بازبینی‌شده توسط تیم حقوقی پارسی وکیل · آخرین به‌روزرسانی: آبان ۱۴۰۵
قانون آیین دادرسی مدنی · مطالبهٔ خسارت دادرسی و تأخیر

ماده ۵۱۵ قانون آیین دادرسی مدنی

خواهان می‌تواند خسارت دادرسی و خسارت تأخیر یا انجام‌نشدن تعهد را همراه دعوای اصلی یا جداگانه بخواهد.

متن تطبیق‌شده با دو منبع
بازبینی ۲۵ آبان ۱۴۰۵
ماده + توضیح + ماده‌های مرتبط

متن مادهٔ ۵۱۵ قانون آیین دادرسی مدنی

ماده ۵۱۵
قانون آیین دادرسی دادگاه‌های عمومی و انقلاب در امور مدنی

خواهان حق دارد ضمن تقدیم دادخواست یا در اثنای دادرسی و یا به طور مستقل جبران خسارات ناشی از دادرسی یا تاخیر انجام تعهد یا عدم انجام آن را که به علت تقصیر خوانده نسبت به اداء حق یا امتناع از آن به وی وارد شده یا خواهد شد، همچنین اجرت‌المثل را به لحاظ عدم تسلیم خواسته یا تاخیر تسلیم آن از باب اتلاف و تسبیب از خوانده مطالبه نماید. خوانده نیز می‌تواند خسارتی را که عمداً از طرف خواهان با علم به غیرمحق بودن در دادرسی به او وارد شده از خواهان مطالبه نماید. دادگاه در موارد یادشده میزان خسارت را پس از رسیدگی معین کرده و ضمن حکم راجع به اصل دعوا یا به موجب حکم جداگانه محکوم‌علیه را به تادیه خسارت ملزم خواهد نمود. در صورتی که قرارداد خاصی راجع به خسارت بین طرفین منعقد شده باشد برابر قرارداد رفتار خواهد شد.

تبصره ۱- در غیر مواردی که دعوای مطالبه خسارت مستقلاً یا بعد از ختم دادرسی مطرح شود مطالبه خسارت‌های موضوع این ماده مستلزم تقدیم دادخواست نیست.

تبصره ۲- خسارت ناشی از عدم‌النفع قابل مطالبه نیست و خسارت تاخیر تادیه در موارد قانونی، قابل مطالبه می‌باشد.

متن از نسخهٔ اصلاح‌شدهٔ قانون نقل شده و با منبع دوم تطبیق داده شده است.

مادهٔ ۵۱۵ چه می‌گوید؟

پاسخ کوتاه: مادهٔ ۵۱۵ می‌گوید خواهان حق دارد جبران خسارت ناشی از دادرسی، تأخیر در انجام تعهد یا انجام‌نشدن آن را از خوانده بخواهد؛ ضمن دادخواست، در اثنای دادرسی یا به‌طور مستقل.

خوانده هم حقی دارد: اگر خواهان با علم به محق نبودن، عمداً در دادرسی به او خسارت زده باشد، می‌تواند آن را مطالبه کند.

اگر دو طرف دربارهٔ خسارت قرارداد خاصی داشته باشند، طبق همان قرارداد رفتار می‌شود. این جمله با مادهٔ ۲۳۰ قانون مدنی دربارهٔ وجه التزام هم‌سو است.

نکته‌های متن

  • «به علت تقصیر خوانده»: خسارت باید به تقصیر خوانده در ادای حق یا امتناع از آن برگردد.
  • تبصرهٔ ۱: مطالبهٔ این خسارت‌ها دادخواست جدا نمی‌خواهد، مگر وقتی دعوای خسارت مستقل یا بعد از ختم دادرسی مطرح شود.
  • تبصرهٔ ۲: خسارت ناشی از عدم‌النفع قابل مطالبه نیست و خسارت تأخیر تأدیه در موارد قانونی قابل مطالبه است.
  • مادهٔ ۵۲۰ بار اثبات را می‌گوید: خواهان باید ثابت کند زیان بلاواسطه ناشی از انجام‌نشدن تعهد، تأخیر آن یا تسلیم‌نشدن خواسته بوده است.

ماده‌هایی که کنار این ماده خوانده می‌شوند

متن هر ماده عیناً از قانون نقل شده است.

مادهٔ ۵۱۹ قانون آیین دادرسی مدنی
خسارات دادرسی عبارت است از هزینه دادرسی و حق‌الوکاله وکیل و هزینه‌های دیگری که به طور مستقیم مربوط به دادرسی و برای اثبات دعوا یا دفاع لازم بوده است از قبیل حق‌الزحمه کارشناسی و هزینه تحقیقات محلی.
تعریف خسارات دادرسی: هزینهٔ دادرسی، حق‌الوکاله و هزینه‌های مستقیمِ لازم برای اثبات دعوا یا دفاع.
مادهٔ ۵۲۰ قانون آیین دادرسی مدنی
در خصوص مطالبه خسارت وارده، خواهان باید این جهت را ثابت نماید که زیان وارده بلاواسطه ناشی از عدم انجام تعهد یا تاخیر آن و یا عدم تسلیم خواسته بوده است در غیر این‌صورت دادگاه دعوای مطالبه خسارت را رد خواهد کرد.
خواهان باید رابطهٔ مستقیم زیان با تخلف را ثابت کند.
مادهٔ ۵۲۱ قانون آیین دادرسی مدنی
هزینه‌هایی که برای اثبات دعوا یا دفاع ضرورت نداشته نمی‌توان مطالبه نمود.
هزینه‌ای که برای اثبات دعوا یا دفاع ضروری نبوده قابل مطالبه نیست.
در دعاویی که موضوع آن دِ‌ین و از نوع وجه رایج بوده و با مطالبه داین و تمکن مدیون، مدیون امتناع از پرداخت نموده، در صورت تغییر فاحش شاخص قیمت سالانه از زمان سررسید تا هنگام پرداخت و پس از مطالبه طلبکار، دادگاه با رعایت تناسب تغییر شاخص سالانه که توسط بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران تعیین می‌گردد محاسبه و مورد حکم قرار خواهد داد مگر این‌که طرفین به نحو دیگری مصالحه نمایند.
خسارت تأخیر تأدیهٔ دِین پولی و شرط‌های آن.

این ماده کجا به کار می‌آید؟

محاسبهٔ هزینهٔ دادرسی

هزینهٔ دادرسی دعوای خودتان. محاسبه ←

محاسبهٔ حق‌الوکاله

تعرفهٔ قانونی دعاوی مالی. محاسبه ←

نمونه دادخواست مطالبهٔ خسارت

متن آماده با خروجی Word. نمونه ←

خسارت تأخیر تأدیه

محاسبه با شاخص بانک مرکزی. محاسبه ←

فهرست همهٔ ماده‌ها و رأی‌های وحدت رویه: قانون‌خوان پارسی وکیل.

منابع و آخرین بازبینی

آخرین بازبینی محتوا: ۲۵ آبان ۱۴۰۵. مواد قانونی از متن قانون نقل و با آن تطبیق داده شده‌اند؛ ارقام و تاریخ‌ها فقط وقتی آمده‌اند که منبع رسمی یا اعلام رسمی داشته‌اند.

  • قانون آیین دادرسی دادگاه‌های عمومی و انقلاب در امور مدنی، مادهٔ ۵۱۵ و مادهٔ ۵۱۹، مادهٔ ۵۲۰، مادهٔ ۵۲۱، مادهٔ ۵۲۲.
  • متن ماده با دو منبع مستقل تطبیق داده شده است؛ اگر اصلاح تازه‌ای تصویب شده باشد، متن روز ملاک است.

این صفحه راهنمای عمومی است و جای مشاورهٔ وکیل یا نظر مرجع رسمی را نمی‌گیرد. قوانین و ابلاغیه‌ها تغییر می‌کنند؛ پیش از اقدام، متن روز و وضعیت پروندهٔ خودتان را بررسی کنید. پارسی وکیل سامانه‌های رسمی را اداره نمی‌کند و استعلام زنده انجام نمی‌دهد.

آنچه احتمالاً می‌پرسید

خسارات دادرسی شامل چه چیزهایی است؟
طبق مادهٔ ۵۱۹ قانون آیین دادرسی مدنی: هزینهٔ دادرسی، حق‌الوکالهٔ وکیل و هزینه‌های دیگری که مستقیماً مربوط به دادرسی و برای اثبات دعوا یا دفاع لازم بوده است، مثل حق‌الزحمهٔ کارشناسی و هزینهٔ تحقیقات محلی.
برای مطالبهٔ خسارت دادرسی دادخواست جدا لازم است؟
تبصرهٔ ۱ مادهٔ ۵۱۵ می‌گوید در غیر مواردی که دعوای مطالبهٔ خسارت مستقلاً یا بعد از ختم دادرسی مطرح شود، مطالبهٔ خسارت‌های این ماده مستلزم تقدیم دادخواست نیست.
عدم‌النفع قابل مطالبه است؟
تبصرهٔ ۲ مادهٔ ۵۱۵ می‌گوید خسارت ناشی از عدم‌النفع قابل مطالبه نیست و خسارت تأخیر تأدیه در موارد قانونی قابل مطالبه است.

سرویس‌های مرتبط دیگر

اگر این صفحه برایتان جذاب بود، این مطالب و سرویس‌ها هم احتمالاً مفید خواهند بود.

کار را با نصب پارسی وکیل آغاز کنید

روی هر سکویی هستید، یک گزینه مناسب پارسی وکیل برای شما آماده است. اندروید نیتیو، نسخه وب، یا ربات‌های تلگرام و بله.

مشاهده گزینه‌های نصب