بازبینی‌شده توسط تیم حقوقی پارسی وکیل · آخرین به‌روزرسانی: آبان ۱۴۰۵
ثبت شرکت

ثبت شرکت: ل.م.م. یا سهامی خاص؟

ثبت شرکت یعنی انتخاب یکی از هفت نوع شرکت تجاری قانون، تنظیم شرکت‌نامه یا اساسنامه، تأمین سرمایه و ثبت در اداره ثبت شرکت‌ها. اینجا فقط متن قانون و اعلان رسمی پورتال را با شمارهٔ ماده و تاریخ بازبینی می‌خوانید؛ عدد هزینه نیامده، چون تعرفه‌ای و متغیر است.

قانون تجارت + لایحهٔ ۱۳۴۷
مواد منسوخ‌شدهٔ ۱۴۰۴ کنار گذاشته شد
بازبینی ۵ آبان ۱۴۰۵

ثبت شرکت چه چیزهایی می‌خواهد؟

پاسخ کوتاه: ماده ۲۰ قانون تجارت (۱۳۱۱) هفت نوع شرکت تجاری را شمرده و ماده ۱۹۵ ثبت همهٔ آن‌ها را الزامی کرده است. برای کسب‌وکار کوچک دو نوع رایج‌ترند: شرکت با مسئولیت محدود، بین دو یا چند نفر (ماده ۹۴)، و شرکت سهامی خاص که شریکانش نباید از سه نفر کمتر باشند (ماده ۳ لایحهٔ اصلاحی قسمتی از قانون تجارت (۱۳۴۷)). طبق اعلان پورتال رسمی ثبت شرکت‌ها (دریافت ۵ آبان ۱۴۰۵)، ثبت درخواست تأسیس همهٔ انواع شرکت در «سکوی کاتب» انجام می‌شود. هزینه‌ها در قانون نیامده و تعرفه‌ای‌اند.
هشدار دربارهٔ منابع قدیمی: قانون «فهرست قوانین و احکام نامعتبر در حوزهٔ تجارت» (مصوب ۱۴۰۳/۱۱/۱۵، ابلاغ ۱۴۰۴/۰۱/۰۷) مواد ۲۱ و ۲۲ قانون تجارت و چند ماده دیگر از بقایای احکام شرکت سهامی ۱۳۱۱ را منسوخ اعلام کرده است. مرجع شرکت سهامی لایحهٔ ۱۳۴۷ است؛ مقاله‌ای که تعریف سهامی را از ماده ۲۱ قانون تجارت نقل می‌کند، قدیمی است.

هفت نوع شرکت تجاری

ماده ۲۰: شرکت سهامی، با مسئولیت محدود، تضامنی، مختلط غیرسهامی، مختلط سهامی، نسبی و تعاونی تولید و مصرف. تعریف پنج نوع از متن قانون:

نوعتعریف قانونیماده
سهامیسرمایه به سهام تقسیم شده و مسئولیت صاحبان سهام محدود به مبلغ اسمی سهام آن‌هاست؛ دو نوع عام و خاصلایحهٔ ۱۳۴۷، م۱ و ۴
با مسئولیت محدودشرکتی که بین دو یا چند نفر برای امور تجارتی تشکیل می‌شودق.ت. م۹۴
تضامنیتحت اسم مخصوصی برای امور تجارتی بین دو یا چند نفر با مسئولیت تضامنیق.ت. م۱۱۶
مختلط غیرسهامیبین یک یا چند شریک ضامن و یک یا چند شریک با مسئولیت محدود، بدون انتشار سهامق.ت. م۱۴۱
نسبیمسئولیت هر شریک به نسبت سرمایه‌ای است که در شرکت گذاشتهق.ت. م۱۸۳

شرکت با مسئولیت محدود و سهامی خاص

با مسئولیت محدودسهامی خاص
حداقل شریکدو نفر (م۹۴)سه نفر (لایحه م۳)
مسئولیتتا سقف سرمایه (م۹۴)محدود به مبلغ اسمی سهام (لایحه م۱)
عبارت در نام«با مسئولیت محدود»؛ وگرنه در برابر ثالث تضامنی محسوب می‌شود (م۹۵)«شرکت سهامی خاص» قبل یا بعد از نام، بدون فاصله، در اوراق و آگهی‌ها (لایحه م۴، تبصره)
حداقل سرمایهدر مواد ۹۴ تا ۱۱۵ نیامده؛ پورتال رسمی «یک میلیون ریال» می‌گوید (مبنای قانونی پیدا نشد)یک میلیون ریال (لایحه م۵؛ رقم اسمی ۱۳۴۷)
پرداخت سرمایهتمام سرمایهٔ نقدی باید تأدیه شده باشد (م۹۶)گواهی بانکی تأدیهٔ قسمت نقدی که از ۳۵٪ کل سهام کمتر نباشد (م۲۰)
آوردهٔ غیرنقدتقویم هر سهم‌الشرکه در شرکت‌نامه (م۹۷)تأدیهٔ کامل و صورت تقویم؛ نظر کارشناس رسمی (م۲۰، ۷۶ و ۸۲)
انتقالرضایت شرکای دارای دست‌کم ۳/۴ سرمایه و اکثریت عددی (م۱۰۲)؛ فقط با سند رسمی (م۱۰۳)سهام بانام با ثبت در دفتر ثبت سهام شرکت (م۴۰)
مدیریتیک یا چند مدیر، موظف یا غیرموظف، برای مدت محدود یا نامحدود (م۱۰۴)مدت مدیریت در اساسنامه تعیین می‌شود و از دو سال بیشتر نیست (م۱۰۹)
نظارتاگر شرکا بیش از ۱۲ نفر باشند، هیأت نظار الزامی است (م۱۰۹)بازرس؛ اولین بازرس طبق ماده ۲۰ (م۱۴۴ تا ۱۴۶)

پورتال ثبت شرکت‌ها هم می‌گوید انتخاب بازرس در سهامی خاص اجباری و در شرکت با مسئولیت محدود اختیاری است؛ این را به‌عنوان بیان پورتال بخوانید (بی‌تاریخ، دریافت ۵ آبان ۱۴۰۵) و با ماده ۱۰۹ قانون تجارت که برای بیش از ۱۲ شریک هیأت نظار را الزامی می‌کند، با هم ببینید.

مراحل ثبت: هفت گام

  1. نوع شرکت و شرکا را تعیین کنید: حداقل دو نفر برای شرکت با مسئولیت محدود (ماده ۹۴) و سه نفر برای سهامی (لایحه، ماده ۳).
  2. شرکت‌نامه و اساسنامه را بنویسید: عناصر و نمونهٔ آماده در اساسنامهٔ شرکت.
  3. سرمایه را تأمین کنید: در شرکت با مسئولیت محدود تمام سرمایهٔ نقدی باید تأدیه شده باشد (ماده ۹۶)؛ در سهامی خاص گواهی بانکی تأدیهٔ قسمت نقدی لازم است (لایحه، ماده ۲۰).
  4. مدیران و بازرس را انتخاب کنید: در سهامی خاص اولین مدیران، بازرس یا بازرسان، قبول سمت آن‌ها و نام روزنامهٔ کثیرالانتشار جزو مدارک ماده ۲۰ است.
  5. درخواست تأسیس را ثبت کنید: طبق اعلان پورتال اداره کل ثبت شرکت‌ها (دریافت ۵ آبان ۱۴۰۵)، «ثبت درخواست تاسیس کلیه انواع شرکت در سکوی خدمات ثبتی کاتب» انجام می‌شود. صفحهٔ «مدارک لازم» همان پورتال هنوز به سامانهٔ قدیمی ارجاع می‌دهد و تاریخ ندارد؛ پس پیش از اقدام، مسیر و فهرست مدارک روز را در خود پورتال بررسی کنید.
  6. آگهی: در ظرف ماه اول تشکیل شرکت، خلاصهٔ شرکت‌نامه و منضمات آن طبق نظامنامه اعلان می‌شود (ماده ۱۹۷).
  7. پس از ثبت: شرکتی که خود را به صورت یکی از انواع قانونی درنیاورد و طبق مقررات آن عمل نکند، تضامنی محسوب می‌شود (ماده ۲۲۰).

مدارک ثبت: آنچه رسمی ثبت شده

سهامی خاص (متن قانون، ماده ۲۰ لایحه): اظهارنامه به‌همراه اساسنامه‌ای که همهٔ سهامداران امضا کرده‌اند؛ اظهارنامهٔ تعهد کل سهام و گواهی بانکی تأدیهٔ قسمت نقدی؛ انتخاب اولین مدیران و بازرس؛ قبول سمت؛ و نام روزنامهٔ کثیرالانتشار برای آگهی. مؤسسین دربارهٔ همهٔ اعمالی که برای تأسیس و ثبت شرکت می‌کنند مسئولیت تضامنی دارند (ماده ۲۳) و وجوه تأدیه‌شده به نام شرکت در شرف تأسیس تا پیش از ثبت قابل استفاده نیست (ماده ۲۲).

شرکت با مسئولیت محدود (بیان پورتال، بی‌تاریخ؛ دریافت ۵ آبان ۱۴۰۵): دو نسخهٔ تقاضانامه، شرکت‌نامه، اساسنامه و صورتجلسهٔ مجمع مؤسسین و هیأت مدیره که از سامانه چاپ شده و بارکد و شمارهٔ پیگیری دارد و همهٔ شرکا آن را امضا کرده‌اند؛ معرفی‌نامهٔ اشخاص حقوقی؛ فهرست اموال غیرنقد؛ مجوز مراجع مربوط در صورت لزوم؛ وکالت‌نامه یا قیم‌نامه. این فهرست با اعلان کاتب هماهنگ نشده؛ آن را راهنمای کلی بخوانید، نه فهرست قطعی.

پورتال برای «سهامی خاص» فهرست مدارک رسمی منتشر نکرده بود (صفحه «در دست طراحی» بود) و برای «سهامی عام» فقط فایل ضمیمه دارد؛ هیچ فهرست مدارک سهامی خاص یا فرم کاتب را از جای دیگر اینجا نیاورده‌ایم.

آوردهٔ غیرنقد: ملک، خودرو، تجهیزات

در شرکت با مسئولیت محدود، ماده ۹۷ می‌گوید در شرکت‌نامه باید صراحتاً قید شود هر سهم‌الشرکهٔ غیرنقد به چه میزان تقویم شده است؛ ماده ۹۶ تشکیل شرکت را منوط به تقویم و تسلیم آن‌ها می‌داند و ماده ۱۰۰ شرکتی را که خلاف مواد ۹۶ و ۹۷ تشکیل شود «باطل» می‌شمارد، با این قید که شرکا در برابر ثالث حق استناد به این بطلان ندارند.

هیأت عمومی دیوان عدالت اداری در دادنامهٔ ۱۴۰۳/۰۲/۰۴ «اطلاق» بند ۱ دستورالعمل سازمان ثبت اسناد (۱۴۰۱/۰۸/۲۱) را باطل کرد؛ آن بند تأیید کارشناس رسمی را برای همهٔ انواع شرکت‌ها لازم می‌دانست. ولی در شرکت سهامی، ماده ۷۶ و ماده ۸۲ لایحه جلب نظر کتبی کارشناس رسمی دادگستری دربارهٔ ارزیابی آوردهٔ غیرنقد را مقرر کرده‌اند (در سهامی خاص برگزاری مجمع مؤسس لازم نیست، ولی جلب نظر کارشناس ضروری است).

اگر شرکت ثبت نشود یا آگهی نشود

  • ثبت همهٔ شرکت‌های مذکور در قانون تجارت الزامی و تابع قانون ثبت شرکت‌هاست (ماده ۱۹۵).
  • اگر بطلان عملیات شرکت به‌علت رعایت‌نکردن ثبت و آگهی اعلام شود، هیچ شریکی نمی‌تواند آن بطلان را در برابر اشخاص ثالثی که با شرکت معامله کرده‌اند عذر قرار دهد (ماده ۱۹۸).
  • شرکت ایرانی یعنی شرکتی که در ایران تشکیل شده و مرکز اصلی آن در ایران است (قانون راجع به ثبت شرکت‌ها، ۱۳۱۰، ماده ۱).

هزینهٔ ثبت شرکت چقدر است؟

قانون عدد نگفته است. هزینهٔ ثبت، آگهی در روزنامهٔ رسمی و خدمات وکیل یا مشاور تعرفه‌ای‌اند و هر دوره تغییر می‌کنند، پس این صفحه رقمی نمی‌آورد. اعدادی را که دفاتر خدمات ثبت منتشر می‌کنند معیار قرار ندهید و رقم روز را از خود پورتال ثبت شرکت‌ها بگیرید.

برای شرکتتان وکیل می‌خواهید؟

وکلای پارسی وکیل را بر اساس شهر و تخصص پیدا کنید.

وکیل‌یاب

تبدیل نوع شرکت، امضای الکترونیک و نام

  • تبدیل نوع شرکت: ماده ۳۶ نظام‌نامهٔ اجرای قانون ثبت شرکت‌ها (الحاقی ۱۳۹۸) تبدیل همهٔ شرکت‌های موضوع ماده ۲۰ قانون تجارت به یکدیگر را مجاز می‌داند؛ نحوهٔ تبدیل به دستورالعمل سپرده شده که متنش را در این بررسی نیافتیم.
  • امضای الکترونیک: قانون برنامهٔ هفتم توسعه (ماده ۱۰۸، بند «پ») احراز هویت اشخاصی را که امضایشان برای دریافت خدمات ثبتی از جمله ادارات ثبت شرکت‌ها لازم است، منوط به گواهی امضای الکترونیکی کرده، با استثناهایی؛ نحوهٔ اجرا را از پورتال بپرسید.
  • نام شرکت: علاوه بر عبارت‌های الزامی بالا، قانون ممنوعیت بکارگیری اسامی، عناوین و اصطلاحات بیگانه (۱۳۷۵) و آیین‌نامهٔ آن را هم بررسی کنید.

ادامهٔ مسیر

اساسنامهٔ شرکت

عناصر الزامی و دو نمونهٔ آماده. بخوانید ←

نمونه قراردادها

قراردادساز مشارکت، همکاری و وکالت. فهرست ←

ورشکستگی

اگر شرکت به مرحلهٔ توقف رسید. راهنما ←

وکیل‌یاب

وکیل شرکتی در شهر شما. بیابید ←

منابع و آخرین بازبینی

آخرین بازبینی محتوا: ۵ آبان ۱۴۰۵. مواد قانونی از متن قانون نقل و با آن تطبیق داده شده‌اند؛ ارقام و تاریخ‌ها فقط وقتی آمده‌اند که منبع رسمی یا اعلام رسمی داشته‌اند.

  • قانون تجارت (۱۳۱۱): مواد ۲۰، ۹۴ تا ۱۱۵، ۱۱۶، ۱۴۱، ۱۸۳، ۱۹۵ تا ۱۹۸ و ۲۲۰ (متن مصوب در مرکز پژوهش‌های مجلس).
  • لایحهٔ اصلاحی قسمتی از قانون تجارت (۱۳۴۷): مواد ۱، ۳ تا ۵، ۲۰، ۲۲، ۲۳، ۴۰، ۷۶، ۸۲، ۱۰۹ و ۱۴۴ تا ۱۴۶.
  • قانون فهرست قوانین و احکام نامعتبر در حوزهٔ تجارت (مصوب ۱۴۰۳/۱۱/۱۵). قانون راجع به ثبت شرکت‌ها (۱۳۱۰) ماده ۱. تصویب‌نامهٔ ۱۳۹۸/۰۷/۱۰ دربارهٔ ماده ۳۶ نظام‌نامه. قانون برنامهٔ هفتم، ماده ۱۰۸.
  • دیوان عدالت اداری، دادنامهٔ ۱۴۰۳۳۱۳۹۰۰۰۰۲۵۰۱۰۲ (۱۴۰۳/۰۲/۰۴). اعلان‌ها و صفحات پورتال اداره کل ثبت شرکت‌ها (irsherkat.ssaa.ir و sherkat.ssaa.ir)، دریافت ۵ آبان ۱۴۰۵.
  • هزینه‌ها و تعرفه‌ها، فهرست قطعی مدارک سهامی خاص، زمان‌بندی روزشمار ثبت و فرم‌های کاتب در این صفحه نیامده؛ در متن قانون نیست یا تأیید نشد.

این صفحه راهنمای عمومی است و جای مشاورهٔ وکیل یا نظر مرجع رسمی را نمی‌گیرد. قوانین و ابلاغیه‌ها تغییر می‌کنند؛ پیش از اقدام، متن روز و وضعیت پروندهٔ خودتان را بررسی کنید. پارسی وکیل سامانه‌های رسمی را اداره نمی‌کند و استعلام زنده انجام نمی‌دهد.

آنچه احتمالاً می‌پرسید

ثبت شرکت چند نفر می‌خواهد؟
شرکت با مسئولیت محدود «بین دو یا چند نفر» تشکیل می‌شود (ماده ۹۴ قانون تجارت) و در شرکت سهامی تعداد شرکا نباید از سه نفر کمتر باشد (ماده ۳ لایحهٔ ۱۳۴۷). در متن‌های بررسی‌شده شرکت یک‌نفره نیامده است.
حداقل سرمایهٔ ثبت شرکت چقدر است؟
برای سهامی، ماده ۵ لایحهٔ ۱۳۴۷ دست‌کم یک میلیون ریال در سهامی خاص و پنج میلیون ریال در سهامی عام را تعیین کرده (ارقام اسمی همان سال). برای شرکت با مسئولیت محدود در مواد ۹۴ تا ۱۱۵ قانون تجارت حداقلی نیامده؛ پورتال رسمی یک میلیون ریال می‌گوید ولی مبنای قانونی‌اش را پیدا نکردیم.
هزینهٔ ثبت شرکت چقدر است؟
قانون رقمی نگفته و هزینه‌ها تعرفه‌ای و متغیرند؛ این صفحه عددی نمی‌آورد. رقم روز را از پورتال رسمی ثبت شرکت‌ها بگیرید.
تفاوت شرکت با مسئولیت محدود و سهامی خاص چیست؟
در تعداد شرکا (دو یا سه نفر)، نحوهٔ پرداخت سرمایه، آوردهٔ غیرنقد، انتقال سهم، مدت مدیریت و نظارت (بازرس یا هیأت نظار). جدول مقایسه با شمارهٔ ماده در همین صفحه است.
آیا ثبت شرکت الزامی است؟
بله. ماده ۱۹۵ قانون تجارت ثبت همهٔ شرکت‌های مذکور در آن قانون را الزامی کرده است. شرکتی که به شکل یکی از انواع قانونی درنیاید و طبق مقررات آن عمل نکند، تضامنی محسوب می‌شود (ماده ۲۲۰).
ثبت شرکت چطور انجام می‌شود؟ آنلاین است؟
طبق اعلان پورتال اداره کل ثبت شرکت‌ها (دریافت ۵ آبان ۱۴۰۵)، ثبت درخواست تأسیس همهٔ انواع شرکت در سکوی خدمات ثبتی «کاتب» انجام می‌شود. صفحات دیگر پورتال هنوز مسیر قدیمی را می‌گویند؛ مسیر روز را در خود پورتال بررسی کنید.
آوردهٔ غیرنقد مثل ملک یا خودرو چطور ثبت می‌شود؟
در شرکت با مسئولیت محدود تقویم هر سهم‌الشرکهٔ غیرنقد باید در شرکت‌نامه قید شود (ماده ۹۷). دیوان عدالت اداری الزام همگانی تأیید کارشناس رسمی را (دستورالعمل ۱۴۰۱) باطل کرد، ولی در سهامی ماده‌های ۷۶ و ۸۲ لایحه جلب نظر کارشناس رسمی را لازم دانسته‌اند.
آگهی تأسیس چیست و چه وقت منتشر می‌شود؟
ماده ۱۹۷ قانون تجارت می‌گوید در ظرف ماه اول تشکیل هر شرکت، خلاصهٔ شرکت‌نامه و منضمات آن طبق نظامنامه اعلان می‌شود. رعایت‌نکردن آن اثر بطلان را در برابر ثالث قابل استناد نمی‌کند (ماده ۱۹۸).
آیا می‌شود نوع شرکت را بعداً تغییر داد؟
ماده ۳۶ نظام‌نامهٔ اجرای قانون ثبت شرکت‌ها (الحاقی ۱۳۹۸) تبدیل همهٔ شرکت‌های موضوع ماده ۲۰ قانون تجارت به یکدیگر را مجاز می‌داند؛ نحوه‌اش به دستورالعمل سپرده شده است.
چرا بعضی مقاله‌ها تعریف سهامی را از ماده ۲۱ قانون تجارت می‌آورند؟
چون قدیمی‌اند. مواد ۲۱ و ۲۲ قانون تجارت در قانون فهرست قوانین و احکام نامعتبر در حوزهٔ تجارت (مصوب ۱۴۰۳/۱۱/۱۵) منسوخ اعلام شده و مرجع تعریف سهامی ماده ۱ لایحهٔ اصلاحی ۱۳۴۷ است.

خدمات مرتبط

ثبت برند: مراحل، مدت و ابطالثبت اختراع: شرایط، مراحل و مدت

سرویس‌های مرتبط دیگر

اگر این صفحه برایتان جذاب بود، این مطالب و سرویس‌ها هم احتمالاً مفید خواهند بود.

کار را با نصب پارسی وکیل آغاز کنید

روی هر سکویی هستید، یک گزینه مناسب پارسی وکیل برای شما آماده است. اندروید نیتیو، نسخه وب، یا ربات‌های تلگرام و بله.

مشاهده گزینه‌های نصب