دارنده می‌تواند خسارت‌ها را قبل یا بعد از صدور حکم بخواهد؛ اگر بعد از حکم باشد، درخواست را به همان دادگاهی می‌دهد که حکم را صادر کرده است.
/div>

سرویس‌های مرتبط دیگر

اگر این صفحه برایتان جذاب بود، این مطالب و سرویس‌ها هم احتمالاً مفید خواهند بود.

کار را با نصب پارسی وکیل آغاز کنید

روی هر سکویی هستید، یک گزینه مناسب پارسی وکیل برای شما آماده است. اندروید نیتیو، نسخه وب، یا ربات‌های تلگرام و بله.

مشاهده گزینه‌های نصب
⚖️ حکم گرفتی ولی بدهکار پرداخت نمی‌کند؟راهنمای اجرای حکم + ماشین‌حساب توقیف حقوق (ماده ۹۶) ←