ورشکستگی لزوماً جرم نیست؛ اما اگر ریشهٔ آن بی‌احتیاطی مشخص تاجر باشد، «به تقصیر» و اگر پنهان‌کاری و صوری‌سازی باشد، «به تقلب» اعلام می‌شود و جنبهٔ کیفری پیدا می‌کند. اینجا مصادیق قانونی، شرط تعقیب و وضع روز مجازات‌ها را از متن قانون می‌خوانید.
اگر در سایتی هنوز مجازات تقصیر را «شش ماه تا سه سال» نوشته‌اند، از ماده‌ای نقل می‌کنند که دیگر معتبر نیست. این صفحه راهنمای عمومی است و برای پروندهٔ کیفری مشخص باید از وکیل کیفری کمک بگیرید. مبانی عمومی ورشکستگی را در راهنمای ورشکستگی ببینید.
| نوع | پایه در قانون | مجازات در متن‌های کیفری |
|---|---|---|
| عادی (بدون تقصیر و تقلب) | ماده ۴۱۲: توقف از تأدیهٔ وجوه | در مواد ۵۴۱ تا ۵۶۰ برایش مجازاتی نیامده؛ آثار حکم در راهنمای ورشکستگی است |
| به تقصیر | مواد ۵۴۱ (اعلان می‌شود) و ۵۴۲ (ممکن است اعلان شود) | حبس شش ماه تا دو سال (ماده ۶۷۱ تعزیرات) |
| به تقلب | ماده ۵۴۹ | حبس یک تا پنج سال (ماده ۶۷۰ تعزیرات) |
قانون دو فهرست دارد؛ تفاوتشان در الزام یا امکان است:
ماده ۵۴۹ قانون تجارت: هر تاجر ورشکسته که ۱) دفاتر خود را مفقود کرده، ۲) قسمتی از دارایی‌اش را مخفی کرده یا با «مواضعه و معاملات صوری» از میان برده، ۳) خود را با اسناد یا با صورت دارایی و قروض، به تقلب و به میزانی که در حقیقت مدیون نیست، مدیون قلمداد کرده است، «ورشکسته به تقلب اعلام و مطابق قانون جزا مجازات می‌شود». ماده ۶۷۰ تعزیرات مجازات را یک تا پنج سال حبس معین کرده است.
ماده ۵۵۲ می‌گوید کسانی که به اسم دیگری یا به اسم موهوم تجارت کرده‌اند و اعمال ماده ۵۴۹ را مرتکب شده‌اند، همان مجازات ورشکسته به تقلب را دارند.
پیامدهای حقوقی دیگر تقلب: قرارداد ارفاقی با ورشکسته به تقلب منعقد نمیشود (ماده ۴۸۳) و اگر منعقد شده باشد باطل است (ماده ۴۹۲)؛ و ورشکسته به تقلب تا زمانی که از جنبهٔ جزایی اعادهٔ حیثیت نکرده، نمی‌تواند اعتبار تجاری‌اش را اعاده کند (ماده ۵۷۵). برای ورشکستهٔ به تقصیر، قرارداد ارفاقی ممکن است (ماده ۴۸۴).
| ماده | چه کسی و چه عملی | مجازات |
|---|---|---|
| ۵۵۱ ق.ت | کسانی که عالماً دارایی تاجر ورشکسته را از میان ببرند، پیش خود نگه دارند یا مخفی کنند؛ یا به قصد تقلب، به اسم خود یا دیگری طلب غیرواقعی را واقعی قلمداد کنند و مطابق ماده ۴۶۷ التزام بدهند | مجازات ورشکسته به تقلب (ماده ۶۷۰ تعزیرات) |
| ۵۵۳ ق.ت | اقوام ورشکسته که بدون شرکت او اموالش را از میان ببرند، مخفی کنند یا پیش خود نگه دارند | مجازاتی که برای سرقت معین است |
| ۵۵۵ ق.ت | مدیر تصفیه‌ای که در حین تصدی، وجهی را حیف و میل کند | مجازات خیانت در امانت |
| ۶۷۲ تعزیرات (اصلاحی ۱۴۰۳) | مدیر تصفیه‌ای که در رسیدگی به ورشکستگی بین طلبکاران و تاجر ورشکسته مستقیم یا باواسطه تبانی کند (ماده ۵۵۶ قانون تجارت هم همین رفتار را آورده) | شش ماه تا سه سال حبس یا جزای نقدی (مبلغ جزای نقدی در متن اصلاحی ۱۴۰۳ آمده است) |
متن قانون تجارت در این بخش از اصطلاحاتی مثل «جنحه» و «حبس تأدیبی» استفاده می‌کند که به قانون ۱۳۱۱ تعلق دارد؛ ملاک مجازات امروز مواد تعزیرات است.
ماده ۵۴۳ قانون تجارت می‌گفت «ورشکستگی به تقصیر، جنحه محسوب و مجازات آن از ۶ ماه تا سه سال حبس تأدیبی است». قانون فهرست قوانین و احکام نامعتبر در حوزهٔ تجارت (مجلس ۱۵ بهمن ۱۴۰۳، تأیید شورای نگهبان ۸ اسفند ۱۴۰۳) در ردیف قانون تجارت، ماده ۵۴۳ را منسوخ اعلام کرده است. مجازات ورشکستهٔ به تقصیر در ماده ۶۷۱ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات) آمده است: شش ماه تا دو سال حبس.
شرایط، مراحل و آثار حکم. بخوانید ←
کدام مسیر برای شما است. مقایسه ←
نمونه لایحه دفاعیه کیفری. نمونه لایحه ←
قالب طلبکار و اظهار توقف. نمونه ←
آخرین بازبینی محتوا: ۳ آبان ۱۴۰۵. مواد قانونی از متن قانون نقل و با آن تطبیق داده شده‌اند؛ ارقام و تاریخ‌ها فقط وقتی آمده‌اند که منبع رسمی یا اعلام رسمی داشته‌اند.
این صفحه راهنمای عمومی است و جای مشاورهٔ وکیل یا نظر مرجع رسمی را نمی‌گیرد. قوانین و ابلاغیه‌ها تغییر می‌کنند؛ پیش از اقدام، متن روز و وضعیت پروندهٔ خودتان را بررسی کنید. پارسی وکیل سامانه‌های رسمی را اداره نمی‌کند و استعلام زنده انجام نمی‌دهد.
اگر این صفحه برایتان جذاب بود، این مطالب و سرویس‌ها هم احتمالاً مفید خواهند بود.
روی هر سکویی هستید، یک گزینه مناسب پارسی وکیل برای شما آماده است. اندروید نیتیو، نسخه وب، یا ربات‌های تلگرام و بله.
مشاهده گزینه‌های نصب