کدام دادگاه صالح است، حکم طلاق دادگاه خارجی در ایران چه اعتباری دارد و طلاق چطور در کنسولگری ثبت میشود.
حکم طلاقی که فقط از دادگاه کشور محل اقامت گرفته شده، بهتنهایی در ایران اجرا نمیشود. مادهٔ ۱۵ قانون حمایت خانواده: «هرگاه ایرانیان مقیم خارج از کشور، امور و دعاوی خانوادگی خود را در محاکم و مراجع صلاحیتدار محل اقامت خویش مطرح کنند، احکام این محاکم یا مراجع در ایران اجراء نمیشود مگر آنکه دادگاه صلاحیتدار ایرانی این احکام را بررسی و حکم تنفیذی صادر کند.»
| دادگاه خانواده در ایران | تنفیذ حکم خارجی | ثبت در کنسولگری | |
|---|---|---|---|
| برای چه وضعیتی | هنوز حکمی ندارید یا میخواهید در ایران اقدام کنید | حکم طلاق از دادگاه کشور محل اقامت دارید | صیغهٔ طلاق را اشخاص صلاحیتدار اجرا کردهاند |
| مبنا | مواد ۱۲ و ۱۴ قانون حمایت خانواده | مادهٔ ۱۵ قانون حمایت خانواده و مادهٔ ۹۷۲ قانون مدنی | تبصرهٔ مادهٔ ۱۵ قانون حمایت خانواده |
| چه کسی اقدام میکند | خود شما یا وکیل با وکالتنامه | خود شما یا وکیل با وکالتنامه | زوجین یا زوج؛ در طلاق بائن، زوجه هم میتواند |
مادهٔ ۱۴ قانون حمایت خانواده تکلیف را روشن کرده است: «هرگاه یکی از زوجین مقیم خارج از کشور باشد، دادگاه محل اقامت طرفی که در ایران اقامت دارد برای رسیدگی صالح است. اگر زوجین مقیم خارج از کشور باشند ولی یکی از آنان در ایران سکونت موقت داشته باشد، دادگاه محل سکونت فرد ساکن در ایران و اگر هر دو در ایران سکونت موقت داشته باشند، دادگاه محل سکونت موقت زوجه برای رسیدگی صالح است. هرگاه هیچ یک از زوجین در ایران سکونت نداشته باشند، دادگاه شهرستان تهران صلاحیت رسیدگی را دارد، مگر آنکه زوجین برای اقامه دعوی در محل دیگر توافق کنند.»
قاعدهٔ عمومی به سود زوجه هم سر جای خود است. مادهٔ ۱۲: «در دعاوی و امور خانوادگی مربوط به زوجین، زوجه میتواند در دادگاه محل اقامت خوانده یا محل سکونت خود اقامه دعوی کند مگر در موردی که خواسته، مطالبه مَهریه غیرمنقول باشد.»
مطرح بودن دعوا در دادگاه خارجی مانع رسیدگی دادگاه ایران نیست. مادهٔ ۹۷۱ قانون مدنی: «دعاوی از حیث صلاحیت محاکم و قوانین راجعه به اصول محاکمات تابع قانون محلی خواهد بود که در آنجا اقامه میشود مطرح بودن همان دعوی در محکمه اجنبی رافع صلاحیت محکمه ایرانی نخواهد بود.»
برای طرح دعوا میتوانید به وکیل وکالت بدهید؛ مراحل آن در راهنمای وکالتنامه از خارج از کشور آمده است. دربارهٔ خود صیغهٔ طلاق، مادهٔ ۱۱۳۸ قانون مدنی میگوید: «ممکن است صیغه طلاق را توسط وکیل اجراء نمود.»
در طلاق توافقی، مادهٔ ۳۶ قانون حمایت خانواده یک حالت را پیشبینی کرده است: «هرگاه گواهی عدم امکان سازش بنابر توافق زوجین صادر شده باشد، در صورتی که زوجه بنابر اعلام دادگاه صادرکننده رای و یا به موجب سند رسمی در اجرای صیغه طلاق وکالت بلاعزل داشته باشد، عدم حضور زوج، مانع اجرای صیغه طلاق و ثبت آن نیست.»
ابلاغ دادخواست به خواندهای که خارج است هم قاعده دارد. مادهٔ ۷۱ قانون آیین دادرسی مدنی: «ابلاغ دادخواست در خارج از کشور به وسیله مأموران کنسولی یا سیاسی ایران به عمل میآید. مأموران یادشده دادخواست و ضمایم آن را به وسیله مأمورین سفارت یا هر وسیلهای که امکان داشته باشد برای خوانده میفرستند و مراتب را از طریق وزارت امور خارجه به اطلاع دادگاه میرسانند. در صورتی که در کشور محل اقامت خوانده، مأموران کنسولی یا سیاسی نباشند این اقدام را وزارت امور خارجه به طریقی که مقتضی بداند انجام میدهد.»
قاعدهٔ کلی در مادهٔ ۹۷۲ قانون مدنی آمده است: «احکام صادره از محاکم خارجه و همچنین اسناد رسمی لازمالاجرا تنظیمشده در خارجه را نمیتوان در ایران اجرا نمود مگر اینکه مطابق قوانین ایران امر به اجرای آنها صادر شده باشد.»
قانون اجرای احکام مدنی شرطهای عمومی اجرای حکم مدنی خارجی را در مادهٔ ۱۶۹ شمرده است: «احکام مدنی صادر از دادگاههای خارجی در صورتی که واجد شرایط زیر باشد در ایران قابل اجراء است مگر اینکه در قانون به ترتیب دیگری مقرر شده باشد: 1- حکم از کشوری صادر شده باشد که بهموجب قوانین خود یا عهود یا قراردادها احکام صادره از دادگاههای ایران در آن کشور قابل اجراء باشد یا در مورد اجرای احکام معامله متقابل نماید. 2- مفاد حکم مخالف با قوانین مربوط به نظم عمومی یا اخلاق حسنه نباشد. 3- اجرای حکم مخالف با عهود بینالمللی که دولت ایران آن را امضاء کرده یا مخالف قوانین مخصوص نباشد. 4- حکم در کشوری که صادر شده قطعی و لازمالاجراء بوده و به علت قانونی از اعتبار نیفتاده باشد. 5- از دادگاههای ایران حکمی مخالف دادگاه خارجی صادر نشده باشد. 6- رسیدگی به موضوع دعوی مطابق قوانین ایران اختصاص به دادگاههای ایران نداشته باشد. 7- حکم راجع به اموال غیرمنقول واقع در ایران و حقوق متعلق به آن نباشد. 8- دستور اجرای حکم از مقامات صلاحیتدار کشور صادرکننده حکم صادر شده باشد.»
مرجع درخواست را مادهٔ ۱۷۰ همان قانون میگوید: «مرجع تقاضای اجرای حکم دادگاه شهرستان محل اقامت یا محل سکونت محکومعلیه است و اگر محل اقامت یا محل سکونت محکومعلیه در ایران معلوم نباشد دادگاه شهرستان تهران است.» و مادهٔ ۱۷۴ دربارهٔ شیوهٔ رسیدگی است: «مدیر دفتر دادگاه عین تقاضا و پیوستهای آن را به دادگاه میفرستد و دادگاه در جلسه اداری فوقالعاده با بررسی تقاضا و مدارک ضمیمه آن قرار قبول تقاضا و لازمالاجراء بودن حکم را صادر و دستور اجراء میدهد و یا با ذکر علل و جهات رد تقاضا را اعلام مینماید.»
صفحهٔ کنسولی سفارت برلین نمونهای از این وضعیت را آورده است: «چنانچه دادگاه آلمان بدون حضور یکی از زوجین و یا وکلای رسمی آنها اقدام به صدور حکم طلاق (غیابی) نموده باشد و یا اینکه در زمان صدور حکم طلاق زوجین و یا یکی از آنها مقیم خارج از کشور باشد امکان ثبت طلاق توسط نمایندگی میسر نبوده و متقاضی باید حکم مذکور را جهت تأیید به سفارت ارائه و با تنظیم وکالتنامه جهت تنفیذ حکم طلاق از طریق دادگاه ذیصلاح داخل کشور اقدام نماید.»
تبصرهٔ مادهٔ ۱۵ قانون حمایت خانواده: «ثبت طلاق ایرانیان مقیم خارج از کشور در کنسولگریهای جمهوری اسلامی ایران به درخواست کتبی زوجین یا زوج با ارائه گواهی اجرای صیغه طلاق توسط اشخاص صلاحیتدار که با پیشنهاد وزارت امور خارجه و تصویب رئیس قوه قضائیه به کنسولگریها معرفی میشوند امکانپذیر است. ثبت طلاق رجعی منوط به انقضای عده است. در طلاق بائن نیز زوجه میتواند طلاق خود را با درخواست کتبی و ارائه گواهی اجرای صیغه طلاق توسط اشخاص صلاحیتدار فوق در کنسولگری ثبت نماید. در مواردی که طلاق به درخواست زوج ثبت میگردد، زوجه میتواند با رعایت این قانون برای مطالبه حقوق قانونی خود به دادگاههای ایران مراجعه نماید.»
مادهٔ ۳۱ قانون ثبت احوال هم ثبت این واقعه را وظیفهٔ کنسولگری میداند: «ازدواج و طلاق و رجوع ایرانیان در خارج از کشور باید به وسیله کنسولگریهای مربوط در دفاتری که از طرف ثبت احوال تهیه میشود ثبت و حداکثر هر یک ماه یک بار وقایع ازدواج و طلاق و رجوعی را که در دفاتر به ثبت میرسد روی نمونههای مخصوص تهیه و از طریق وزارت امور خارجه به سازمان ثبت احوال کشور فرستاده شود.»
سامانهٔ آشنایی با خدمات کنسولی وزارت امور خارجه مینویسد: «واقعه طلاق ایرانیانی که ازدواجشان در شناسنامه آنها درج شده است، بنا به درخواست آنان و با ارائه مدارک ذیل در نمایندگی جمهوری اسلامی ایران در خارج از کشور ثبت می گردد». در فهرست مدارک همان صفحه از جمله این دو آمده است: «ارائه اصل و دو نسخه کپی طلاقنامه شرعی صادره از مراکز و موسسات اسلامی مورد تأیید نمایندگی جمهوری اسلامی ایران در محل اقامت» و «ارائه اصل و دو نسخه کپی طلاقنامه محلی صادره از سوی دادگاه بانضمام ترجمه رسمی آن».
صفحهٔ سفارت لندن دربارهٔ لحظهٔ رسمی شدن میگوید: «با ثبت طلاق در شناسنامهها و ارائه سند رسمی طلاق به طرفین ( نسخه اصل تحویل زوجه و تصویر برابر اصل آن به زوج تحویل میگردد )، طلاق طرفین رسمیت می یابد».
مادهٔ ۶ قانون حمایت از ایرانیان خارج از کشور (مصوب ۱۴۰۴/۷/۲۳ مجلس) میگوید: «قوه قضائیه مکلف است ظرف سه ماه از تاریخ لازم الاجرا شدن این قانون، سامانه ای ویژه برای ایرانیان مقیم خارج از کشور ایجاد نماید تا از طریق آن بتوانند: الف ـ دادخواست ها، شکواییه ها و اعتراض های خود را در مراجع صالح قضائی و دیوان عدالت اداری ثبت و پیگیری کنند؛»
آییننامهٔ «نحوهٔ ارائهٔ خدمات الکترونیک قضایی به ایرانیان خارج از کشور» (مصوب ۱۴۰۵/۶/۳۰ رئیس قوهٔ قضاییه) هم میگوید: «مرکز ظرف سه ماه پس از ابلاغ آئین نامه با ایجاد سامانه، خدمات الکترونیکی ذیل را به ایرانیان خارج از کشور ارائه نماید: الف ـ ثبت و پیگیری الکترونیکی دادخواست، درخواست، شکوائیه، لایحه و اعتراض در مراجع صالح قضایی و دیوان عدالت اداری؛»
مراحل میخک و نکتههای متن وکالتنامه. راهنما ←
گواهی حصر وراثت وقتی وارث یا متوفی خارج است. راهنما ←
انتقال ملک در ایران با وکالت. راهنما ←
متن آماده با خروجی Word. نمونه ←
مراحل در داخل کشور. راهنما ←
همهٔ راهنماهای این مجموعه: امور حقوقی ایرانیان خارج از کشور؛ متن مادهٔ طلاق در قانون مدنی: ماده ۱۱۳۳ قانون مدنی.
آخرین بازبینی محتوا: ۲۵ آبان ۱۴۰۵. مواد قانونی از متن قانون نقل و با آن تطبیق داده شدهاند؛ ارقام و تاریخها فقط وقتی آمدهاند که منبع رسمی یا اعلام رسمی داشتهاند.
این صفحه راهنمای عمومی است و جای مشاورهٔ وکیل یا نظر مرجع رسمی را نمیگیرد. قوانین و ابلاغیهها تغییر میکنند؛ پیش از اقدام، متن روز و وضعیت پروندهٔ خودتان را بررسی کنید. پارسی وکیل سامانههای رسمی را اداره نمیکند و استعلام زنده انجام نمیدهد.
اگر این صفحه برایتان جذاب بود، این مطالب و سرویسها هم احتمالاً مفید خواهند بود.
روی هر سکویی هستید، یک گزینه مناسب پارسی وکیل برای شما آماده است. اندروید نیتیو، نسخه وب، یا رباتهای تلگرام و بله.
مشاهده گزینههای نصب