بازبینی‌شده توسط تیم حقوقی پارسی وکیل · آخرین به‌روزرسانی: آبان ۱۴۰۵
خودرو و حقوق

توقیف خودرو و رفع توقیف: چه کسی، چرا و چگونه؟

خودرو را فقط در موارد مصرح قانون می‌شود توقیف کرد، و رفع توقیف به مرجعی که توقیف کرده بستگی دارد: راهور، دادگاه یا مرجع دیگر. اینجا هر مورد را با شمارهٔ ماده، مهلت‌های قانونی و عبارت‌های تاریخ‌دار پورتال راهور می‌خوانید؛ هیچ مبلغ و آستانه‌ای حدسی نیامده.

مواد قانون با شماره
پورتال راهور: ۵ آبان ۱۴۰۵
بازبینی ۵ آبان ۱۴۰۵

خودرو چطور توقیف و رفع توقیف می‌شود؟

پاسخ کوتاه: طبق ماده ۶ قانون رسیدگی به تخلفات رانندگی، ماموران راهنمایی و رانندگی جز در موارد مصرح قانونی و تصادفات منجر به جرح و قتل مجاز به توقیف وسیلهٔ نقلیه نیستند. توقیف دادگاهی جداست: تأمین خواسته یعنی توقیف اموال (ماده ۱۲۱ قانون آیین دادرسی مدنی) و در اجرای حکم، مال به‌اندازهٔ محکوم‌به توقیف می‌شود (ماده ۴۹ قانون اجرای احکام مدنی). رفع توقیف را مرجع توقیف‌کننده انجام می‌دهد؛ و اگر خودرو بیمهٔ شخص ثالث معتبر ندارد، هیچ رفع توقیفی بدون آن ممکن نیست (آیین‌نامهٔ ۱۳۹۶، ماده ۶).
این صفحه عدد جریمه، آستانهٔ «خودروی پرجریمه» و تعرفهٔ جرثقیل و پارکینگ را نمی‌آورد: هیأت وزیران در ۱۴۰۳ آن‌ها را بازتعیین کرده و جدول‌ها در متن بررسی‌شده نبود. رقم روز را از پورتال راهور بگیرید.

چه کسی، بر چه مبنایی؟

مرجعمبنای قانونیچه کسی رفع می‌کند
راهنمایی و رانندگیق.ر.ت.ر ماده ۶، ۸، ۱۰، ۲۰؛ قانون بیمهٔ شخص ثالث ماده ۴۲ و ۴۵پرداخت یا ارائهٔ مدارک و بیمه؛ در موارد قضایی دستور مقام قضایی (ماده ۱۱)
دادگاه مدنی (در جریان دعوا)تأمین خواسته: ق.آ.د.م ماده ۱۰۸ تا ۱۲۹؛ دستور موقت: ماده ۳۱۶همان دادگاه: رفع تأمین یا تبدیل (ماده ۱۱۸ و ۱۲۴)
واحد اجرای احکام مدنیق.ا.ا.م ماده ۴۹، ۵۱، ۵۶ و ۵۷با پرداخت بدهی، واحد اجرا رفع می‌کند (ماده ۵۸)
مرجع کیفریق.آ.د.ک ۱۳۹۲ (مواد ۱۰۷ تا ۱۱۳ و ۱۴۸)بازپرس یا دادگاه (متن رسمی این مواد در این بررسی تأیید نشد)
اجرای مالیاتیقانون مالیات‌های مستقیم ماده ۲۱۱ و ۲۱۲شکایت: هیأت حل اختلاف مالیاتی (ماده ۲۱۶)

توقیف مراجع دیگر (قاچاق، مواد مخدر، گمرک، تعزیرات، شهرداری یا بانک) در این بررسی تحقیق نشده و در صفحه نیامده است.

موارد توقیف توسط راهنمایی و رانندگی

  • اصل کلی (ماده ۶): توقیف فقط در موارد مصرح قانونی و تصادفات منجر به جرح و قتل.
  • جریمهٔ پرداخت‌نشده (ماده ۸): اگر جریمه در مهلت‌های قانونی (چهار ماه از ابلاغ و سپس یک ماه پس از اخطار کتبی) پرداخت نشود، ضمن ضبط گواهینامه، پلاک خودرو تا زمان پرداخت جریمه در سامانه راهنمایی و رانندگی توقیف می‌شود.
  • خودروی پرجریمه (تبصرهٔ ماده ۸): پلیس به مالک اطلاع می‌دهد؛ اگر ظرف یک ماه نه پرداخت کند نه اعتراض، توقیف خودرو تا پرداخت جریمه الزامی است. اگر مالک اعتراض کند، واحد ماده ۵ باید ظرف یک هفته تصمیم بگیرد.
  • نداشتن گواهینامه (ماده ۱۰، بند ج): وسیله متوقف و راننده به مرجع قضایی معرفی می‌شود.
  • دو تخلف هم‌زمان (ماده ۱۰، بند د): اگر دو تخلف از ردیف‌های مشخص‌شده در جدول ماده ۷ هم‌زمان رخ دهد، وسیله حداکثر ۷۲ ساعت توقیف می‌شود.
  • رانندگی در حال مستی یا مصرف مواد (آیین‌نامه ۱۳۹۰، ماده ۴): تحویل وسیله منوط به دستور مقام قضایی رسیدگی‌کننده است.
  • نقص فنی (آیین‌نامه ۱۳۹۰، ماده ۲): اگر نقص در محل قابل رفع نباشد، پلاک فک و با پلاک تعمیری به تعمیرگاه اعزام می‌شود؛ هزینهٔ حمل با راننده یا متصرف قانونی است (تبصرهٔ ماده ۳).
  • موتورسیکلت (ماده ۲۰): برای تخلفات همان ماده، توقیف حداکثر یک هفته و در صورت تکرار یک ماه.
  • بدون بیمهٔ شخص ثالث: ماده ۴۲ قانون ۱۳۹۵ ماموران را موظف می‌کند خودروی فاقد بیمه‌نامه را تا ارائهٔ بیمه‌نامه در محل مطمئنی متوقف کنند و آیین‌نامهٔ ۱۳۹۶ (ماده ۴) آن را توقیف و به توقفگاه منتقل می‌داند. ماده ۴۵ ارائهٔ خدمات و «رفع توقیف» را برای خودروی بی‌بیمه ممنوع کرده است.
  • جرثقیل: اگر مالک قبل یا حین حمل برسد و تحویل بخواهد، ماموران ضمن صدور قبض جریمه خودرو را به او تحویل می‌دهند (ماده ۱۳، تبصرهٔ ۲).
«توقیف برای هر تخلفی» و «بدون بیمه فقط جریمه می‌شوید» هر دو غلط‌اند: اولی با ماده ۶ نمی‌خواند و دومی را قانون ۱۳۹۵ و آیین‌نامهٔ ۱۳۹۶ رد می‌کنند.

ترخیص از توقفگاه

طبق ماده ۱۱ قانون رسیدگی به تخلفات رانندگی، ترخیص خودرو منوط به پرداخت کلیهٔ جریمه‌ها، تسلیم مفاصاحساب و ارائهٔ اصل رسید خودرو یا دستور مقام قضایی است؛ اگر مالکیت به‌شدت مورد تردید باشد، مدارک مالکیت هم لازم است. اینها حداقل قانونی‌اند؛ برای هر علت توقیف مدرک ویژه‌ای هم می‌خواهند.

بیان پورتال راهور ۱۲۰ (پرسش‌های پرتکرار، برگهٔ «توقیف و ترخیص»؛ دریافت ۵ آبان ۱۴۰۵؛ تغییرپذیر): شیوه‌نامهٔ ترخیص اینترنتی فقط برای مالک است و مراحلش این‌هاست:

  1. احراز هویت (حضوری در پلیس+۱۰ یا آنلاین با تصویر کارت ملی) و بررسی مالکیت؛
  2. ثبت درخواست ترخیص؛ سامانه واحد توقیف‌کننده را مشخص می‌کند؛
  3. مدرک بر اساس علت: نداشتن گواهینامه ← تصویر نامهٔ دادگاه؛ نبود بیمهٔ شخص ثالث ← استعلام سامانه؛ دو تخلف هم‌زمان ← رفع توسط سامانه پس از پایان مدت؛ توقیف قضایی ← نامهٔ دادگاه؛ خودروی پرجریمه ← مدرک نداشتن خلافی یا پرداخت آنلاین؛
  4. مدارک عمومی (رسید عدم خلافی، برگهٔ توقیف)، فرم تعهد راننده مجاز برای مالک بدون گواهینامه، و فرم اقساط در صورت نیاز؛
  5. پرداخت هزینهٔ حمل و نگهداری و تأیید نهایی مأمور (پیامکی).

همان پورتال منوی «استعلام توقیفات»، «پرداخت خلافی خودرو»، «استعلام نمره منفی» و «نقل و انتقال خودرو» دارد. نشانی پورتال را خودتان در مرورگر بنویسید و مراحل روز را تأیید کنید؛ این صفحه مدت‌زمان یا هزینهٔ ترخیص را تضمین نمی‌کند.

وقتی دادگاه یا اجرای احکام توقیف می‌کند

  • تأمین خواسته: توقیف اموال پیش از حکم (ماده ۱۲۱ قانون آیین دادرسی مدنی). خوانده می‌تواند به‌جای مال، وجه نقد یا اوراق بهادار به‌میزان آن در صندوق دادگستری یا بانک بسپارد یا درخواست تبدیل بدهد (ماده ۱۲۴). جزئیات: تأمین خواسته چیست؟.
  • دستور موقت: می‌تواند دایر بر توقیف مال باشد (ماده ۳۱۶)؛ دستور موقت چیست؟.
  • اجرای حکم مدنی: بستانکار می‌تواند توقیف مال به‌اندازهٔ محکوم‌به را بخواهد (ماده ۴۹)؛ توقیف تا محکوم‌به و هزینه‌ها ادامه دارد (ماده ۵۱). هر یک از محکوم‌علیه و محکوم‌له یک‌بار می‌تواند درخواست تبدیل مال توقیف‌شده را بدهد (ماده ۵۳). با پرداخت بدهی، «قسمت اجرا از مال توقیف‌شده رفع توقیف خواهد کرد» (ماده ۵۸).
  • مستثنیات دین: فهرست ماده ۲۴ قانون نحوهٔ اجرای محکومیت‌های مالی (۱۳۹۴) حصری است و خودرو در آن نیست؛ بند ماده ۵۲۴ قانون آیین دادرسی مدنی که «وسیلهٔ نقلیهٔ مورد نیاز و متناسب با شأن محکوم‌علیه» را مستثنی می‌کرد، با ماده ۲۹ همان قانون نسخ شد. اگر خودرو ابزار کسب ضروری برای امرار معاش خود و افراد تحت تکفل باشد، ممکن است مشمول بند «هـ» ماده ۲۴ شود و تشخیصش با دادگاه اجراکننده است.
  • اجرای مالیاتی: اموال منقول و غیرمنقول و مطالبات مؤدی به‌اندازهٔ بدهی توقیف می‌شود (ماده ۲۱۱ قانون مالیات‌های مستقیم) و شکایت از اقدامات اجرایی با هیأت حل اختلاف مالیاتی است (ماده ۲۱۶).
«خودرو مستثنیات دین است و توقیف نمی‌شود» غلط رایج است: مبنایش همان بند منسوخ ماده ۵۲۴ است.

خودروی توقیف‌شده را می‌شود فروخت؟

  • در اجرای احکام: هر نقل و انتقال قطعی، شرطی و رهنی نسبت به مال توقیف‌شده باطل و بلااثر است (ماده ۵۶)؛ قراردادهای پس از توقیف به زیان بستانکار نافذ نیست مگر با رضایت کتبی محکوم‌له (ماده ۵۷). بدهکار فقط با نظارت مأمور اجرا و در صورتی که ثمن به‌تنهایی بدهی و هزینه‌ها را بپوشاند می‌تواند بفروشد (ماده ۵۹).
  • سند رسمی لازم است: نقل و انتقال خودرو به موجب سند رسمی و پس از بررسی اصالت، هویت مالک و جریمه‌ها و بدهی‌ها در راهور انجام می‌شود (ماده ۲۹). اگر خودرو منع قانونی نقل و انتقال داشته باشد یا فاقد اصالت باشد، پلاک تعویض نمی‌شود (آیین‌نامهٔ ماده ۲۹، ماده ۳ تبصره). پس قولنامه‌ای که خریدار از فروشندهٔ دارای خودروی توقیف‌شده می‌گیرد، توقیف را از بین نمی‌برد؛ پیش از خرید، قولنامهٔ خودرو را با استعلام توقیف و خلافی کنار هم بگذارید.
  • فرار از دین: انتقال مال به قصد فرار از دین جرم است و منتقل‌الیه آگاه شریک جرم محسوب می‌شود (ماده ۲۱ قانون ۱۳۹۴).
  • تصرف در مال توقیف‌شده: دخالت یا تصرفی که منافی توقیف باشد، حتی از سوی مالک، حبس سه ماه تا یک سال دارد (ماده ۶۶۳ کتاب تعزیرات قانون مجازات اسلامی).

خودرو مال من است اما برای دیگری توقیف شده

اگر شخص ثالث حقی در خودرو دارد و حقش بر مبنای حکم قطعی یا سند رسمی با تاریخی مقدم بر توقیف باشد، توقیف رفع می‌شود؛ در غیر این صورت عملیات اجرایی ادامه می‌یابد و مدعی می‌تواند طرح دعوا کند (ماده ۱۴۶ قانون اجرای احکام). رسیدگی به این ادعا در همهٔ مراحل بدون رعایت تشریفات دادرسی و هزینهٔ دادرسی ممکن است؛ دادگاه می‌تواند اگر دلایل قوی به نظر برسد عملیات را متوقف کند (ماده ۱۴۷). برای رأی دادگاه، اعتراض ثالث در مواد ۴۱۷ تا ۴۲۵ قانون آیین دادرسی مدنی آمده و موجب تأخیر اجرای حکم قطعی نیست، مگر دادگاه با گرفتن تأمین دستور توقف بدهد (ماده ۴۲۴).

وکیل برای رفع توقیف می‌خواهید؟

وکلای پارسی وکیل را بر اساس شهر و تخصص پیدا کنید.

وکیل‌یاب

نمونهٔ آماده: درخواست رفع توقیف از خودرو (مرحلهٔ اجرا) + دانلود Word

وقتی بدهی پرداخت شده یا محکوم‌له رضایت داده. اساس درخواست ماده ۵۸ قانون اجرای احکام مدنی است؛ مرحلهٔ قبل از حکم را در تأمین خواسته ببینید.

ریاست محترم واحد اجرای احکام مدنی دادگاه ……… (پروندهٔ اجرایی کلاسهٔ ………) موضوع: درخواست رفع توقیف از خودرو (ماده ۵۸ قانون اجرای احکام مدنی) محکوم‌علیه (درخواست‌کننده): ……… فرزند ………، کد ملی ………، نشانی ……… محکوم‌له: ……… مشخصات خودروی توقیف‌شده: نوع و مدل ………، شمارهٔ پلاک ………، رنگ ……… (در صورت اطلاع: شمارهٔ شاسی ………) شرح درخواست: ۱. به موجب پروندهٔ اجرایی فوق، خودروی یادشده در تاریخ ……… به‌اندازهٔ محکوم‌به توقیف شده است (ماده ۴۹ قانون اجرای احکام مدنی). ۲. محکوم‌به (اصل خواسته و هزینه‌های اجرایی) به مبلغ ……… ریال در تاریخ ……… به شرح رسید پیوست پرداخت شده است / محکوم‌له طی رضایت‌نامهٔ کتبی پیوست به رفع توقیف رضایت داده است. ۳. با توجه به ماده ۵۸ قانون اجرای احکام مدنی، قسمت اجرا از مال توقیف‌شده رفع توقیف می‌کند؛ لذا صدور دستور رفع توقیف از خودروی فوق و ابلاغ آن به مراجع ذی‌ربط مورد استدعاست. ۴. (اختیاری) اگر هنوز بخشی از محکوم‌به باقی است، درخواست تبدیل مال توقیف‌شده به مال دیگر یا سپردن وجه معادل مطرح می‌شود (ماده ۵۳ قانون اجرای احکام مدنی). پیوست‌ها: ۱) تصویر مدارک هویتی ۲) رسید پرداخت یا رضایت‌نامهٔ محکوم‌له ۳) تصویر برگ سبز یا سند خودرو ۴) وکالت‌نامه (در صورت وجود) تاریخ و امضا: ………

⚠️ این متن قالب آموزشی است. جاهای خالی (……) را با اطلاعات پرونده‌تان پر کنید، بندهای نامربوط را حذف کنید و پیش از ثبت، استنادها را با متن قانون روز تطبیق دهید.

ادامهٔ مسیر

تأمین خواسته چیست؟

توقیف اموال خوانده پیش از حکم. بخوانید ←

قولنامهٔ خودرو

قرارداد خرید و فروش خودرو. نمونه ←

درخواست صدور اجراییه

بعد از حکم قطعی. نمونه ←

خسارت بیمهٔ شخص ثالث

اگر خودرو در تصادف دخیل بوده. راهنما ←

منابع و آخرین بازبینی

آخرین بازبینی محتوا: ۵ آبان ۱۴۰۵. مواد قانونی از متن قانون نقل و با آن تطبیق داده شده‌اند؛ ارقام و تاریخ‌ها فقط وقتی آمده‌اند که منبع رسمی یا اعلام رسمی داشته‌اند.

  • قانون رسیدگی به تخلفات رانندگی (۱۳۸۹): مواد ۶، ۸ و تبصره، ۱۰، ۱۱، ۱۳، ۲۰ و ۲۹؛ آیین‌نامهٔ بندهای «الف» و «ب» ماده ۱۰ (۱۳۹۰) مواد ۲ تا ۴؛ آیین‌نامهٔ ماده ۲۹ (۱۳۹۱) ماده ۳.
  • قانون بیمهٔ اجباری خسارات واردشده به شخص ثالث (۱۳۹۵) مواد ۴۲ و ۴۵؛ آیین‌نامهٔ نحوهٔ توقیف وسایل نقلیهٔ فاقد بیمه‌نامه (۱۳۹۶) مواد ۴ و ۶.
  • قانون آیین دادرسی مدنی (۱۳۷۹): مواد ۱۰۸ تا ۱۲۹، ۳۱۶، ۴۱۷ تا ۴۲۵؛ قانون اجرای احکام مدنی (۱۳۵۶): مواد ۴۹، ۵۱ تا ۵۹، ۱۴۶، ۱۴۷؛ قانون نحوهٔ اجرای محکومیت‌های مالی (۱۳۹۴): مواد ۲۱، ۲۴ و ۲۹؛ کتاب پنجم قانون مجازات اسلامی: ماده ۶۶۳؛ قانون مالیات‌های مستقیم: مواد ۲۱۱ تا ۲۱۶.
  • پورتال راهور ۱۲۰ (پرسش‌های پرتکرار و منوی خدمات)، دریافت ۵ آبان ۱۴۰۵. متن رسمی مواد آیین دادرسی کیفری (۱۳۹۲)، آستانهٔ خودروی پرجریمه، جدول ماده ۷، تعرفه‌های حمل و نگهداری و نحوهٔ ثبت و رفع توقیف قضایی در سامانهٔ راهور در این صفحه تأیید نشد و نیامده است.

این صفحه راهنمای عمومی است و جای مشاورهٔ وکیل یا نظر مرجع رسمی را نمی‌گیرد. قوانین و ابلاغیه‌ها تغییر می‌کنند؛ پیش از اقدام، متن روز و وضعیت پروندهٔ خودتان را بررسی کنید. پارسی وکیل سامانه‌های رسمی را اداره نمی‌کند و استعلام زنده انجام نمی‌دهد.

آنچه احتمالاً می‌پرسید

چه کسی می‌تواند خودرو را توقیف کند؟
راهنمایی و رانندگی فقط در موارد مصرح قانونی و تصادفات منجر به جرح و قتل (ماده ۶)؛ دادگاه مدنی با تأمین خواسته یا دستور موقت؛ واحد اجرای احکام برای اجرای حکم؛ مراجع کیفری و مالیاتی در حدود قوانین خودشان. جدول مراجع در همین صفحه است.
آیا راهور برای هر تخلفی خودرو را توقیف می‌کند؟
نه. ماده ۶ قانون رسیدگی به تخلفات رانندگی ماموران را جز در موارد مصرح قانونی و تصادفات منجر به جرح و قتل مجاز به توقیف نمی‌داند.
جریمهٔ پرداخت‌نشده چه زمانی به توقیف می‌انجامد؟
طبق ماده ۸، اگر جریمه در مهلت‌های قانونی (چهار ماه از ابلاغ و بعد یک ماه پس از اخطار کتبی) پرداخت نشود، ضمن ضبط گواهینامه پلاک خودرو تا پرداخت جریمه در سامانه توقیف می‌شود.
بدون بیمهٔ شخص ثالث چه می‌شود؟
ماموران خودروی فاقد بیمه‌نامه را تا ارائهٔ بیمه‌نامه متوقف و طبق آیین‌نامهٔ ۱۳۹۶ توقیف می‌کنند و هیچ رفع توقیفی بدون بیمهٔ معتبر شخص ثالث ممکن نیست (قانون ۱۳۹۵ مواد ۴۲ و ۴۵؛ آیین‌نامه مواد ۴ و ۶).
توقیف خودرو در پارکینگ چقدر طول می‌کشد؟
قانون مدت عمومی نگفته. فقط برای دو تخلف هم‌زمان حداکثر ۷۲ ساعت (ماده ۱۰ د) و برای موتورسیکلت حداکثر یک هفته و در تکرار یک ماه (ماده ۲۰) آمده است؛ «۲۴ ساعت» در متن قانون نیست.
خودرو مستثنیات دین است؟
فهرست ماده ۲۴ قانون ۱۳۹۴ حصری است و خودرو در آن نیامده؛ ماده ۵۲۴ قدیمی که وسیلهٔ نقلیه را مستثنی می‌کرد نسخ شده است. اگر خودرو ابزار کسب ضروری باشد، ممکن است مشمول بند «هـ» شود و دادگاه اجراکننده تشخیص می‌دهد.
خودروی توقیف‌شده را می‌شود فروخت یا با قولنامه خرید؟
در اجرای احکام هر نقل و انتقال مال توقیف‌شده باطل و بلااثر است (ماده ۵۶). نقل و انتقال خودرو هم سند رسمی می‌خواهد (ماده ۲۹ قانون رسیدگی به تخلفات رانندگی)؛ قولنامه توقیف را رفع نمی‌کند.
از کجا بفهمم خودرویم توقیف است؟
پورتال راهور ۱۲۰ در منوی خدماتش (دریافت ۵ آبان ۱۴۰۵) «استعلام توقیفات» دارد؛ نشانی را خودتان در مرورگر بنویسید. اگر توقیف قضایی است، از واحد اجرا یا دادگاه هم بپرسید.
هزینهٔ جرثقیل و پارکینگ چقدر است؟
طبق ماده ۱۳ بر عهدهٔ متخلف، مالک، متصرف یا قائم‌مقام قانونی او و طبق تعرفهٔ هیأت وزیران است؛ مبلغ در این صفحه نیامده چون تعرفه‌ها بازتعیین شده و جدولشان در متن بررسی‌شده نبود.
اعتراض ثالث یعنی چه و چه زمانی به کار می‌آید؟
وقتی خودرو مال شما است ولی برای بدهی دیگری توقیف شده. اگر حقتان بر پایهٔ حکم قطعی یا سند رسمی مقدم بر تاریخ توقیف باشد، توقیف رفع می‌شود؛ در غیر این صورت می‌توانید طرح دعوا کنید (ماده ۱۴۶ قانون اجرای احکام مدنی).

خدمات مرتبط

اعتراض به جریمه رانندگی: مهلت و مرجعشکایت از بیمه شخص ثالث: مهلت و مسیرها

سرویس‌های مرتبط دیگر

اگر این صفحه برایتان جذاب بود، این مطالب و سرویس‌ها هم احتمالاً مفید خواهند بود.

کار را با نصب پارسی وکیل آغاز کنید

روی هر سکویی هستید، یک گزینه مناسب پارسی وکیل برای شما آماده است. اندروید نیتیو، نسخه وب، یا ربات‌های تلگرام و بله.

مشاهده گزینه‌های نصب