شکایت از سردفتر: مسیر انتظامی و جبران خسارت

این دو مستقل‌اند: می‌توانید هم شکایت انتظامی کنید و هم دعوای خسارت اقامه کنید. هزینهٔ دادرسی دعوای مالی را در ماشین‌حساب هزینهٔ دادرسی حساب کنید.

قانون فهرست کامل تخلفات را نداده و طبقه‌بندی آن‌ها و تطبیقشان با مجازات‌ها را به آیین‌نامه سپرده است (ماده ۴۰)؛ آن آیین‌نامه در این صفحه نیامده. اما در متن قانون موارد روشنی هست:

• خودداری از ثبت سند بدون اعلام کتبی علت (ماده ۳۰): سردفتر باید سند مراجعان را ثبت کند، مگر مفاد آن خلاف قوانین، نظم عمومی یا اخلاق حسنه باشد؛ در این صورت باید علت امتناع را کتباً به متقاضی اعلام کند.
• ثبت سند خود و نزدیکان (ماده ۳۱): ثبت اسناد مربوط به خود، افراد تحت ولایت یا قیمومت، یا خویشاوندان نسبی و سببی تا درجهٔ چهارم از طبقهٔ سوم، یا کسانی که در خدمت اویند، ممنوع است.
• اداره دو دفترخانه (ماده ۱۴): یک سردفتر نمی‌تواند متصدی امور دو دفترخانه باشد.
• سرپیچی از نظامات وزارت دادگستری (ماده ۲۹): علاوه بر تکالیف قانونی، سردفتران باید از نظاماتی که وزارت دادگستری مقرر می‌کند تبعیت کنند.
• تحویل ندادن دفاتر و وجوه (مواد ۲۶ و ۲۷): کسی که دفترخانه‌اش تعطیل شده (انفصال دائم، سلب صلاحیت، استعفا، بازنشستگی و موارد مشابه) و دفاتر و اسناد و وجوه سپرده‌شده را تحویل نمی‌دهد، به شش ماه تا یک سال حبس جنحه‌ای محکوم می‌شود (ماده ۲۶).

چند قاعدهٔ مکمل:

• تشدید (ماده ۴۱): سردفتر یا دفتریاری که دو بار سابقهٔ محکومیت از درجهٔ ۳ به بالا دارد و ظرف سه سال پس از قطعیت حکم سابق دوباره مرتکب تخلف شود، دادگاه می‌تواند مجازات اخیر را تا یک درجه بالاتر ببرد.
• سلب صلاحیت (ماده ۴۲): اگر وزیر دادگستری از سوءشهرت، عدم امانت یا نداشتن صلاحیت علمی یا عملی سردفتر یا دفتریار مطلع شود، می‌تواند از دادگاه انتظامی رسیدگی به صلاحیت او را بخواهد؛ حکم ظرف ۱۰ روز از ابلاغ در دادگاه تجدیدنظر قابل اعتراض است. بر پایهٔ تبصرهٔ همین ماده، وزیر می‌تواند در صورت مخالف‌بودن رفتار با نظم دفترخانه بدون مراجعه به دادگاه تا شش ماه دستور انفصال بدهد.
• تعلیق (ماده ۴۳): پس از شروع تعقیب، وزیر دادگستری می‌تواند تعلیق متخلف را از دادگاه تجدیدنظر انتظامی بخواهد؛ این حکم غیرقابل شکایت است و مدت تعلیق از مدت انفصال موقت کسر می‌شود.
• مرور زمان (ماده ۴۶): دو سال از تاریخ وقوع امر مستوجب تعقیب یا آخرین تعقیب انتظامی.
• اثر استعفا (ماده ۴۵): استعفای متخلف مانع تعقیب انتظامی نیست و ضمانت او تا اجرای حکم قطعی به اعتبار خود باقی است.
• بازگشت به کار (ماده ۴۹): وزارت دادگستری صدور ابلاغ اجازهٔ اشتغال مجدد سردفتر منفصل را به تصفیهٔ بدهی‌های مسلم ناشی از شغل او موکول می‌کند.

آخرین بازبینی محتوا: ۳ آبان ۱۴۰۵. مواد قانونی از متن قانون نقل و با آن تطبیق داده شده‌اند؛ ارقام و تاریخ‌ها فقط وقتی آمده‌اند که منبع رسمی یا اعلام رسمی داشته‌اند.

• قانون دفاتر اسناد رسمی و کانون سردفتران و دفتریاران (مصوب ۱۳۵۴): مواد ۱۴، ۲۱، ۲۲، ۲۳، ۲۶، ۲۷، ۲۹ تا ۳۱ و ۳۲ تا ۴۹ (جزای نقدی ماده ۳۸ اصلاحی ۱۴۰۳/۰۳/۳۰).
• طبقه‌بندی تخلفات (ماده ۴۰)، آیین‌نامهٔ رسیدگی انتظامی (ماده ۳۷) و روش تنظیم شکایت در این صفحه نیامده؛ متن آن‌ها در قانون نیست.

این صفحه راهنمای عمومی است و جای مشاورهٔ وکیل یا نظر مرجع رسمی را نمی‌گیرد. قوانین و ابلاغیه‌ها تغییر می‌کنند؛ پیش از اقدام، متن روز و وضعیت پروندهٔ خودتان را بررسی کنید. پارسی وکیل سامانه‌های رسمی را اداره نمی‌کند و استعلام زنده انجام نمی‌دهد.