بازبینی‌شده توسط تیم حقوقی پارسی وکیل · آخرین به‌روزرسانی: آبان ۱۴۰۵
ایرانیان خارج از کشور

وکالت‌نامه از خارج از کشور

مراحل تنظیم وکالت‌نامه در سفارت یا کنسولگری با سامانهٔ میخک، و نکته‌هایی که قانون مدنی دربارهٔ حدود اختیار وکیل می‌گوید.

منبع: صفحه‌های رسمی وزارت امور خارجه
متن قانون مدنی و آیین دادرسی
بازبینی ۲۵ آبان ۱۴۰۵

از خارج چطور وکالت بدهیم؟

پاسخ کوتاه: درخواست وکالت‌نامه را در سامانهٔ میخک (سامانهٔ خدمات کنسولی وزارت امور خارجه) ثبت می‌کنید، کد رهگیری می‌گیرید و برای امضا به سفارت یا کنسولگری منتخب خود می‌روید. وکالت‌نامه در همان نمایندگی، یا به درخواست شما در ایران، تحویل می‌شود.

سامانهٔ آشنایی با خدمات کنسولی وزارت امور خارجه این مسیر را چنین خلاصه کرده است: «کلیه ایرانیان مقیم خارج از کشور که نیازمند صدور وکالتنامه، تصدیق امضا، اجازه خروج همسر و‌فرزندان و مواردی از این دست می باشند، پس از ثبت درخواست در سامانه میخک و دریافت کد رهگیری، با مراجعه به نمایندگی منتخب خود و تکمیل مراحل صدور در نمایندگی، می توانند وکالتنامه یا تصدیق امضای صادر شده در نمایندگی را در محل نمایندگی و یا به درخواست خود در ایران دریافت نمایند.»

مراحل به ترتیب

بر پایهٔ صفحهٔ معرفی میخک، راهنماهای رسمی آن و صفحه‌های کنسولی سفارت‌های لندن و برلین.

  1. ساخت پرونده و ثبت درخواست در میخک. میخک خود را این‌طور معرفی می‌کند: «سامانه مدیریت یکپارچه خدمات کنسولی (میخک) بستری برای ارائه کلیه خدمات کنسولی به هموطنان در حوزه های گوناگون شامل امور گذرنامه، امور سجلی، امور حمایت های کنسولی و قضایی، تنظیم وکالتنامه، تایید اسناد و . . . می باشد که مراحل آن با تشکیل پرونده الکترونیک (پروفایل) آغاز و با تکمیل فرمهای خدمات مورد نظر و بارگذاری (آپلود) تصویر اسناد مربوطه و ارسال آن برای نمایندگی مورد نظر انجام میگردد.»
  2. انتخاب نوع وکالت‌نامه و نوشتن متن. در فرم، نوع وکالت‌نامه و مشخصات وکیل را وارد می‌کنید. صفحهٔ کنسولی سفارت لندن می‌گوید: «چند نمونه متن وکالتنامه در قسمت نوع وکالتنامه در سامانه میخک، صرفا به منظور ایجاد سهولت در انجام امور هموطنان قرار داده شده است که قابل ویرایش بوده و می‌تواند مورد بهره برداری قرار گیرد.» صفحهٔ سفارت برلین هشدار می‌دهد: «از آنجایی که در سیستم قابلیت ویرایش وکالتنامه وجود ندارد خواهشمند است در نگارش آن کمال دقت را بفرمایید»
  3. مراجعهٔ حضوری با کد رهگیری. صفحهٔ سفارت لندن: «حضور موکل در بخش کنسولی جهت امضاء وکالتنامه الزامی می‌باشد. هنگام مراجعه، کد رهگیری، اصل مدارک هویتی ایرانی (گذرنامه، شناسنامه) و اقامتی معتبر را به همراه داشته باشید.» و «بدون ارائه کد رهگیری (دریافت از طریق سامانه میخک ) انجام امور وکالتنامه امکان پذیر نمی‌باشد.»
  4. تأیید و بارگذاری توسط مأمور کنسولی. راهنمای پرسش‌های متداول میخک: «بدیهی است پس از تائید و مهر و امضا وکالتنامه، رضایتنامه یا مدرک تصدیق امضا توسط مامور کنسولی نمایندگی تایید و بارگذاری آن در سامانه، مراحل تائید و تصدیق تکمیل شده و در صورت نیاز مراجع داخل کشور، با مراجعه به سامانه از صحت صدور آن مطلع می گردند.»
  5. تحویل. وکالت‌نامه را می‌توان در نمایندگی گرفت. راهنمای «تأیید اسناد» میخک حالت دیگر را هم پیش‌بینی کرده است: «چنانچه متقاضی بخواهد وکالت نامه/ تصدیق امضاء به شخص مورد نظر (وکیل و یا هر فرد دیگ ری) در اداره تایید اسناد وزارت امور خارجه در تهران و یا دفاتر استانی تحویل داده شود».
هزینه و زمان: در منابع رسمی که برای این صفحه بررسی شد، تعرفه یا مدت‌زمان ثابتی نیامده است. صفحهٔ سفارت لندن می‌گوید: «پرداخت هزینه برای درخواست های وکالتنامه و تائید امضا در زمان مراجعه حضورا اعلام خواهد شد.» گرفتن وقت قبلی هم در نمایندگی‌ها یکسان نیست؛ صفحهٔ کنسولی همان نمایندگی را ببینید.

نتیجهٔ درخواست از راه ایمیل خبر داده می‌شود: «بازخورد، اطلاع رسانی و انعکاس نتایج درخواست فقط از طریق ارسال خودکار رایانامه (ایمیل) به ذینفع انجام شده». صفحه‌ای عمومی هم برای بررسی اصالت وکالت‌نامه وجود دارد: «این قسمت فقط برای بررسی تائید مدرک تحصیلی ، آموزشی و درمانی و همچنین وکالتنامه و تصدیق امضا می باشد . درصورتی میتوانید مدارک را مشاهده نمایید که در یکی از نمایندگی های جمهوری اسلامی ایران در خارج از کشور تائید شده باشند .»

امضای افراد زیر ۱۸ سال تأیید نمی‌شود. صفحهٔ سفارت لندن: «تایید امضاء اتباع ایران که سن آنها کمتر از 18 سال تمام باشد مجاز نبوده و تنها امضای ولی یا قیم قانونی ایشان تایید می‌شود.»

سفارت چه چیزی را تأیید می‌کند؟

نمایندگی امضا و هویت شما را تأیید می‌کند، نه درستی متن را. صفحهٔ کنسولی سفارت برلین: «نمایندگی هیچگونه مسئولیتی در قبال محتوای وکالتنامه‌ها ندارد و صرفا مسئولیت تایید امضاء موکل به عهده نمایندگی می‌باشد».

همان صفحه می‌افزاید: «تصدیق یا تایید امضاء ذیل وکالتنامه یا اسناد به منزله تایید مفاد و مندرجات آنها نبوده و دلالتی بر صحت و اعتبار آنها از لحاظ حقوقی ندارد. تشخیص صحت و اعتبار سند با مراجع قانونی و یا موسساتی است که این گونه اسناد به آنها ارایه می‌شود.»

پس دقت در متن وکالت‌نامه با خود شماست. بخش بعد می‌گوید قانون مدنی دربارهٔ حدود اختیار وکیل چه گفته است.

در وکالت‌نامه چه بنویسیم؟

قاعده‌های قانون مدنی که مستقیم روی متن اثر دارند.

  • اختیار را دقیق بنویسید. مادهٔ ۶۶۰ قانون مدنی: «وکالت ممکن است به طور مطلق و برای تمام امور موکل باشد یا مقید و برای امر یا امور خاصی.» و مادهٔ ۶۶۱: «در صورتی که وکالت مطلق باشد فقط مربوط به اداره کردن اموال موکل خواهد بود.» یعنی وکالت کلی برای فروش یا انتقال کافی نیست و این اختیار باید در متن بیاید.
  • وکیل از حدود وکالت بیرون نمی‌رود. مادهٔ ۶۶۳: «وکیل نمی‌تواند عملی را که از حدود وکالت او خارج است انجام دهد.» مادهٔ ۶۶۷: «وکیل باید در تصرفات و اقدامات خود مصلحت موکل را مراعات نماید و از آنچه که موکل بالصراحه به او اختیار داده یا بر حسب قرائن و عرف و عادت داخل اختیار او است تجاوز نکند.»
  • عبارت «به هر قیمت». رأی وحدت رویهٔ ۸۴۷ دیوان عالی کشور این عبارت را بر قیمت متعارف حمل کرده است؛ متن و توضیح آن در صفحهٔ رأی وحدت رویهٔ ۸۴۷ است.
  • حق توکیل. مادهٔ ۶۷۲: «وکیل در امری نمی‌تواند برای آن امر به دیگری وکالت دهد مگر اینکه صریحاً یا به دلالت قرائن وکیل در توکیل باشد.» اگر می‌خواهید وکیل بتواند کار را به دیگری بسپارد، آن را صریح بنویسید.
  • پایان وکالت و عزل. مادهٔ ۶۷۸: «وکالت به طریق ذیل مرتفع می‌شود: ۱- به عزل موکل. ۲- به استعفای وکیل. ۳- به موت یا به جنون وکیل یا موکل.» مادهٔ ۶۷۹: «موکل می‌تواند هر وقت بخواهد وکیل را عزل کند مگر اینکه وکالت وکیل و یا عدم عزل در ضمن عقد لازمی شرط شده باشد.» مادهٔ ۶۸۰: «تمام اموری که وکیل قبل از رسیدن خبر عزل به او در حدود وکالت خود بنماید، نسبت به موکل نافذ است.»

وکالت برای پیگیری پرونده در دادگاه

اگر وکالت‌نامه برای وکیل دادگستری و پیگیری دعواست، مادهٔ ۳۴ قانون آیین دادرسی مدنی می‌گوید: «در صورتی که وکالت در خارج از ایران داده شده باشد باید به گواهی یکی از مأمورین سیاسی یا کنسولی جمهوری اسلامی ایران برسد.»

طبق مادهٔ ۳۵ همان قانون، بعضی اختیارها باید در وکالت‌نامه تصریح شوند: «وکالت در دادگاهها شامل تمام اختیارات راجع به امر دادرسی است جز آنچه را که موکل استثناء کرده یا توکیل در آن خلاف شرع باشد،‌لیکن در امور زیر باید اختیارات وکیل در وکالت‌نامه تصریح شود:» فهرست این موارد در متن ماده آمده است. تبصرهٔ ۲ همان ماده: «سوگند، شهادت، اقرار، لعان و ایلاء قابل توکیل نمی‌باشد.»

سندی که خارج تنظیم شده در ایران چه اعتباری دارد؟

مادهٔ ۹۶۹ قانون مدنی: «اسناد از حیث طرز تنظیم تابع قانون محل تنظیم خود می‌باشند.»

مادهٔ ۱۲۹۵ قانون مدنی شرط‌های پذیرش این اسناد در دادگاه‌های ایران را می‌گوید: «محاکم ایران به اسناد تنظیم شده در کشورهای خارجه همان اعتباری را خواهند داد که آن اسناد مطابق قوانین کشوری که در آنجا تنظیم‌ شده دارا می‌باشد مشروط بر اینکه: اولاً- اسناد مزبوره به علتی از علل قانونی از اعتبار نیفتاده باشد. ثانیاً- مفاد آن‌ها مخالف با قوانین مربوطه به نظم عمومی یا اخلاق حسنه ایران نباشد. ثالثاً- کشوری که اسناد در آنجا تنظیم شده به موجب قوانین خود یا عهود اسناد تنظیم شده در ایران را نیز معتبر بشناسد. رابعاً- نماینده سیاسی یا قنسولی ایران در کشوری که سند در آنجا تنظیم شده یا نماینده سیاسی و یا قنسولی کشور مزبور در ایران تصدیق کرده‌ باشد که سند موافق قوانین محل تنظیم یافته است.»

وکالت‌نامه‌ای که در خود نمایندگی ایران امضا می‌شود با وکالت‌نامه‌ای که نزد دفتر اسناد رسمیِ کشور محل اقامت تنظیم شده فرق دارد. سند دوم باید پیش از ارائه به سفارت مراحل تأیید همان کشور را بگذراند و این مراحل در هر کشور متفاوت است؛ صفحهٔ «تأیید اسناد» نمایندگی همان کشور را ببینید.

دربارهٔ آپوستیل: در جدول وضعیت کنوانسیون آپوستیل در سایت کنفرانس لاهه (HCCH، به‌روزرسانی ۳۰ ژوئن ۲۰۲۶) نام ایران در میان کشورهای عضو نیامده است. آپوستیل را جایگزین تأیید کنسولی ندانید.

صفحهٔ سفارت برلین دربارهٔ وکالت‌نامه‌های میخک می‌گوید: «اصالت وکالتنامه صادره در سامانه میخک قابل رهگیری بوده و نیازی به تایید وکالتنامه در وزارت امورخارجه نمی‌باشد.» این جمله اعلام یک نمایندگی است؛ اینکه دفترخانه یا اداره‌ای که سند را به آن می‌دهید مدرک دیگری می‌خواهد یا نه، باید از خود آن مرجع پرسیده شود.

سامانهٔ قضایی ویژهٔ ایرانیان خارج از کشور

مادهٔ ۶ قانون حمایت از ایرانیان خارج از کشور (مصوب ۱۴۰۴/۷/۲۳ مجلس) می‌گوید: «قوه قضائیه مکلف است ظرف سه ماه از تاریخ لازم الاجرا شدن این قانون، سامانه ای ویژه برای ایرانیان مقیم خارج از کشور ایجاد نماید تا از طریق آن بتوانند: الف ـ دادخواست ها، شکواییه ها و اعتراض های خود را در مراجع صالح قضائی و دیوان عدالت اداری ثبت و پیگیری کنند؛»

آیین‌نامهٔ «نحوهٔ ارائهٔ خدمات الکترونیک قضایی به ایرانیان خارج از کشور» (مصوب ۱۴۰۵/۶/۳۰ رئیس قوهٔ قضاییه) هم می‌گوید: «مرکز ظرف سه ماه پس از ابلاغ آئین نامه با ایجاد سامانه، خدمات الکترونیکی ذیل را به ایرانیان خارج از کشور ارائه نماید: الف ـ ثبت و پیگیری الکترونیکی دادخواست، درخواست، شکوائیه، لایحه و اعتراض در مراجع صالح قضایی و دیوان عدالت اداری؛»

این دو متن تکلیف قانونی را می‌گویند. نشانی این سامانه و اینکه در عمل راه‌اندازی شده یا نه، در منابعی که برای این صفحه بررسی شد نیامده بود؛ پیش از هر اقدامی وضعیت روز را از مرجع رسمی بپرسید.

موضوع وکالت شما کدام است؟

طلاق از خارج از کشور

دادگاه صالح، وکالت در طلاق و ثبت طلاق. راهنما ←

انحصار وراثت از خارج

گواهی حصر وراثت وقتی وارث یا متوفی خارج است. راهنما ←

فروش ملک از خارج

انتقال ملک در ایران با وکالت. راهنما ←

فهرست وکلا

وکیل پایه یک دادگستری به تفکیک شهر. دیدن ←

همهٔ راهنماهای این مجموعه: امور حقوقی ایرانیان خارج از کشور.

منابع و آخرین بازبینی

آخرین بازبینی محتوا: ۲۵ آبان ۱۴۰۵. مواد قانونی از متن قانون نقل و با آن تطبیق داده شده‌اند؛ ارقام و تاریخ‌ها فقط وقتی آمده‌اند که منبع رسمی یا اعلام رسمی داشته‌اند.

  • سامانهٔ میخک، صفحهٔ معرفی، «بررسی صحت مدارک» و راهنماهای رسمی — mikhak.mfa.gov.ir
  • سامانهٔ آشنایی با خدمات کنسولی وزارت امور خارجه — econsulate.mfa.gov.ir
  • صفحهٔ وکالت‌نامه در بخش کنسولی سفارت ایران در لندن و سفارت ایران در برلین (جزئیات هر نمایندگی ممکن است فرق کند).
  • قانون مدنی، مواد ۶۶۰، ۶۶۱، ۶۶۳، ۶۶۷، ۶۷۲، ۶۷۸ تا ۶۸۰، ۹۶۹ و ۱۲۹۵؛ قانون آیین دادرسی مدنی، مواد ۳۴ و ۳۵.
  • قانون حمایت از ایرانیان خارج از کشور (۱۴۰۴) — متن در مرکز پژوهش‌های مجلس؛ آیین‌نامهٔ خدمات الکترونیک قضایی (۱۴۰۵) — متن

این صفحه راهنمای عمومی است و جای مشاورهٔ وکیل یا نظر مرجع رسمی را نمی‌گیرد. قوانین و ابلاغیه‌ها تغییر می‌کنند؛ پیش از اقدام، متن روز و وضعیت پروندهٔ خودتان را بررسی کنید. پارسی وکیل سامانه‌های رسمی را اداره نمی‌کند و استعلام زنده انجام نمی‌دهد.

آنچه احتمالاً می‌پرسید

از خارج از کشور چطور وکالت بدهم؟
طبق سامانهٔ آشنایی با خدمات کنسولی وزارت امور خارجه، درخواست را در سامانهٔ میخک ثبت می‌کنید، کد رهگیری می‌گیرید و با مراجعه به نمایندگی منتخب مراحل صدور را کامل می‌کنید. وکالت‌نامه در همان نمایندگی یا به درخواست شما در ایران تحویل می‌شود.
برای وکالت‌نامه باید حضوری به سفارت بروم؟
صفحه‌های کنسولی سفارت‌های لندن و برلین حضور موکل برای امضا را الزامی می‌دانند و می‌گویند بدون کد رهگیری میخک کار وکالت‌نامه انجام نمی‌شود. جزئیات را در صفحهٔ نمایندگی محل اقامت خود ببینید.
هزینهٔ وکالت‌نامه در سفارت چقدر است؟
در منابع رسمی که برای این صفحه بررسی شد تعرفهٔ ثابتی نیامده است. صفحهٔ سفارت لندن می‌گوید هزینه در زمان مراجعه حضوری اعلام می‌شود. تعرفهٔ نمایندگی خودتان را از صفحهٔ کنسولی همان نمایندگی بپرسید.
سفارت متن وکالت‌نامه را هم تأیید می‌کند؟
نه. طبق صفحهٔ سفارت برلین، نمایندگی مسئولیتی دربارهٔ محتوای وکالت‌نامه ندارد و فقط امضای موکل را تأیید می‌کند؛ تأیید امضا به معنای تأیید مفاد سند نیست.
با وکالت‌نامهٔ کلی می‌شود ملک فروخت؟
مادهٔ ۶۶۱ قانون مدنی می‌گوید وکالت مطلق فقط مربوط به اداره کردن اموال موکل است. پس اختیار فروش یا انتقال باید صریح در وکالت‌نامه نوشته شود. دربارهٔ عبارت «به هر قیمت» هم رأی وحدت رویهٔ ۸۴۷ را ببینید.
می‌توانم وکیلی را که از خارج وکالت داده‌ام عزل کنم؟
طبق مادهٔ ۶۷۹ قانون مدنی، موکل هر وقت بخواهد می‌تواند وکیل را عزل کند، مگر اینکه وکالت یا عدم عزل ضمن عقد لازمی شرط شده باشد. مادهٔ ۶۸۰ می‌گوید کارهایی که وکیل پیش از رسیدن خبر عزل در حدود وکالتش انجام داده، نسبت به موکل نافذ است.
آپوستیل جای تأیید سفارت را می‌گیرد؟
در جدول وضعیت کنوانسیون آپوستیل در سایت HCCH (به‌روزرسانی ۳۰ ژوئن ۲۰۲۶) نام ایران در میان اعضا نیامده است؛ بنابراین آپوستیل را جایگزین تأیید کنسولی ندانید.

سرویس‌های مرتبط دیگر

اگر این صفحه برایتان جذاب بود، این مطالب و سرویس‌ها هم احتمالاً مفید خواهند بود.

کار را با نصب پارسی وکیل آغاز کنید

روی هر سکویی هستید، یک گزینه مناسب پارسی وکیل برای شما آماده است. اندروید نیتیو، نسخه وب، یا ربات‌های تلگرام و بله.

مشاهده گزینه‌های نصب