بازبینی‌شده توسط تیم حقوقی پارسی وکیل · آخرین به‌روزرسانی: آبان ۱۴۰۵
قانون مدنی · وجه التزام

ماده ۲۳۰ قانون مدنی

اگر در قرارداد مبلغ خسارت تخلف از پیش تعیین شده باشد، دادگاه نمی‌تواند به بیشتر یا کمتر از آن حکم بدهد.

متن تطبیق‌شده با دو منبع
بازبینی ۲۵ آبان ۱۴۰۵
ماده + توضیح + ماده‌های مرتبط
قانون‌خوان تعاملی · ۱۴۰۵/۰۸/۲۶

آزمایش شرط خسارت: عدد، ابهام، مدرک

وجه التزام ثابت یا روزانه را با تاریخ شمسی آزمایش کن؛ سقف مبلغ و ابهام‌های شرط را پیش از استفاده در قرارداد ببین.

عددِ این ابزار حاصل فرض‌های توست. تحقق تخلف، انتساب آن، مفاد شرط و قواعد آمره باید جداگانه بررسی شوند. مبلغ حکم یا استحقاق قطعی اعلام نمی‌شود.

رفتن به متن ماده ↓

اول یک مثال آموزشی ببین

مثال‌ها فرضی‌اند. می‌توانی پاسخ‌ها را تغییر بدهی و اثر هر تغییر را ببینی.

پاسخ‌ها در همین مرورگر پردازش می‌شوند؛ فرم اطلاعاتی به سرور نمی‌فرستد و در مرورگر ذخیره نمی‌کند. گزارش را فقط در صورت نیاز دریافت کن.

۱ شرط برای چه تخلفی است؟
۲ روش و سقف مبلغ
۳ تاریخ‌های سناریو

در حال آماده‌سازی ابزار…

گزارش و فهرست مدارک

بعد از بررسی، مدارکی را که آماده داری علامت بزن. گزارش، پاسخ‌ها، دلیل نتیجه و وضعیت مدارک را همراه منابع نگه می‌دارد.

گزارش پس از بررسی آماده می‌شود. فایل گزارش با مرورگر باز می‌شود؛ PDF از پنجرهٔ چاپ ذخیره می‌شود.

مبنای بررسی و منابع

شبیه‌سازی حسابی به تومان برای وجه التزام ثابت یا روزانهٔ ساده. سود مرکب، درصدی، چند دوره با نرخ متفاوت، پرداخت جزئی، جمع خودکار با مادهٔ ۵۲۲ و قرارداد بانکی در محاسبهٔ تخصصی این ابزار نیستند.

قدم بعدی

نتیجهٔ ابزار را کنار متن و مدارک صفحهٔ بعد بررسی کن.

متن مادهٔ ۲۳۰ قانون مدنی

ماده ۲۳۰
قانون مدنی

اگر در ضمن معامله شرط شده باشد که، در صورت تخلف، متخلف مبلغی به عنوان خسارت تادیه نماید، حاکم نمی‌تواند او را به بیشتر یا کمتر از آنچه ملزم شده است محکوم کند.

متن از نسخهٔ اصلاح‌شدهٔ قانون نقل شده و با منبع دوم تطبیق داده شده است.

مادهٔ ۲۳۰ چه می‌گوید؟

پاسخ کوتاه: مادهٔ ۲۳۰ دربارهٔ شرطی است که به آن «وجه التزام» می‌گویند: دو طرف در قرارداد می‌نویسند اگر کسی تخلف کرد، مبلغ معینی به‌عنوان خسارت بپردازد.

در این حالت دادگاه همان مبلغ را ملاک می‌گیرد. متن ماده می‌گوید حاکم نمی‌تواند متخلف را به بیشتر یا کمتر از آنچه ملزم شده محکوم کند.

راهنمای کامل این شرط، با نمونهٔ متن، در صفحهٔ وجه التزام است.

نکته‌های متن

  • «در ضمن معامله شرط شده باشد»: مبلغ خسارت باید در خود قرارداد توافق شده باشد.
  • «در صورت تخلف»: پرداخت این مبلغ به تخلف از تعهد بسته است.
  • «مبلغی به عنوان خسارت»: ماده از مبلغی حرف می‌زند که دو طرف به‌عنوان خسارت تعیین کرده‌اند.
  • «بیشتر یا کمتر»: دادگاه نه می‌تواند مبلغ را زیاد کند و نه کم.
این صفحه متن مادهٔ ۲۳۰ و یک ابزار آزمایش حسابی شرط خسارت را دارد. رأی ۸۰۵ برای تعهدهای پولی در خروجی ابزار لحاظ می‌شود؛ قراردادهای بانکی به بررسی مقررات اختصاصی نیاز دارند و برای آن‌ها مبلغ قابل مطالبه محاسبه نمی‌شود.

ماده‌هایی که کنار این ماده خوانده می‌شوند

متن هر ماده عیناً از قانون نقل شده است.

مادهٔ ۲۲۱ قانون مدنی
اگر کسی تعهدِ اقدام به امری را بکند یا تعهد نماید که از انجام امری خودداری کند، در صورت تخلف مسئول خسارت طرف مقابل است‌، مشروط بر اینکه جبران خسارت تصریح شده و یا تعهد عرفاً به منزله تصریح باشد و یا بر حسب قانون موجب ضَمان باشد.
قاعدهٔ عمومی مسئولیت خسارتِ تخلف از تعهد.
مادهٔ ۲۲۶ قانون مدنی
در مورد عدم ایفاء تعهدات از طرف یکی از متعاملین طرف دیگر نمی‌تواند ادعای خسارت نماید، مگر اینکه برای ایفای تعهد مدت معینی مقرر شده و مدت مزبور منقضی شده باشد و اگر برای ایفاء تعهد مدتی مقرر نبوده طرف وقتی می‌تواند ادعای خسارت نماید که اختیار موقع‌ انجام با او بوده و ثابت نماید که انجام تعهد را مطالبه کرده است.
خسارت وقتی قابل مطالبه است که مدت تعهد گذشته باشد؛ اگر مدتی تعیین نشده، باید ثابت شود انجام تعهد مطالبه شده است.
مادهٔ ۲۲۷ قانون مدنی
متخلف از انجام تعهد وقتی محکوم به تادیه خسارت می‌شود که نتواند ثابت نماید که عدم انجام به واسطه علت خارجی بوده است که‌ نمی‌توان مربوط به او نمود.
متخلف وقتی محکوم می‌شود که نتواند ثابت کند انجام‌نشدن تعهد به علت خارجی بوده که به او مربوط نیست.
مادهٔ ۲۲۹ قانون مدنی
اگر متعهد به واسطه حادثه که دفع آن خارج از حیطه اقتدار اوست نتواند از عهده تعهد خود برآید محکوم به تأدیه خسارت نخواهد بود.
اگر حادثه‌ای خارج از توان متعهد مانع انجام تعهد شده باشد، او به پرداخت خسارت محکوم نمی‌شود.

این ماده کجا به کار می‌آید؟

راهنمای وجه التزام

شرط خسارت در قرارداد با نمونهٔ متن. راهنما ←

محاسبهٔ خسارت تأخیر تأدیه

خسارت تأخیر طلب پولی با شاخص بانک مرکزی. محاسبه ←

نمونه قراردادها

قراردادهای آماده با خروجی Word. دیدن نمونه‌ها ←

نوشتن قرارداد با هوش مصنوعی

متن قرارداد را بر پایهٔ توافق خودتان بسازید. شروع ←

فهرست همهٔ ماده‌ها و رأی‌های وحدت رویه: قانون‌خوان پارسی وکیل.

منابع و آخرین بازبینی

آخرین بازبینی محتوا: ۲۵ آبان ۱۴۰۵. مواد قانونی از متن قانون نقل و با آن تطبیق داده شده‌اند؛ ارقام و تاریخ‌ها فقط وقتی آمده‌اند که منبع رسمی یا اعلام رسمی داشته‌اند.

  • قانون مدنی، مادهٔ ۲۳۰ و مادهٔ ۲۲۱، مادهٔ ۲۲۶، مادهٔ ۲۲۷، مادهٔ ۲۲۹.
  • متن ماده با دو منبع مستقل تطبیق داده شده است؛ اگر اصلاح تازه‌ای تصویب شده باشد، متن روز ملاک است.

این صفحه راهنمای عمومی است و جای مشاورهٔ وکیل یا نظر مرجع رسمی را نمی‌گیرد. قوانین و ابلاغیه‌ها تغییر می‌کنند؛ پیش از اقدام، متن روز و وضعیت پروندهٔ خودتان را بررسی کنید. پارسی وکیل سامانه‌های رسمی را اداره نمی‌کند و استعلام زنده انجام نمی‌دهد.

آنچه احتمالاً می‌پرسید

وجه التزام چیست؟
مبلغی است که دو طرف در قرارداد تعیین می‌کنند تا در صورت تخلف، متخلف آن را به‌عنوان خسارت بپردازد. مادهٔ ۲۳۰ قانون مدنی می‌گوید در این حالت حاکم نمی‌تواند او را به بیشتر یا کمتر از آن مبلغ محکوم کند.
دادگاه می‌تواند مبلغ وجه التزام را کم کند؟
متن مادهٔ ۲۳۰ می‌گوید حاکم نمی‌تواند متخلف را به بیشتر یا کمتر از آنچه ملزم شده محکوم کند. دربارهٔ تعهدهای پولی و قراردادهای بانکی مقررات دیگری هم هست که باید جداگانه بررسی شود.
اگر تخلف به‌خاطر حادثه‌ای خارج از اختیار باشد چه می‌شود؟
مادهٔ ۲۲۹ قانون مدنی می‌گوید اگر متعهد به واسطهٔ حادثه‌ای که دفع آن خارج از حیطهٔ اقتدار اوست نتواند از عهدهٔ تعهد برآید، محکوم به تأدیهٔ خسارت نخواهد بود.

سرویس‌های مرتبط دیگر

اگر این صفحه برایتان جذاب بود، این مطالب و سرویس‌ها هم احتمالاً مفید خواهند بود.

کار را با نصب پارسی وکیل آغاز کنید

روی هر سکویی هستید، یک گزینه مناسب پارسی وکیل برای شما آماده است. اندروید نیتیو، نسخه وب، یا ربات‌های تلگرام و بله.

مشاهده گزینه‌های نصب