شورای حل اختلاف مرجعی است برای رسیدگی سریعتر و ارزان‌تر به بخشی از دعاوی — از اختلافات مالی کممبلغ تا تخلیهٔ ملک اجاره‌ای و گواهی انحصار وراثت. این راهنما می‌گوید چه پرونده‌هایی در صلاحیت شوراست، هزینه و مراحل چیست و چطور به رأی آن اعتراض کنی.
نوع دعوایت را انتخاب کن تا بگوییم در صلاحیت شورای حل اختلاف هست یا باید به مرجع دیگری بروی.
شورای حل اختلاف نهادی است که برای کاهش بار دادگاه‌ها و رسیدگی سریعتر و ارزان‌تر به بخشی از دعاوی و اختلافات تشکیل شده است. فلسفهٔ اصلی آن، «صلح و سازش» میان طرفین است؛ یعنی شورا پیش از هر چیز تلاش می‌کند اختلاف با توافق حل شود و تنها در صورت عدم سازش، در محدودهٔ صلاحیت خود رأی صادر می‌کند.
شورا برای پرونده‌های ساده و کممبلغ مناسب است و مراحل آن معمولاً سریعتر و کم‌هزینه‌تر از دادگاه است. با این حال، صلاحیت شورا محدود است و بسیاری از دعاوی مهم یا پرمبلغ در صلاحیت دادگاه باقی می‌مانند.
مهم‌ترین موضوعاتی که در صلاحیت شورای حل اختلاف است:
| موضوع | در صلاحیت شورا؟ | توضیح |
|---|---|---|
| دعاوی مالی تا نصاب مصوب | ✓ بله | بالاتر از نصاب → دادگاه عمومی حقوقی |
| تخلیهٔ عین مستأجره | ✓ بله | به‌استثنای سرقفلی و حق کسب و پیشه |
| مطالبهٔ اجاره‌بها (اجور) | ✓ بله | از دعاوی رایج شورا |
| گواهی انحصار وراثت و امور ترکه | ✓ بله | صدور گواهی، تحریر و مهر و موم ترکه |
| تأمین دلیل | ✓ بله | برای حفظ ادله پیش از طرح دعوا |
| شکایت کیفری (رسیدگی به جرم) | بستگی دارد | تعزیری درجهٔ ۷ و ۸ و جرایم غیرعمدی کار و تصادف: دادگاه صلح؛ بقیه: دادسرا |
| طلاق، مهریه و حضانت | بستگی دارد | مهریه، جهیزیه و نفقه تا نصاب: دادگاه صلح؛ طلاق و حضانت: دادگاه خانواده |
«نصاب مالی» شورا یعنی سقف مبلغی که شورا می‌تواند به دعاوی مالی تا آن حد رسیدگی کند؛ طبق بند ۱ مادهٔ ۱۲ قانون شوراهای حل اختلاف ۱۴۰۲، این نصاب یک میلیارد ریال (۱۰۰ میلیون تومان) است و رئیس قوه قضاییه می‌تواند آن را هر سه سال یک‌بار بر اساس شاخص تعدیل کند.
هزینهٔ دادرسی در دادگاه صلح برابر دادگاههای دادگستری است؛ فقط در سازشِ دعاوی مالی در خود شورا، هزینه نصف است (مادهٔ ۱۹). برای برآورد دقیقتر، راهنمای هزینهٔ دادرسی را ببین.
مراحل کلی: ثبتنام در سامانهٔ ثنا، تنظیم دادخواست، و ثبت آن در دفتر خدمات الکترونیک قضایی. سپس پرونده به شعبهٔ شورا ارجاع میشود، جلسهٔ صلح و سازش تشکیل می‌گردد و در صورت عدم سازش، قاضی دادگاه صلح رأی صادر می‌کند (تبصرهٔ ۲ مادهٔ ۱۲ و مادهٔ ۱۴).
اگر به رأی شورای حل اختلاف اعتراض داری، بدان که آرای دادگاه صلح قطعی است، مگر در موارد تبصرهٔ ۵ مادهٔ ۱۲؛ از جمله دعاوی مالی بیش از نصف نصاب (۵۰ میلیون تومان)، دعاوی تصرف و مزاحمت، مهریه و جهیزیه و نفقه، و تخلیه. در این موارد میتوانی ظرف بیست روز از ابلاغ (مقیم خارج: دو ماه) در دادگاه تجدیدنظر استان اعتراض کنی.
توجه به تاریخ ابلاغ رأی بسیار مهم است، چون مهلت اعتراض از همان تاریخ شروع میشود؛ اگر ابلاغیه را دیر ببینی ممکن است مهلت را از دست بدهی. برای فهم متن رأی و ابلاغیه میتوانی از مترجم ابلاغیه استفاده کنی.
پس از اطمینان از صلاحیت شورا، متن دادخواست و فهرست مدارکت را با پارسی وکیل آماده کن تا در دفتر خدمات قضایی یک بار مراجعه کافی باشد.
اگر این صفحه برایتان جذاب بود، این مطالب و سرویس‌ها هم احتمالاً مفید خواهند بود.
روی هر سکویی هستید، یک گزینه مناسب پارسی وکیل برای شما آماده است. اندروید نیتیو، نسخه وب، یا ربات‌های تلگرام و بله.
مشاهده گزینه‌های نصب