مهرالسنه در فقه امامیه یعنی مهری که برای همسران و دختران پیامبر تعیین شده بود و مقدار آن را پانصد درهم گزارش کرده‌اند. قانون مدنی این عنوان را نیاورده و برای مهر فقط شرط‌های عمومی گذاشته است. اینجا مقدار فقهی، مواد مرتبط قانون مدنی و روش حساب‌کردن ارزش آن را می‌بینید؛ قیمت روز نقره را خودتان وارد می‌کنید.
ویکیفقه، به نقل از منابعی مانند المقنع (شیخ صدوق)، الکافی فی الفقه (ابوالصلاح حلبی) و مسالک الافهام (شهید ثانی)، مهرالسنه را «مهر در سنت نبوی» مینویسد؛ یعنی مهر همسران و دختران رسول خدا که مقدارش پانصد درهم بوده است.
| موضوع | آنچه دانشنامه مینویسد | منبع |
|---|---|---|
| مقدار | پانصد درهم | ویکیفقه، ویکیشیعه |
| وزن (برآورد اول) | هر درهم تقریباً دو و نیم گرم؛ پس حدود ۱٬۲۵۰ گرم نقرهٔ مسکوک (به نقل از استفتائات آیت‌الله بهجت و آیت‌الله مکارم شیرازی) | ویکیفقه |
| وزن (برآورد دوم) | حدود ۱٬۵۰۰ گرم نقرهٔ خالص | ویکیشیعه |
| معادل طلایی | هر درهم یک‌دهم دینار؛ پانصد درهم برابر پنجاه دینار، یعنی پنجاه مثقال شرعی طلا | ویکیفقه (به نقل الکافی) |
| مهر بیشتر از مهرالسنه | به قول مشهور مستحب است مهر زن از آن بیشتر نباشد؛ دربارهٔ بیشتر از آن فقها اختلاف دارند (جایز، مکروه یا باطل) | ویکیفقه، ویکیشیعه |
| ارزش پولی | مهرالسنه ارزش پولی ثابتی ندارد و می‌توان آن را بر پایهٔ ارزش روز حساب کرد | ویکیشیعه |
واژهٔ «مهرالسنه» در این مواد نیامده. آنچه می‌خوانید قاعدهٔ عمومی مهر است که هر سند مهر، از جمله سندی که عبارت مهرالسنه دارد، با آن سنجیده می‌شود.
| ماده | متن قانون | معنی برای بحث مهرالسنه |
|---|---|---|
| ۱۰۷۸ | «هر چیزی را که مالیت داشته و قابل تمیز نیز باشد می‌توان مهر قرار داد.» | نقره، طلا، سکه، پول یا ملک می‌توانند مهر باشند؛ شرط، «مالیت» و «قابل تمیز بودن» است. |
| ۱۰۷۹ | «مهر باید بین طرفین تا حدی که رفع جهالت آنها بشود معلوم باشد.» | معیار اصلی: مقدار مهر برای طرفین تا حدی روشن بوده که جهالتشان رفع شود یا نه. |
| ۱۰۸۰ | «تعیین مقدار مهر منوط به تراضی طرفین است.» | مقدار را توافق تعیین میکند؛ در متن این ماده سقف یا کفی نیامده. |
| ۱۰۸۲ (تبصره) | «چنانچه مهریه وجه رایج باشد متناسب با تغییر شاخص قیمت سالانه زمان تأدیه نسبت به سال اجرای عقد که توسط بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران تعیین می‌گردد محاسبه و پرداخت خواهد شد…» | شاخص بانک مرکزی فقط برای مهریهٔ «وجه رایج» است. مقدار مشخص نقره وجه رایج نیست. |
| ۱۰۸۷ | «اگر در نکاح دائم مهر ذکر نشده یا عدم مهر شرط شده باشد نکاح صحیح است…»؛ «زوجه مستحق مهرالمثل خواهد بود» (اگر پیش از تراضی بر مهر، نزدیکی واقع شود). | اگر مهر اصلاً ذکر نشده، طرفین بعداً به تراضی تعیین میکنند؛ در حالت یادشده مهرالمثل. |
| ۱۱۰۰ | «در صورتی که مهرالمسمی مجهول باشد یا مالیت نداشته باشد یا ملک غیر باشد در صورت اول و دوم زن مستحق مهرالمثل خواهد بود…» | اگر مهر مجهول باشد، حکم قانون مهرالمثل است. |
متن مواد از نسخهٔ تجمیعی قانون مدنی در مرکز پژوهش‌های مجلس نقل شده است. «مهرالمثل» را در واژه‌نامه ببینید.
پاسخ به نوع عبارت بستگی دارد. جدول زیر فقط چارچوب است؛ حکم هر پرونده را دادگاه می‌دهد.
| در سند چه آمده | موضوع مهر | ملاک |
|---|---|---|
| مبلغ به ریال یا تومان | وجه رایج | شاخص سالانهٔ بانک مرکزی (تبصرهٔ ماده ۱۰۸۲) — ماشینحساب مهریه به نرخ روز |
| تعداد سکه | سکه | برای سکه شاخص به کار نمیرود؛ قاعدهٔ آن در صفحهٔ ماشینحساب مهریه آمده است. |
| مقدار مشخص نقره (مثلاً ۵۰۰ درهم یا یک وزن معین) | کالا، نه وجه رایج | تبصرهٔ ماده ۱۰۸۲ دربارهٔ وجه رایج است. ارزش ریالی از قیمت نقره میآید؛ برای قاعدهٔ دقیق (مثلاً قیمت کدام روز) به نظر دادگاه یا وکیل نیاز دارید و این صفحه نظریه‌ای نقل نمیکند. |
| فقط عبارت «مهرالسنه»، بی‌ذکر مقدار | مقدار فقهی | قانون مدنی تعریفی ندارد. پرسش، معلوم‌بودن مقدار برای طرفین است (ماده ۱۰۷۹)؛ اگر مجهول باشد حکم ماده ۱۱۰۰ مهرالمثل است. تشخیص با دادگاه است. |
| مهر ذکر نشده (مثلاً عقد «بر کتاب خدا و سنت») | — | در فقه، به نقل ویکیفقه از الروضة البهیة، مهر چنین عقدی مهرالسنه است؛ ماده ۱۰۸۷ قانون مدنی تراضی بعدی یا مهرالمثل را میگوید. این دو قاعده یکی نیستند و باید با وکیل بررسی شود. |
این صفحه قیمت نقره نمی‌دهد؛ منبع رسمی برایش نداریم. قیمت هر گرم نقره را از منبعی که قبول دارید وارد کنید؛ ابزار فقط وزن را در آن ضرب میکند.
برای مهریهٔ وجه نقد یا سکه از محاسبه مهریه به نرخ روز استفاده کنید؛ قاعدهٔ آنها با مهرالسنه فرق دارد.
وجه نقد با شاخص بانک مرکزی و سکه با قیمت روز. محاسبه ←
متن دادخواست و دانلود Word. نمونه ←
مراحل، مدارک و هزینه‌ها. راهنما ←
مهریه، نفقهٔ عده، اجرت‌المثل و جهیزیه. بخوانید ←
واژه‌های نزدیک: مهرالمثل، مهریهٔ عندالمطالبه و عندالاستطاعه؛ مرکز حقوق خانواده.
آخرین بازبینی محتوا: ۱۴ آبان ۱۴۰۵. مواد قانونی از متن قانون نقل و با آن تطبیق داده شده‌اند؛ ارقام و تاریخ‌ها فقط وقتی آمده‌اند که منبع رسمی یا اعلام رسمی داشته‌اند.
این صفحه راهنمای عمومی است و جای مشاورهٔ وکیل یا نظر مرجع رسمی را نمی‌گیرد. قوانین و ابلاغیه‌ها تغییر میکنند؛ پیش از اقدام، متن روز و وضعیت پروندهٔ خودتان را بررسی کنید. پارسی وکیل سامانه‌های رسمی را اداره نمیکند و استعلام زنده انجام نمی‌دهد.
اگر این صفحه برایتان جذاب بود، این مطالب و سرویس‌ها هم احتمالاً مفید خواهند بود.
روی هر سکویی هستید، یک گزینه مناسب پارسی وکیل برای شما آماده است. اندروید نیتیو، نسخه وب، یا ربات‌های تلگرام و بله.
مشاهده گزینه‌های نصب