بازبینی‌شده توسط تیم حقوقی پارسی وکیل · آخرین به‌روزرسانی: آبان ۱۴۰۵
بیمه و تصادف

شکایت از بیمه شخص ثالث: مهلت‌ها و مسیرها

قانون برای پرداخت خسارت مهلت گذاشته و برای تأخیر جریمه. اگر بیمه‌گر نپردازد یا کمتر بدهد، هم می‌توانید به بیمه مرکزی شکایت کنید و هم به دادگاه بروید. اینجا مهلت‌ها، حق‌های قانونی و دو مسیر را با شمارهٔ ماده می‌خوانید.

۱۵ و ۲۰ روز مهلت پرداخت
قانون ۱۳۹۵ + آیین‌نامه‌ها
بازبینی ۵ آبان ۱۴۰۵

بیمه خسارت نمی‌دهد؛ چه کنیم؟

پاسخ کوتاه: طبق قانون بیمهٔ اجباری خسارات واردشده به شخص ثالث (۱۳۹۵)، زیان‌دیده می‌تواند مستقیم به بیمه‌گر یا صندوق تأمین خسارت‌های بدنی مراجعه کند (ماده ۳۰) و آن‌ها باید حداکثر ۱۵ روز پس از دریافت مدارک خسارت را بپردازند (ماده ۳۱)؛ در خسارت بدنی ظرف ۲۰ روز از قطعی‌شدن مبلغ (ماده ۳۲). تأخیر جریمهٔ «نیم در هزار به ازای هر روز» دارد (ماده ۳۳). برای شکایت دو راه موازی هست: بیمه مرکزی (آیین‌نامهٔ رسیدگی به قصور یا تخلف شرکت‌های بیمه) و دادگاه که دعوا را علیه بیمه‌گر و مسبب حادثه طرح می‌کند (ماده ۴، بند الف)؛ رفتن به بیمه مرکزی حق دادگاه را از بین نمی‌برد.
این صفحه دربارهٔ بیمهٔ شخص ثالث و مسیر شکایت از شرکت‌های بیمه است؛ قواعد بیمهٔ بدنه و عمر در آن نیامده. مبلغ سقف تعهد و جریمه‌های بیمه‌گر هم عمداً نوشته نشده، چون تغییر می‌کنند.

مهلت‌های قانونی پرداخت و پیگیری

موضوعمهلتماده
پرداخت خسارت پس از دریافت مدارکحداکثر ۱۵ روزقانون ۳۱
پرداخت خسارت بدنی پس از قطعی‌شدن مبلغحداکثر ۲۰ روزقانون ۳۲
جراحت غیرفوتی: پرداخت دست‌کم ۵۰٪ دیهٔ تقریبی به درخواست زیان‌دیدهبلافاصله (حداکثر تا ۱۵ روز)قانون ۳۴؛ آیین‌نامه ماده ۲ تبصره ۴
اعلام کتبی نقص مدارک۳ روز کاری پس از دریافت مدارکآیین‌نامه ۱۳۹۶، ماده ۵ تبصره ۱
پرداخت توسط صندوق۱۵ روز کاریآیین‌نامه ۱۳۹۶، ماده ۵ و ۶
طرح دعوا پس از نظر کتبی ارزیاب خسارت مالی۲۰ روزقانون ۳۹، تبصره
تصمیم بیمه مرکزی دربارهٔ تخلف از ارزیابی (کسر قیمت و مانند آن)۱۵ روزآیین‌نامه ۱۳۹۶، ماده ۷ تبصره ۱
پاسخ بیمه‌گر به شکایت در بیمه مرکزی۱۰ روز، قابل تمدید ۱۰ روزآیین‌نامه ۱۳۹۸، ماده ۱۶

نکته: این‌ها مهلت وظیفهٔ بیمه‌گر یا مراجع‌اند؛ شکایت به بیمه مرکزی مهلت طرح دعوای شما (مثلاً ۲۰ روز پس از نظر ارزیاب در ماده ۳۹) را متوقف نمی‌کند.

جریمهٔ تأخیر و حق‌های شما

  • جریمهٔ دیرکرد (ماده ۳۳): بیمه‌گر یا صندوقی که با وجود تکمیل مدارک پرداخت را به تأخیر بیندازد یا ماده ۳۲ را رعایت نکند، به «جریمه‌ای معادل نیم در هزار به ازای هر روز تأخیر» در حق زیان‌دیده محکوم می‌شود. مبنای محاسبه (بر چه مبلغی) در متن ماده نیامده و این صفحه آن را حدس نمی‌زند. اعتراض و دعوای واهی بیمه‌گر که پرداخت را به تأخیر بیندازد هم همین جریمه را دارد (ماده ۵۱).
  • شرط‌های باطل (ماده ۱۱): شرطی در بیمه‌نامه که مزایای کمتر از قانون بدهد باطل است و گرفتن رضایت‌نامه از زیان‌دیده برای پذیرش خسارت کمتر از مزایای قانونی ممنوع است.
  • اشتباه در صدور (ماده ۱۹): خطای بیمه‌گر یا نمایندهٔ او در صدور بیمه‌نامه، مسئولیتش را از بین نمی‌برد.
  • رسید و فهرست مدارک (آیین‌نامه ۱۳۹۶، ماده ۵): در مراجعهٔ اول بیمه‌گر یا صندوق باید فهرست مدارک را کتباً بدهد، فرم خسارت را بگیرد و رسید یا کد رهگیری بدهد؛ نقص مدارک را ظرف سه روز کاری کتباً اعلام کند.
  • مالی بدون گزارش پلیس (ماده ۴۰): اگر هر دو وسیله بیمهٔ معتبر داشته باشند، در مسبب حادثه اختلافی نباشد و مبلغ از سقف تعهد مالی بیشتر نشود، خسارت مالی بدون گزارش مقامات انتظامی پرداخت می‌شود.

شکایت به بیمه مرکزی

آیین‌نامهٔ رسیدگی به قصور یا تخلف شرکت‌های بیمه (هیأت وزیران، ۱۳۹۸) می‌گوید بیمه مرکزی «در صورت شکایت زیان‌دیده ثالث، بیمه‌گذار، ذی‌نفع و بیمه‌شده» شروع به رسیدگی می‌کند (ماده ۱۴). از تخلفات فهرست‌شده: عدم پرداخت خسارت در مهلت‌های مواد ۳۱ و ۳۲ قانون، نپرداختن جریمهٔ روزانهٔ تأخیر و گرفتن رضایت‌نامه (ماده ۲، بند پ).

  • بیمه‌گر کتباً مطلع می‌شود و ده روز (قابل تمدید ده روز) فرصت پاسخ دارد (ماده ۱۶)؛ اگر بیمه‌گر و شاکی بخواهند، جلسهٔ استماع می‌تواند برگزار شود (ماده ۱۷).
  • تصمیم به بیمه‌گر ابلاغ و «به نحو مقتضی» به شاکی اطلاع داده می‌شود (ماده ۱۸)؛ بیمه‌گر سی روز فرصت اعتراض دارد و تصمیمات قطعی باید ظرف هفت روز کاری اجرا شود (مواد ۱۹ و ۲۴).
  • مجازات‌های ممکن برای بیمه‌گر (ماده ۳): تذکر کتبی به مدیران، محرومیت موقت یا دائم، جریمه، تعلیق فعالیت و لغو پروانه؛ مبلغ‌ها در این صفحه نیامده.
  • اجرای مجازات «نافی ضرورت جبران خسارت ذی‌نفعان نیست» (ماده ۱۳). از جهات تخفیف مجازات بیمه‌گر، انصراف کتبی ذی‌نفع از شکایت است (ماده ۱۲).

پورتال بیمه مرکزی (دریافت ۵ آبان ۱۴۰۵؛ تغییرپذیر): سایت گزینهٔ «ثبت شکایت» دارد و بخش «شکایات من» در پنجرهٔ هوشمند با ورود از «دولت من» ثبت و پیگیری را ارائه می‌کند؛ «سامانهٔ پاسخگویی ۲۳۴۲» هم در پایین صفحه آمده. صفحه‌ای از پورتال که دربارهٔ شکایت از کارگزاران بیمه است را مسیر شکایت از پرداخت خسارت ندانید، و اینکه فرم آنلاین شکایت از خسارت شخص ثالث را هم می‌پذیرد، چون ورود لازم بود، تأیید نشد. نشانی‌ها را خودتان در مرورگر بنویسید.

مسیر دادگاه هم باز است

زیان‌دیده یا قائم‌مقام او برای مطالبهٔ خسارت می‌تواند دعوا را علیه بیمه‌گر و مسبب حادثه طرح کند؛ اگر بیمه‌نامه نباشد، خسارت بدنی را صندوق می‌دهد و دعوا علیه مسبب و صندوق است (ماده ۴). آیین‌نامهٔ ۱۳۹۶ (ماده ۷، تبصرهٔ ۲) تصریح می‌کند رسیدگی بیمه مرکزی نافی مراجعهٔ مستقیم به مرجع قضایی نیست.

بر پایهٔ قانون شوراهای حل اختلاف (۱۴۰۲)، دادگاه صلح برای دعاوی مالی تا یک نصاب و جنبهٔ عمومی و خصوصی جرائم غیرعمدی ناشی از تصادفات رانندگی صالح است؛ ولی ماده ۳۶ همان قانون تا تشکیل دادگاه‌های صلح مراجع قبلی را باقی می‌گذارد. اینکه در استان شما کدام مرجع فعال است تأیید نشد.

برای خسارت مالی، ماده ۳۹ می‌گوید اگر توافق نشود، بیمه‌گر در صورت درخواست باید در تعمیرگاه مجاز یا مورد تأیید زیان‌دیده تعمیر کند؛ و در اختلاف، ارزیاب مجاز را زیان‌دیده انتخاب و هزینه‌اش را می‌پردازد. هر طرف ظرف ۲۰ روز از اعلام نظر کتبی ارزیاب می‌تواند در مرجع صالح دعوا کند؛ در غیر این صورت نظر ارزیاب قطعی و لازم‌الاجراست.

وکیل می‌خواهید؟

وکلای پارسی وکیل را بر اساس شهر و تخصص پیدا کنید.

وکیل‌یاب

کسر قیمت (افت قیمت) و رأی دیوان

هیأت وزیران در ۱۴۰۳ ماده ۷ آیین‌نامهٔ اجرایی ماده ۳۰ را اصلاح کرد و بعد از «محل مناسب برای تعمیر»، عبارت «و کسر قیمت وسیلهٔ نقلیه» را افزود و افزایش حق بیمه به دلیل پرداخت کسر قیمت را ممنوع کرد. شورای عالی بیمه در دستورالعملی (۱۴۰۳/۸/۲) خودروهای ۱۰ سال به بالا را از آن مستثنی کرده بود؛ هیأت عمومی دیوان عدالت اداری در رأی ۶۰۷۸۸۵ (۱۴۰۵/۳/۱۲) این تبصره را «خارج از حدود اختیار شورای عالی بیمه و مغایر با قانون» دانست و ابطال کرد. بقیهٔ دستورالعمل در آن رأی مورد شکایت نبود. محاسبهٔ کسر قیمت را در محاسبهٔ افت قیمت خودرو ببینید.

چه چیزهایی منسوخ یا غلط است

  • استناد به قانون ۱۳۸۷ (اصلاح قانون بیمهٔ اجباری مسؤولیت مدنی) یا ۱۳۴۷؛ ماده ۶۶ قانون ۱۳۹۵ آن‌ها را منسوخ کرده است.
  • «خودروی ۱۰ سال به بالا کسر قیمت ندارد»؛ این استثنا ابطال شده است (رأی ۶۰۷۸۸۵).
  • «بیمه‌گر می‌تواند رضایت‌نامه بگیرد»؛ طبق ماده ۱۱ ممنوع و بی‌اثر است.
  • «برای خسارت مالی همیشه گزارش پلیس لازم است»؛ در شرایط ماده ۴۰ لازم نیست.
  • «فقط بیمه مرکزی مرجع شکایت است»؛ مسیر دادگاه باز است.
  • ماده ۵ بند ۶ و ماده ۲۴ قانون تأسیس بیمه مرکزی (۱۳۵۰) به‌عنوان مواد زنده؛ قانون فهرست قوانین و احکام نامعتبر در حوزهٔ بیمه (۱۴۰۳) آن‌ها را نامعتبر اعلام کرده است.

نمونهٔ آماده: شکایت به بیمه مرکزی بابت تأخیر در خسارت + دانلود Word

وقتی مدارک کامل داده‌اید و مهلت‌های مواد ۳۱ و ۳۲ گذشته است. رسید یا کد رهگیری تحویل مدارک مهم‌ترین پیوست است.

بیمه مرکزی ایران — واحد رسیدگی به شکایات (آیین‌نامهٔ رسیدگی به قصور یا تخلف شرکت‌های بیمه، ماده ۱۴) موضوع: شکایت از شرکت بیمه ……… بابت عدم پرداخت خسارت در مهلت قانونی (مواد ۳۱ و ۳۲ قانون بیمهٔ اجباری شخص ثالث) شاکی: ……… فرزند ………، کد ملی ………، نشانی ………، تلفن ……… (زیان‌دیده / مالک / قائم‌مقام) شرکت بیمهٔ مورد شکایت: ……… ؛ شمارهٔ بیمه‌نامه و کد یکتا: ……… ؛ پلاک وسیلهٔ نقلیهٔ مسبب: ……… حادثه: تاریخ ………، مکان ………، شمارهٔ گزارش پلیس یا کارشناس: ……… شرح شکایت: ۱. مدارک کامل خسارت (بدنی / مالی) در تاریخ ……… به ……… تحویل شد؛ رسید یا کد رهگیری: ……… . ۲. مطابق ماده ۳۱ قانون، بیمه‌گر باید حداکثر پانزده روز پس از دریافت مدارک خسارت را می‌پرداخت (و در خسارت بدنی ظرف بیست روز از قطعی‌شدن مبلغ، ماده ۳۲)؛ تا تاریخ ……… خسارت پرداخت نشده است. ۳. (در صورت وجود) بیمه‌گر از اینجانب رضایت‌نامه یا شرطی خواسته که مزایای کمتر از قانون می‌دهد (ماده ۱۱): ……… . ۴. جریمهٔ تأخیر طبق ماده ۳۳ قانون پرداخت نشده است. تقاضا: رسیدگی به شکایت طبق ماده ۱۴ آیین‌نامه، الزام شرکت به پرداخت خسارت و جریمهٔ تأخیر قانونی، و اعلام نتیجه به شاکی. پیوست‌ها: ۱) مدارک هویتی ۲) رسید یا کد رهگیری تحویل مدارک ۳) گزارش پلیس یا کارشناس ۴) بیمه‌نامه یا کد یکتا ۵) سایر مدارک مثبت تاریخ و امضا: ………

⚠️ این متن قالب آموزشی است. جاهای خالی (……) را با اطلاعات پرونده‌تان پر کنید، بندهای نامربوط را حذف کنید و پیش از ثبت، استنادها را با متن قانون روز تطبیق دهید.

ادامهٔ مسیر

خسارت بیمهٔ شخص ثالث

راهنمای دریافت خسارت. بخوانید ←

دیهٔ تصادفات

دیه و مسئولیت در تصادف. بخوانید ←

افت قیمت خودرو

محاسبهٔ کسر قیمت بعد از تصادف. محاسبه ←

کارشناس رسمی خودرو

ارزیابی خسارت و تصادف. بخوانید ←

منابع و آخرین بازبینی

آخرین بازبینی محتوا: ۵ آبان ۱۴۰۵. مواد قانونی از متن قانون نقل و با آن تطبیق داده شده‌اند؛ ارقام و تاریخ‌ها فقط وقتی آمده‌اند که منبع رسمی یا اعلام رسمی داشته‌اند.

  • قانون بیمهٔ اجباری خسارات واردشده به شخص ثالث (۱۳۹۵): مواد ۴، ۱۱، ۱۹، ۳۰ تا ۳۴، ۳۶، ۳۹، ۴۰، ۵۱ و ۶۶؛ آیین‌نامهٔ اجرایی ماده ۳۰ (هیأت وزیران ۱۳۹۶) مواد ۲ تا ۷ و اصلاح ماده ۷ (۱۴۰۳/۳/۲۰).
  • آیین‌نامهٔ نحوهٔ رسیدگی به قصور یا تخلف شرکت‌های بیمه (۱۳۹۸): مواد ۲، ۳، ۱۲ تا ۱۹ و ۲۴؛ قانون تأسیس بیمه مرکزی ایران و بیمه‌گری (۱۳۵۰) مواد ۱ و ۷۶.
  • رأی هیأت عمومی دیوان عدالت اداری ۶۰۷۸۸۵ (۱۴۰۵/۳/۱۲)؛ قانون شوراهای حل اختلاف (۱۴۰۲) مواد ۱۲ و ۳۶؛ پورتال بیمه مرکزی (دریافت ۵ آبان ۱۴۰۵).
  • مبنای محاسبهٔ «نیم در هزار»، مبلغ سقف تعهد و جریمه‌ها، مهلت کلی رسیدگی بیمه مرکزی، مسیر شکایت از صندوق و وضعیت دادگاه صلح در این صفحه تأیید نشد.

این صفحه راهنمای عمومی است و جای مشاورهٔ وکیل یا نظر مرجع رسمی را نمی‌گیرد. قوانین و ابلاغیه‌ها تغییر می‌کنند؛ پیش از اقدام، متن روز و وضعیت پروندهٔ خودتان را بررسی کنید. پارسی وکیل سامانه‌های رسمی را اداره نمی‌کند و استعلام زنده انجام نمی‌دهد.

آنچه احتمالاً می‌پرسید

بیمه شخص ثالث چند روز مهلت دارد خسارت را بپردازد؟
حداکثر پانزده روز پس از دریافت مدارک (ماده ۳۱)؛ در خسارت بدنی ظرف بیست روز از قطعی‌شدن مبلغ (ماده ۳۲). صندوق طبق آیین‌نامه پانزده روز کاری دارد.
جریمهٔ تأخیر بیمه چقدر است؟
ماده ۳۳ «نیم در هزار به ازای هر روز تأخیر» می‌گوید و مبنای محاسبه (بر چه مبلغی) را در متن نیاورده؛ این صفحه عددی نمی‌گوید.
از بیمه کجا شکایت کنم؟
هم به بیمه مرکزی (آیین‌نامهٔ ۱۳۹۸، ماده ۱۴؛ پورتال بیمه مرکزی، ورود از «دولت من») و هم می‌توانید در دادگاه دعوا طرح کنید؛ مراجعه به بیمه مرکزی مانع دادگاه نیست (آیین‌نامه ۱۳۹۶، ماده ۷، تبصره ۲).
آیا بیمه می‌تواند از من رضایت‌نامه بگیرد؟
گرفتن رضایت‌نامه برای قبول خسارت کمتر از مزایای قانونی ممنوع است و شرطی که مزایای کمتر بدهد باطل و بلااثر است (ماده ۱۱).
بیمه مرکزی چه مجازاتی برای بیمه‌گر در نظر گرفته؟
تذکر کتبی، محرومیت موقت یا دائم، جریمه، تعلیق فعالیت و لغو پروانه (ماده ۳ آیین‌نامه ۱۳۹۸). مبلغ‌ها در این صفحه نیامده؛ و مجازات بیمه‌گر نافی جبران خسارت شما نیست (ماده ۱۳).
کسر قیمت (افت قیمت) خودرو را بیمه می‌پردازد؟
آیین‌نامهٔ اجرایی ماده ۳۰ در اصلاح ۱۴۰۳ «کسر قیمت وسیلهٔ نقلیه» را در ماده ۷ آورده و دیوان عدالت اداری استثنای خودروهای ۱۰ سال به بالا را ابطال کرده است (رأی ۶۰۷۸۸۵). برای پروندهٔ خودتان با کارشناس یا وکیل مشورت کنید.
اگر گزارش پلیس نداشته باشم خسارت مالی می‌دهند؟
در شرایط ماده ۴۰: هر دو وسیله بیمهٔ معتبر داشته باشند، دربارهٔ مسبب اختلافی نباشد و مبلغ از سقف تعهد مالی بیشتر نشود، بدون گزارش مقامات انتظامی هم خسارت پرداخت می‌شود.
اگر با نظر ارزیاب موافق نباشم چه کنم؟
هر طرف ظرف بیست روز از اعلام نظر کتبی ارزیاب می‌تواند در مرجع صالح دعوا کند؛ در غیر این صورت نظر ارزیاب قطعی و لازم‌الاجراست (ماده ۳۹، تبصره).
دربارهٔ بیمهٔ بدنه و عمر هم همین قواعد است؟
نه؛ قواعد پرداخت خسارت در این صفحه فقط بیمهٔ شخص ثالث است. ماده ۱۴ آیین‌نامهٔ ۱۳۹۸ از شکایت زیان‌دیده ثالث، بیمه‌گذار، ذی‌نفع و بیمه‌شده از بیمه‌گر سخن می‌گوید، ولی قواعد پرداخت بیمه‌های دیگر در این بررسی نیامده.

خدمات مرتبط

تقصیر در تصادف: کارشناس راهور و مسئولیت

سرویس‌های مرتبط دیگر

اگر این صفحه برایتان جذاب بود، این مطالب و سرویس‌ها هم احتمالاً مفید خواهند بود.

کار را با نصب پارسی وکیل آغاز کنید

روی هر سکویی هستید، یک گزینه مناسب پارسی وکیل برای شما آماده است. اندروید نیتیو، نسخه وب، یا ربات‌های تلگرام و بله.

مشاهده گزینه‌های نصب