قانون خدمت وظیفه عمومی چند راه قانونی برای معافیت یا تعویق خدمت دارد: تحصیلی، پزشکی، کفالت و ایثارگری. اینجا هر نوع را با شمارهٔ ماده می‌خوانید و می‌دانید کدام به شما مربوط است.
ماده ۳۱: دانشآموزان مدارس و دانشجویان مراکز آموزش عالی مورد تأیید وزارتخانه‌های مربوط و طلاب حوزه‌های علمیه که در حین تحصیل به سن مشمولیت می‌رسند، تا زمانی که تحصیل می‌کنند از اعزام به خدمت دورهٔ ضرورت معاف‌اند. این معافیت در عمل «تعویق» تا پایان تحصیل است، نه معافیت دائم؛ ماده ۳۴ می‌گوید با ترک تحصیل، اخراج، انصراف یا فراغت از تحصیل باید برای خدمت خود را معرفی کنید و تبصرهٔ ۱ مهلت معرفی را حداکثر یک سال از آن تاریخ تعیین کرده است.
ماده ۳۳ شرط صدور و سقف را گفته است: معافیت تحصیلی با گواهی اشتغال به تحصیل صادر میشود و اعتبارش تا یک سال بعد از گواهی پایان تحصیل در هر مقطع است. حداکثر مدت معافیت در تبصرهٔ ۱ آمده است:
| مقطع | حداکثر مدت معافیت تحصیلی (تبصرهٔ ۱ ماده ۳۳) |
|---|---|
| دانشآموزان | تا سن بیست سال تمام |
| کاردانی | دو و نیم سال |
| کارشناسی ناپیوسته و کارشناسی ارشد ناپیوسته | سه سال |
| کارشناسی پیوسته | پنج سال |
| کارشناسی ارشد پیوسته | شش سال |
| دکترای پزشکی پیوسته | هشت سال |
| دکترای تخصصی | شش سال |
تبصرهٔ ۲ همین ماده می‌گوید در مواقع ضروری و به تشخیص کمیسیون موارد خاص دانشگاه حداکثر یک سال به این مدت اضافه میشود. ماده ۳۵ (اصلاحی ۱۳۹۶) می‌گوید دیپلمه‌ای که حداکثر یک سال پس از فراغت از تحصیل در دانشگاه مورد تأیید پذیرفته شود و غیبت غیرموجه نداشته باشد، از معافیت تحصیلی استفاده میکند و این معافیت برای هر مقطع فقط یک بار داده میشود؛ معافیت دانشجویان انصرافی در طول تحصیل فقط یک بار قابل تمدید است.
دانشجویان یا مشمولان دارای مدرک کارشناسی و بالاتر که می‌خواهند در خارج تحصیل کنند، با شرایط وزارتخانه‌های علوم و بهداشت و سپردن تضمین‌های لازم می‌توانند سفر کنند (ماده ۳۶)؛ ایرانیان مقیم خارج و فرزندان مأموران ثابت دولت در خارج در شرایط ماده ۳۷ از معافیت تحصیلی بهره‌مند می‌شوند.
ماده ۳۹ مشمولان را از نظر جسمی و روانی به چهار دسته تقسیم میکند: ۱) سالم و قادر به خدمت؛ ۲) دارای نقص عضو یا بیماری که از خدمت غیررزمی برمی‌آیند؛ ۳) کسانی که به علت عدم رشد یا بیماری موقتاً قادر به انجام خدمت نیستند؛ ۴) کسانی که به علت نقص عضو یا بیماری جسمی یا روانی دائماً قادر به خدمت دورهٔ ضرورت نیستند. نحوهٔ طبقه‌بندی، معاینه و ضوابط معافیت پزشکی طبق تبصرهٔ ۱ ماده ۳۹ در «آیین‌نامه معاینه و معافیت پزشکی» آمده که متن آن در قانون نیست.
اعتیاد به مواد مخدر هم در تبصرهٔ ۳ ماده ۳۹ جداگانه حکم دارد: این افراد مشمول بند ۳ (موقتاً ناتوان) می‌شوند و برای ترک اعتیاد حداکثر شش ماه به مراجع ذی‌ربط معرفی می‌گردند.
کفالت (ماده ۴۴): ده مورد را برمی‌شمارد، از جمله یگانه فرزند ذکور مراقب پدر نیازمند مراقبت، یگانه مراقب مادر بدون شوهر، تنها برادر تنی سرپرست خواهر فاقد پدر، همسر و فرزند ذکور غیرمحجور، و یگانه سرپرست برادر کمتر از هجده سال تمام. شرح کامل شرایط، مدارک و هیأت رسیدگی در معافیت کفالت سربازی است.
ایثارگری (ماده ۴۵): مشمولانی که پدر، مادر، فرزند، برادر یا خواهرشان شهید، جانباز، اسیر یا جاویدالاثر شده یا بشود و مراتب مورد تأیید نهادهای ذی‌ربط باشد، به شرح بندهای ماده معاف می‌شوند؛ از جمله همهٔ فرزندان ذکور شهدا و جاویدالاثران (بند ۱)، و مشمولان جانباز دارای حداقل ده درصد جانبازی (بند ۴). بندها شامل کسر خدمت و موارد دیگر هم هست و تأیید هر مورد با نهادهای مربوط است.
پیامد غیبت، اضافه‌خدمت و معرفی به مراجع قضایی را طبق ماده ۵۸ بخوانید.
آخرین بازبینی محتوا: ۳ آبان ۱۴۰۵. مواد قانونی از متن قانون نقل و با آن تطبیق داده شده‌اند؛ ارقام و تاریخ‌ها فقط وقتی آمده‌اند که منبع رسمی یا اعلام رسمی داشته‌اند.
این صفحه راهنمای عمومی است و جای مشاورهٔ وکیل یا نظر مرجع رسمی را نمی‌گیرد. قوانین و ابلاغیه‌ها تغییر می‌کنند؛ پیش از اقدام، متن روز و وضعیت پروندهٔ خودتان را بررسی کنید. پارسی وکیل سامانه‌های رسمی را اداره نمی‌کند و استعلام زنده انجام نمی‌دهد.
اگر این صفحه برایتان جذاب بود، این مطالب و سرویس‌ها هم احتمالاً مفید خواهند بود.
روی هر سکویی هستید، یک گزینه مناسب پارسی وکیل برای شما آماده است. اندروید نیتیو، نسخه وب، یا ربات‌های تلگرام و بله.
مشاهده گزینه‌های نصب