بازبینی‌شده توسط تیم حقوقی پارسی وکیل · آخرین به‌روزرسانی: مهر ۱۴۰۵
خدمت وظیفه عمومی

غیبت سربازی: پیامدها و راه رفع

مشمولی که در مهلت مقرر خود را معرفی نکند «غایب» شناخته می‌شود و با اضافه خدمت و در موارد سنگین‌تر با پرونده قضایی روبه‌رو است. اینجا فقط متن ماده ۵۸ و مواد مرتبط خوانده می‌شود، نه شایعه.

ماده ۵۸ و ۶۰ تا ۶۴
اضافه خدمت ۳ یا ۶ ماه
بازبینی ۳ آبان ۱۴۰۵

غایب چه کسی است؟

پاسخ کوتاه: طبق ماده ۵۸، مشمولی که برای رسیدگی یا اعزام احضار شود و در مهلت مقرر خود را معرفی نکند، یا دارندهٔ معافیت موقتی که پس از انقضای اعتبار ظرف یک ماه برای تجدید رسیدگی معرفی نشود، غایب شناخته می‌شود. پس از معرفی یا دستگیری، اگر قادر به خدمت و بلامانع تشخیص داده شود، اعزام می‌شود؛ اگر غیبت اولیه‌اش در زمان صلح تا سه ماه باشد سه ماه اضافه خدمت، و اگر بیشتر از سه ماه باشد شش ماه اضافه خدمت دارد؛ اگر غیبت اولیه در زمان صلح از یک سال بیشتر شود، علاوه بر اضافه خدمت «فراری» محسوب می‌شود و به مراجع صالح قضایی معرفی می‌گردد.
سربازی از حوزه‌های پرتغییر است: مدت خدمت، ضوابط اجرایی و بخشودگی‌ها را ستاد کل و سازمان وظیفه عمومی با دستورالعمل و آیین‌نامه تغییر می‌دهند. این صفحه فقط متن قانون خدمت وظیفه عمومی (اصلاحی ۱۳۹۰ و بعد) را شرح می‌دهد؛ برای وضعیت پروندهٔ خودتان به سامانه‌های رسمی وظیفه عمومی یا وکیل مراجعه کنید.

اضافه خدمت بر اساس مدت غیبت

غیبت اولیه در زمان صلحغیبت اولیه در زمان جنگنتیجه طبق ماده ۵۸
تا سه ماهتا پانزده روزسه ماه اضافه خدمت (بند ۱)
بیش از سه ماهبیش از پانزده روزشش ماه اضافه خدمت (بند ۱)
بیش از یک سالبیش از دو ماهعلاوه بر اضافه خدمت بند ۱، فراری محسوب و به مراجع صالح قضایی معرفی می‌شود (بند ۲)

این جدول بند ۱ و ۲ ماده ۵۸ (الحاقی ۱۳۹۰) است. ماده می‌گوید پس از معرفی یا دستگیری، مشمولی که طبق قانون قادر به خدمت و بلامانع باشد اعزام می‌شود؛ پس غیبت راه فرار از خدمت نیست.

بخشودگی، عذر موجه و دورهٔ احتیاط

  • بخشودگی اضافه خدمت (تبصرهٔ ۱): مشمول غایبی که پس از اعزام در خدمت حسن اخلاق و جدیت نشان دهد یا در عملیات جنگی شجاعت و فداکاری ابراز کند و فرماندهان تأیید کنند، طبق ضوابط ستاد کل با تصویب مقامات سرلشکری یا هم‌طراز از اضافه خدمت یا بخشی از آن معاف می‌شود.
  • عذر موجه (تبصرهٔ ۳): رسیدگی به وضعیت مشمولانی که برای غیبت خود عذر موجه دارند طبق آیین‌نامه‌ای است که پس از تأیید فرماندهی کل ابلاغ می‌شود؛ متن آن در قانون نیامده است.
  • دورهٔ احتیاط و ذخیره (تبصرهٔ ۴): غیبت مشمولان این دوره‌ها طبق دستورالعملی است که در ستاد کل تهیه و ابلاغ می‌شود.
  • فرار در حین خدمت (ماده ۵۹): اگر مشمول در آموزش یا حین خدمت غیبت یا فرار کند و ادامهٔ خدمتش نیازمند تجدید آموزش باشد، ضمن رسیدگی قانونی به غیبت، دوباره به آموزش اعزام می‌شود و آموزش قبلی جزو خدمت حساب نمی‌شود. اگر کارکنان وظیفه به دستور مقام قضایی بازداشت شوند و رأی برائت یا قرار منع پیگرد صادر شود، مدت حبس جزو خدمت محسوب می‌شود.

غیبت و استخدام و مدارک

  • استخدام مشمولان در وزارتخانه‌ها، مؤسسات وابسته به دولت و کارخانه‌ها و مؤسسات خصوصی بدون داشتن معافیت دائم ممنوع است؛ استخدام مشمولان غیرغایب در نیروهای مسلح استثناست (ماده ۶۲).
  • استخدام‌کنندهٔ مشمولان غایب در دستگاه‌های دولتی برای هر یک از افراد اول و دوم به کسر نصف حقوق از شش ماه تا یک سال و در تکرار سه مورد یا بیشتر به انفصال دائم از خدمت محکوم می‌شود (ماده ۶۳).
  • اشتغال با برگ معافیت موقت یا دفترچهٔ آمادهٔ خدمت فقط در مدت اعتبار آن‌ها بلامانع است (ماده ۶۴).
  • ماده ۱۰ فهرست کارهایی را می‌آورد که بدون مدرک رسیدگی به وضع مشمولیت انجام نمی‌شود، از جمله دریافت وام و کمک‌های دولتی، تحویل اصل مدارک تحصیلی دیپلم و بالاتر، صدور پروانهٔ کسب و استخدام؛ متخلفان از این ماده به محاکم قضایی معرفی می‌شوند.
ممنوعیت خروج از کشور یا ابطال خدمات در آیین‌نامه‌ها و دستورالعمل‌های اجرایی آمده و در متن قانون خدمت وظیفه عمومی که این صفحه بر آن تکیه دارد نیامده است؛ برای وضعیت پروندهٔ خودتان از سازمان وظیفه عمومی یا وکیل بپرسید.

کارت و مدرک جعلی؟

جعل شناسنامه، مهر، امضا، کارت پایان خدمت یا کارت معافیت، اعمال نفوذ، شهادت کذب، گواهی خلاف واقع و اخذ رشوه برای فراهم‌کردن معافیت، طبق ماده ۶۰ جرم است و در دادگاه صالح رسیدگی می‌شود؛ مجازات از وعظ و توبیخ تا حبس تعزیری یک تا پنج سال متغیر است. اگر کارکنان اداره وظیفه عمومی یا نیروهای نظامی و انتظامی و نهادها مرتکب شوند، علاوه بر انفصال دائم از خدمات دولتی، حبس تعزیری سه تا هفت سال دارند (ماده ۶۱). اگر عمل ارتکابی طبق قوانین دیگر عنوان سنگین‌تری داشته باشد، به کیفر اشد همان عنوان محکوم می‌شود (تبصرهٔ ماده ۶۱).

در دادگاه پرونده دارید؟

ساختار لایحهٔ دفاعیه کیفری و دانلود Word را ببینید.

نمونه لایحه دفاعیه

ادامهٔ مسیر سربازی

انواع معافیت سربازی

تحصیلی، پزشکی، کفالت، ایثارگری. بخوانید ←

معافیت کفالت

ماده ۴۴ و رسیدگی. بخوانید ←

ممنوع‌الخروجی

راهنمای عمومی محدودیت خروج. راهنما ←

لایحه دفاعیه

اگر پروندهٔ قضایی دارید. نمونه ←

منابع و آخرین بازبینی

آخرین بازبینی محتوا: ۳ آبان ۱۴۰۵. مواد قانونی از متن قانون نقل و با آن تطبیق داده شده‌اند؛ ارقام و تاریخ‌ها فقط وقتی آمده‌اند که منبع رسمی یا اعلام رسمی داشته‌اند.

  • قانون خدمت وظیفه عمومی (مصوب ۱۳۶۳، اصلاحی ۱۳۹۰ و بعد): مواد ۱۰، ۵۸ تا ۶۴.
  • بخشودگی‌ها و آیین‌نامهٔ عذر موجه، دستورالعمل غیبت دوره‌های احتیاط و ذخیره و ضوابط اجرایی در متن قانون نیامده است.

این صفحه راهنمای عمومی است و جای مشاورهٔ وکیل یا نظر مرجع رسمی را نمی‌گیرد. قوانین و ابلاغیه‌ها تغییر می‌کنند؛ پیش از اقدام، متن روز و وضعیت پروندهٔ خودتان را بررسی کنید. پارسی وکیل سامانه‌های رسمی را اداره نمی‌کند و استعلام زنده انجام نمی‌دهد.

آنچه احتمالاً می‌پرسید

مشمول غایب کیست؟
مشمولی که برای رسیدگی یا اعزام احضار شده و در مهلت مقرر خود را معرفی نکرده، یا دارندهٔ معافیت موقت که پس از انقضای اعتبار ظرف یک ماه برای تجدید رسیدگی معرفی نشده است (ماده ۵۸).
غیبت سربازی چه مجازاتی دارد؟
در زمان صلح، غیبت اولیهٔ تا سه ماه سه ماه اضافه خدمت و بیش از سه ماه شش ماه اضافه خدمت دارد؛ غیبت بیش از یک سال علاوه بر آن فراری محسوب شدن و معرفی به مراجع قضایی را هم دارد (ماده ۵۸ بند ۱ و ۲).
آیا مشمول غایب می‌تواند بدون پیامد خودش را معرفی کند؟
اضافه خدمت طبق ماده ۵۸ اعمال می‌شود؛ تبصرهٔ ۱ برای حسن اخلاق و جدیت در خدمت یا شجاعت در جنگ بخشودگی تمام یا بخشی از اضافه خدمت را ممکن می‌داند.
آیا غایب می‌تواند ادعای کفالت کند؟
طبق ماده ۳۰، فقط اگر در موقع احضار، در طول غیبت و حین رسیدگی شرایط کفالت را داشته باشد؛ در غیر این صورت به ادعای کفالت او رسیدگی نمی‌شود.
کارفرمایی که مشمول غایب را استخدام کند، مجازات دارد؟
در دستگاه‌های دولتی، طبق ماده ۶۳ کسر نصف حقوق از شش ماه تا یک سال برای هر یک از دو نفر اول و انفصال دائم در تکرار سه مورد یا بیشتر؛ ماده ۶۲ هم استخدام بدون معافیت دائم را ممنوع کرده است.
بدون کارت پایان خدمت چه کارهایی ممکن نیست؟
ماده ۱۰ از جمله وام و کمک‌های دولتی، تحویل اصل مدارک تحصیلی دیپلم و بالاتر، پروانهٔ کسب و استخدام را به ارائهٔ مدرک رسیدگی به وضع مشمولیت منوط کرده است (بند الف دربارهٔ گواهینامهٔ رانندگی به نظر می‌رسد ضمناً نسخ شده است).
جعل کارت معافیت چه مجازاتی دارد؟
طبق ماده ۶۰ در دادگاه رسیدگی می‌شود و مجازات از وعظ و توبیخ تا حبس تعزیری یک تا پنج سال است؛ برای کارکنان دولتی و نظامی ماده ۶۱ حبس سه تا هفت سال و انفصال دائم دارد.
آیا مدت‌ها و جریمه‌ها ممکن است تغییر کرده باشد؟
بله. ماده ۴ و تبصره‌های ماده ۵۸ به ستاد کل و فرماندهی کل اختیارات اجرایی می‌دهند و این صفحه فقط متن قانون است؛ برای وضعیت جاری به سازمان رسمی یا وکیل مراجعه کنید.

سرویس‌های مرتبط دیگر

اگر این صفحه برایتان جذاب بود، این مطالب و سرویس‌ها هم احتمالاً مفید خواهند بود.

کار را با نصب پارسی وکیل آغاز کنید

روی هر سکویی هستید، یک گزینه مناسب پارسی وکیل برای شما آماده است. اندروید نیتیو، نسخه وب، یا ربات‌های تلگرام و بله.

مشاهده گزینه‌های نصب