دستور موقت تصمیم فوری دادگاه در اموری است که تعیین تکلیفشان تا پایان دادرسی صبر نمی‌کند. اینجا شرایط صدور، مرجع، مهلت‌ها، خسارت احتمالی و راه اعتراض را با شمارهٔ ماده و یک نمونهٔ آمادهٔ درخواست می‌خوانید.
| شکل | یعنی چه | نکته |
|---|---|---|
| توقیف مال | دادگاه مالی را تا روشن شدن تکلیف دعوا توقیف می‌کند | با تأمین خواسته فرق دارد: تأمین فقط توقیف است و شرایط ماده ۱۰۸ را می‌خواهد؛ دستور موقت فوریت می‌خواهد |
| انجام عمل | دادگاه طرف مقابل را به انجام کاری ملزم می‌کند | موضوع باید فوریت داشته باشد (ماده ۳۱۰) |
| منع از امری | دادگاه طرف مقابل را از انجام کاری باز می‌دارد | دستور بر اصل دعوا اثری ندارد (ماده ۳۱۷) |
اگر دعوا طبق ماده ۳۱۸ اقامه نشود یا ادعای خواهان رد شود، متقاضی دستور موقت به جبران خساراتی که طرف دعوا در اجرای دستور متحمل شده محکوم میشود (ماده ۳۲۳). اگر ظرف یک ماه از ابلاغ رأی نهایی برای مطالبهٔ خسارت طرح دعوا نشود، به دستور دادگاه از مال مورد تأمین رفع توقیف میشود (ماده ۳۲۴).
قبول یا رد درخواست دستور موقت مستقلاً قابل اعتراض، تجدیدنظر و فرجام نیست؛ اما متقاضی میتواند ضمن تقاضای تجدیدنظر از اصل رأی، به آن هم اعتراض کند. در هر حال رد یا قبول آن قابل رسیدگی فرجامی نیست (ماده ۳۲۵).
دعاوی خانواده: طبق ماده ۷ قانون حمایت خانواده، دادگاه میتواند پیش از تصمیم دربارهٔ اصل دعوا و به درخواست یکی از طرفین، در اموری مثل حضانت، نگهداری و ملاقات طفل و نفقهٔ زن و محجور که تعیین تکلیفشان فوریت دارد، بدون اخذ تأمین دستور موقت صادر کند. این دستور بدون نیاز به تأیید رئیس حوزهٔ قضایی قابل اجراست و اگر دادگاه ظرف شش ماه دربارهٔ اصل دعوا تصمیم نگیرد، دستور ملغی و از آن رفع اثر میشود، مگر آنکه دادگاه دوباره دستور موقت صادر کند. جزئیات هر موضوع: نفقه و حضانت.
دیوان عدالت اداری: قاعدهٔ جداگانه دارد؛ طبق ماده ۳۴ قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان (اصلاحی ۱۴۰۲/۰۲/۱۰)، درخواست دستور موقت پس از طرح شکایت اصلی تا قبل از صدور رأی ممکن است و مستلزم پرداخت هزینهٔ دادرسی و خسارت احتمالی نیست. رویهٔ کامل را در راهنمای دیوان عدالت اداری ببینید.
| تأمین خواسته | دستور موقت | تأمین دلیل | |
|---|---|---|---|
| ماهیت | توقیف اموال خوانده (م۱۲۱) | توقیف مال، انجام عمل یا منع از امری (م۳۱۶) | فقط ملاحظه و صورت‌برداری از دلیل (م۱۴۹) |
| شرط اصلی | یکی از حالت‌های ماده ۱۰۸؛ خواسته معلوم یا عین معین (م۱۱۳) | فوریت تعیین تکلیف (م۳۱۰)؛ تشخیص فوریت با دادگاه (م۳۱۵) | احتمال دشوار یا ناممکن شدن استفاده از دلیل در آینده (م۱۴۹) |
| زمان درخواست | قبل از دادخواست، ضمن آن یا تا پیش از حکم قطعی (م۱۰۸) | هر زمان که فوریت باشد؛ اگر دعوا مطرح است در همان دادگاه (م۳۱۰ و ۳۱۱) | هنگام دادرسی یا قبل از اقامهٔ دعوا (م۱۵۰) |
| مهلت دادخواست اصل دعوا (اگر پیش از دعوا گرفته شده) | ده روز از صدور قرار (م۱۱۲) | بیست روز از صدور دستور (م۳۱۸) | در مواد ۱۴۹ تا ۱۵۵ نیامده |
| خسارت احتمالی | میزان با دادگاه و صدور قرار موکول به ایداع (تبصرهٔ م۱۰۸)؛ جبران طبق م۱۲۰ | دادگاه مکلف به اخذ تأمین مناسب است (م۳۱۹)؛ جبران طبق م۳۲۳ | در مواد ۱۴۹ تا ۱۵۵ نیامده |
| اعتراض | خوانده ظرف ده روز از ابلاغ (م۱۱۶)؛ قبول یا رد قابل تجدیدنظر نیست (م۱۱۹) | مستقلاً قابل اعتراض، تجدیدنظر و فرجام نیست؛ ضمن تجدیدنظر از رأی اصلی میشود (م۳۲۵) | در مواد ۱۴۹ تا ۱۵۵ نیامده |
| مرجع | دادگاه صالح به رسیدگی به دعوا (م۱۱۱) | دادگاه رسیدگی‌کنندهٔ اصل دعوا، وگرنه دادگاه صالح به آن (م۳۱۱) | دادگاه (م۱۴۹) |
توضیح کامل هر یک: تأمین خواسته چیست؟ و تأمین دلیل چیست؟.
قالب کوتاه برای مواد ۳۱۰، ۳۱۶ و ۳۱۸ تا ۳۲۰. بخش «فوریت» مهم‌ترین قسمت متن است؛ تشخیص آن با دادگاه است (ماده ۳۱۵).
⚠️ این متن قالب آموزشی است. جاهای خالی (……) را با اطلاعات پرونده‌تان پر کنید، بندهای نامربوط را حذف کنید و پیش از ثبت، استنادها را با متن قانون روز تطبیق دهید.
آخرین بازبینی محتوا: ۵ آبان ۱۴۰۵. مواد قانونی از متن قانون نقل و با آن تطبیق داده شده‌اند؛ ارقام و تاریخ‌ها فقط وقتی آمده‌اند که منبع رسمی یا اعلام رسمی داشته‌اند.
این صفحه راهنمای عمومی است و جای مشاورهٔ وکیل یا نظر مرجع رسمی را نمی‌گیرد. قوانین و ابلاغیه‌ها تغییر می‌کنند؛ پیش از اقدام، متن روز و وضعیت پروندهٔ خودتان را بررسی کنید. پارسی وکیل سامانه‌های رسمی را اداره نمی‌کند و استعلام زنده انجام نمی‌دهد.
اگر این صفحه برایتان جذاب بود، این مطالب و سرویس‌ها هم احتمالاً مفید خواهند بود.
روی هر سکویی هستید، یک گزینه مناسب پارسی وکیل برای شما آماده است. اندروید نیتیو، نسخه وب، یا ربات‌های تلگرام و بله.
مشاهده گزینه‌های نصب