بازبینی‌شده توسط تیم حقوقی پارسی وکیل · آخرین به‌روزرسانی: آبان ۱۴۰۵
نمونهٔ آماده

نمونه استشهادیه محلی و اعسار + دانلود Word

دو قالب آماده: استشهادیهٔ اعسار از هزینهٔ دادرسی که ماده ۵۰۶ قانون آیین دادرسی مدنی اجزایش را معین کرده، و استشهادیهٔ محلی با عبارت عرفی. می‌خوانید استشهادیه از نظر قانون چه ارزشی دارد و چه چیزهایی را نباید از آن انتظار داشت.

دو قالب Word
قانون مدنی ماده ۱۲۸۵ و آیین دادرسی مدنی ماده ۵۰۶
بازبینی ۲۱ آبان ۱۴۰۵

استشهادیه در قانون چیست؟

پاسخ کوتاه: استشهادیه نوشته‌ای است که چند نفرِ آگاه از یک موضوع آن را می‌نویسند و امضا می‌کنند؛ در متن قانون آیین دادرسی مدنی این اصطلاح نیامده و فرم معینی هم برایش نیست. قانون آیین دادرسی مدنی و قانون مدنی به نوشته‌ای از این جنس «شهادت کتبی» و «شهادتنامه» می‌گویند. ماده ۱۲۸۵ قانون مدنی می‌گوید «شهادت‌نامه سند محسوب نمی‌شود و فقط اعتبار شهادت را خواهد داشت»، و ماده ۲۴۱ قانون آیین دادرسی مدنی: «تشخیص ارزش و تأثیر گواهی با دادگاه است».
  • جایی که محتوای چنین نوشته‌ای در قانون آیین دادرسی مدنی معین شده، اعسار از هزینهٔ دادرسی است: «شهادت کتبی حداقل دو نفر از اشخاصی که از وضعیت مالی و زندگانی او مطلع می‌باشند» باید به دادخواست ضمیمه شود (ماده ۵۰۶).
  • برای «استشهادیهٔ محلی» در قانون آیین دادرسی مدنی فرم معینی نیامده. اگر در دعوا به اطلاعات اهل محل استناد کنید، دادگاه «قرار تحقیق محلی صادر می‌نماید» (ماده ۲۴۹)؛ این تحقیق را متصدی اجرای قرار انجام می‌دهد و نوشتهٔ خودتان با آن یکی نیست.
  • مرجعی که استشهادیه را می‌خواهد (دادگاه، شورای حل اختلاف، اداره، دانشگاه، بانک و…) ممکن است فرم یا مضمون مشخصی بخواهد؛ پیش از تهیه از همان مرجع بپرسید.
متن‌های نمونه قالب آموزشی‌اند، نه فرم رسمی. پذیرفتن استشهادیه با مرجع مقصد است و این صفحه دربارهٔ نتیجهٔ هیچ پرونده‌ای وعده نمی‌دهد.

استشهادیه کجا به کار می‌آید؟

آنچه قانون دربارهٔ هر مورد گفته و آنچه نگفته است.

موردآنچه در قانون آمدهنکتهٔ عملی
اعسار از هزینهٔ دادرسیمعسر کسی است که «به واسطه عدم‌کفایت دارایی یا عدم دسترسی به مال خود به طور موقت قادر به تأدیه آن نیست» (ماده ۵۰۴). اگر دلیل اعسار شهادت شهود باشد، «شهادت کتبی حداقل دو نفر» باید به دادخواست ضمیمه شود (ماده ۵۰۶).نوشته باید اجزای ماده ۵۰۶ را داشته باشد؛ قالب ۱ همین صفحه آن‌هاست. ادعای اعسار «ضمن درخواست نخستین یا تجدیدنظر یا فرجام مطرح خواهد شد» و «به موجب دادخواست جداگانه نیز ممکن است» (ماده ۵۰۵).
اطلاع اهل محل در دعوای حقوقیاگر طرفین یا یکی از آنان «به اطلاعات اهل محل استناد نمایند»، «اگرچه به طور کلی باشد و اسامی مطلعین را هم ذکر نکنند»، «دادگاه قرار تحقیق محلی صادر می‌نماید» (ماده ۲۴۹). طرفین می‌توانند اشخاصی را در محل «معرفی» کنند (ماده ۲۵۳) و هر طرف می‌تواند مطلعین طرف دیگر را «برابر مقررات جرح گواه، رد» کند (ماده ۲۵۲).در تحقیق محلی متصدی اجرای قرار «صورت‌جلسه تنظیم و به امضای مطلعین و اصحاب دعوا می‌رساند» (ماده ۲۵۱). استشهادیه‌ای که خودتان تهیه می‌کنید همان تحقیق محلی نیست؛ اگر به اطلاعات اهل محل تکیه دارید، در دادخواست یا لایحه به آن استناد کنید.
گواهی گواهان در جلسهٔ دادگاهماده ۲۲۹ می‌گوید وقتی دلیل اثبات دعوا «گواهی گواهان باشد» طبق مواد بعدی اقدام می‌شود؛ تعداد و ترکیب گواهان در ماده ۲۳۰ آمده است. دادگاه می‌تواند «گواهان را احضار نماید» (ماده ۲۴۲). پیش از ادای گواهی، دادگاه «حرمت گواهی کذب و مسؤولیت مدنی آن و مجازاتی که برای آن مقرر شده است» را به گواه خاطرنشان می‌سازد و گواهان «سوگند یاد می‌کنند» (ماده ۲۳۶).استشهادیهٔ کتبی این مراحل را ندارد، پس ممکن است دادگاه خود شاهد را احضار کند. اظهارات گواه نزد دادگاه «عیناً در صورت‌مجلس قید و به امضا یا اثرانگشت او» می‌رسد (ماده ۲۴۰).
مراجع دیگر (دانشگاه، اداره، بانک، شورا و…)در متن قانون آیین دادرسی مدنی دربارهٔ این مراجع چیزی نیامده و خود اصطلاح استشهادیه هم در آن به کار نرفته است.هر مرجع شرایط خودش را دارد؛ فرم، مضمون و تعداد شهود را از همان مرجع بپرسید.

قالب ۱: متن استشهادیهٔ اعسار از هزینهٔ دادرسی + دانلود Word

برای پیوست دادخواست یا درخواست اعسار از هزینهٔ دادرسی. اجزای نوشته از ماده ۵۰۶ قانون آیین دادرسی مدنی گرفته شده است.

بسمه تعالی استشهادیه (شهادت‌نامهٔ کتبی) دربارهٔ اعسار از پرداخت هزینهٔ دادرسی (ماده ۵۰۶ قانون آیین دادرسی دادگاه‌های عمومی و انقلاب در امور مدنی) به: ریاست محترم دادگاه ……… (یا شورای حل اختلاف ………) پروندهٔ کلاسهٔ ……… (در صورتی که دادخواست ثبت شده است) الف) مشخصات مدعی اعسار نام و نام‌خانوادگی: ……… نام پدر: ……… کد ملی: ……… نشانی: ……… شغل: ……… وسیلهٔ امرارمعاش: ……… ب) موضوع شهادت اینجانبان که از وضعیت مالی و زندگانی آقای/خانم ……… اطلاع داریم، گواهی می‌دهیم که نامبرده به علت ……… (عدم کفایت دارایی / عدم دسترسی به مال خود / توضیح دیگر) در حال حاضر قادر به پرداخت هزینهٔ دادرسی دعوای ……… (خواسته: ………) به مبلغ ……… ریال نیست. آنچه دربارهٔ وضعیت مالی و زندگی نامبرده خودمان می‌دانیم: ……… ج) منشأ اطلاع ما ……… (مثلاً: همسایگی از سال ………؛ همکاری در ………؛ رفت‌وآمد خانوادگی؛ مشاهدهٔ مستقیم وضع زندگی) آنچه نوشتیم بر پایهٔ اطلاع شخصی ماست و به حرمت گواهی کذب آگاهیم. د) مشخصات کامل شهود شاهد اول نام و نام‌خانوادگی: ……… نام پدر: ……… کد ملی: ……… شغل: ……… اقامتگاه (نشانی کامل): ……… تلفن: ……… نسبت با مدعی اعسار: ……… امضا یا اثر انگشت: ……… شاهد دوم نام و نام‌خانوادگی: ……… نام پدر: ……… کد ملی: ……… شغل: ……… اقامتگاه (نشانی کامل): ……… تلفن: ……… نسبت با مدعی اعسار: ……… امضا یا اثر انگشت: ……… محل و تاریخ تنظیم: ………

⚠️ قالب آموزشی است و فرم رسمی نیست. جاهای خالی (……) را فقط با چیزی پر کنید که شاهدان واقعاً می‌دانند و پیش از ثبت، با متن روز ماده ۵۰۶ و شرایط مرجع مقصد تطبیق دهید. پذیرفتن آن با مرجع رسیدگی‌کننده است.

قالب ۲: متن استشهادیهٔ محلی (برای دادگاه یا مراجع دیگر) + دانلود Word

برای وقتی که از چند نفر از اهل محل می‌خواهید دربارهٔ چیزی که خودشان می‌دانند بنویسند. این عبارت عرفی است، نه فرم رسمی؛ مرجع مقصد ممکن است فرم یا مضمون دیگری بخواهد.

بسمه تعالی استشهادیهٔ محلی اینجانبان که مشخصات و نشانی‌مان در پایین آمده، ساکن یا شاغل در محل ……… (شهر / روستا / محله / خیابان ………) هستیم و آقای/خانم ……… فرزند ……… به کد ملی ……… را می‌شناسیم. موضوع شهادت (فقط آنچه خودتان می‌دانید را بنویسید): ۱. ……… (مثلاً: نامبرده از تاریخ ……… تاکنون در نشانی ……… سکونت دارد.) ۲. ……… (در صورت نیاز، واقعهٔ دیگری که شاهد خودش دیده یا می‌داند، با ذکر زمان و مکان.) منشأ اطلاع ما: ……… (مثلاً: همسایگی از سال ………؛ مشاهدهٔ مستقیم؛ همکاری). این نوشته را برای ارائه به ……… (نام مرجع) و بر پایهٔ اطلاع شخصی خود نوشته‌ایم و به حرمت گواهی کذب آگاهیم. مشخصات و امضای شهود ۱) نام و نام‌خانوادگی: ……… نام پدر: ……… کد ملی: ……… شغل: ……… نشانی کامل: ……… تلفن: ……… امضا یا اثر انگشت: ……… ۲) نام و نام‌خانوادگی: ……… نام پدر: ……… کد ملی: ……… شغل: ……… نشانی کامل: ……… تلفن: ……… امضا یا اثر انگشت: ……… ۳) (در صورت نیاز یا درخواست مرجع) ……… محل و تاریخ تنظیم: ………

⚠️ قالب آموزشی و عرفی است و فرم رسمی نیست. جاهای خالی (……) را فقط با چیزی پر کنید که شاهدان واقعاً می‌دانند و پیش از ارائه، با شرایط مرجع مقصد تطبیق دهید.

نکات نگارش و امضا

  1. هر شاهد خودش متن را بخواند و خودش امضا یا اثر انگشت بزند. قانون برای گواه نزد دادگاه هم همین را می‌خواهد: اظهاراتش «باید عیناً در صورت‌مجلس قید و به امضا یا اثرانگشت او برسد» (ماده ۲۴۰).
  2. فقط از آنچه شاهد خودش می‌داند بنویسید و «منشأ اطلاع» را روشن کنید. ماده ۵۰۶ در اعسار هم همین را خواسته است: شهود باید «منشأ اطلاعات» خود را ذکر کنند.
  3. مشخصات و نشانی شاهد کامل و خوانا باشد تا در صورت نیاز مرجع بتواند او را پیدا کند؛ دادگاه می‌تواند گواهان را احضار کند (ماده ۲۴۲) و در اعسار می‌تواند حضور شهود را لازم بداند (ماده ۵۰۷).
  4. هیچ‌کس نباید به جای دیگری امضا کند یا چیزی را بنویسد که نمی‌داند. ماده ۲۳۶ نشان می‌دهد قانون برای گواهی کذب «حرمت»، «مسؤولیت مدنی» و «مجازات» قائل است؛ جزئیاتش را این صفحه نقل نمی‌کند و برای وضعیت مشخص از وکیل بپرسید.
  5. در استشهادیهٔ اعسار مبلغ هزینهٔ دادرسی را عدد معلوم بنویسید («با تعیین مبلغ آن»، ماده ۵۰۶).

استشهادیه چه چیزی نیست؟

سند نیست

ماده ۱۲۸۴ قانون مدنی سند را «هر نوشته که در مقام دعوی یا دفاع قابل استناد باشد» می‌داند، ولی ماده ۱۲۸۵ شهادت‌نامه را از آن جدا کرده است: «شهادت‌نامه سند محسوب نمی‌شود و فقط اعتبار شهادت را خواهد داشت». ماده ۱۲۵۸ هم شهادت را یکی از دلایل اثبات دعوا شمرده است (اقرار، اسناد کتبی، شهادت، امارات، قسم).

ارزشش را دادگاه می‌سنجد

«تشخیص ارزش و تأثیر گواهی با دادگاه است» (ماده ۲۴۱). تعداد زیاد شاهد یا شکل آراستهٔ نوشته پذیرفته‌شدن را تضمین نمی‌کند.

مفاد سند رسمی را با آن نمی‌شود رد کرد

ماده ۱۳۰۹ قانون مدنی: «در مقابل سند رسمی یا سندی که اعتبار آن در محکمه محرز شده دعوی که مخالف با مفاد یا مندرجات آن باشد به شهادت اثبات نمی‌گردد». چون استشهادیه فقط اعتبار شهادت دارد (ماده ۱۲۸۵)، به نظر می‌رسد قاعدهٔ ماده ۱۳۰۹ دربارهٔ آن هم مطرح باشد؛ این برداشت ماست از کنار هم گذاشتن دو ماده، نه جملهٔ قانون، و برای دعوای مشخص خودتان از وکیل بپرسید.

برای اعسار از محکوم‌به نیست

قالب ۱ دربارهٔ اعسار از «هزینهٔ دادرسی» است (مواد ۵۰۴ تا ۵۰۷). اعسار از پرداخت محکوم‌به (مثلاً مهریه یا دین) مقررات دیگری دارد که این صفحه نقل نمی‌کند؛ راهنمایش را در صفحهٔ دادخواست اعسار ببینید.

متن مواد از نسخهٔ منتشرشدهٔ قانون نقل شده است. اصلاحات بعدی می‌تواند اثر بگذارد؛ پیش از ثبت، متن روز را با وکیل یا مرجع رسیدگی‌کننده بسنجید.

به وکیل نیاز دارید؟

وکلای پارسی وکیل را بر اساس شهر و تخصص پیدا کنید.

وکیل‌یاب

صفحه‌های مرتبط

دادخواست اعسار

نمونه و مراحل اعسار. نمونه ←

محاسبه هزینه دادرسی

برآورد هزینهٔ دادرسی. محاسبه ←

تأمین دلیل

وقتی دلیل در معرض از بین رفتن است. بخوانید ←

دادخواست مطالبه خسارت

نمونه و نکات دلایل و منضمات. نمونه ←

منابع و آخرین بازبینی

آخرین بازبینی محتوا: ۲۱ آبان ۱۴۰۵. مواد قانونی از متن قانون نقل و با آن تطبیق داده شده‌اند؛ ارقام و تاریخ‌ها فقط وقتی آمده‌اند که منبع رسمی یا اعلام رسمی داشته‌اند.

  • قانون آیین دادرسی دادگاه‌های عمومی و انقلاب (در امور مدنی)، مصوب ۱۳۷۹: مواد ۲۲۹، ۲۳۰، ۲۳۶، ۲۴۰ تا ۲۴۲، ۲۴۹ تا ۲۵۳ و ۵۰۴ تا ۵۰۷ — متن در پایگاه اختبار.
  • قانون مدنی: ماده ۱۲۵۸ (دلایل اثبات دعوا)، ماده ۱۲۸۴ (تعریف سند)، ماده ۱۲۸۵ — شهادت‌نامه و ماده ۱۳۰۹ — شهادت در برابر سند رسمی.
  • اصطلاح استشهادیه در متن قانون آیین دادرسی مدنی نیامده؛ قالب‌های «استشهادیهٔ محلی» و مانند آن عرفی‌اند و مرجع مقصد می‌تواند فرم دیگری بخواهد.

این صفحه راهنمای عمومی است و جای مشاورهٔ وکیل یا نظر مرجع رسمی را نمی‌گیرد. قوانین و ابلاغیه‌ها تغییر می‌کنند؛ پیش از اقدام، متن روز و وضعیت پروندهٔ خودتان را بررسی کنید. پارسی وکیل سامانه‌های رسمی را اداره نمی‌کند و استعلام زنده انجام نمی‌دهد.

آنچه احتمالاً می‌پرسید

استشهادیه چیست و در قانون چه جایگاهی دارد؟
نوشته‌ای است که چند نفرِ آگاه از یک موضوع آن را می‌نویسند و امضا می‌کنند. اصطلاح استشهادیه در متن قانون آیین دادرسی مدنی نیامده؛ قانون از «شهادت کتبی» و «شهادتنامه» (ماده ۵۰۶) سخن می‌گوید و ماده ۱۲۸۵ قانون مدنی می‌گوید «شهادت‌نامه سند محسوب نمی‌شود و فقط اعتبار شهادت را خواهد داشت».
استشهادیه محلی (استشهاد محلی) چیست؟
نوشته‌ای است که چند نفر از اهل محل دربارهٔ چیزی که خودشان می‌دانند، مثلاً سکونت یا اطلاع از یک واقعه، می‌نویسند و امضا می‌کنند. در قانون آیین دادرسی مدنی برای آن فرم یا شکل معینی نیامده است. اگر در دعوا به اطلاعات اهل محل استناد کنید، ماده ۲۴۹ می‌گوید «دادگاه قرار تحقیق محلی صادر می‌نماید»؛ این تحقیق را متصدی اجرای قرار انجام می‌دهد، نه نوشتهٔ خودتان.
استشهادیه اعسار چند شاهد می‌خواهد و چه چیزهایی باید در آن نوشته شود؟
طبق ماده ۵۰۶، اگر دلیل اعسار شهادت شهود باشد، «شهادت کتبی حداقل دو نفر از اشخاصی که از وضعیت مالی و زندگانی او مطلع می‌باشند» باید به دادخواست ضمیمه شود. در شهادتنامه باید «مشخصات و شغل و وسیله امرارمعاش مدعی اعسار» و «عدم تمکن مالی او برای تأدیه هزینه دادرسی با تعیین مبلغ آن» تصریح شود و شهود باید «منشأ اطلاعات و مشخصات کامل و اقامتگاه خود را به طور روشن ذکر نمایند». قالب ۱ همین صفحه این اجزا را دارد.
استشهادیه سند حساب می‌شود؟
نه. ماده ۱۲۸۴ قانون مدنی سند را «هر نوشته که در مقام دعوی یا دفاع قابل استناد باشد» می‌داند، اما ماده ۱۲۸۵ شهادت‌نامه را از آن جدا کرده است: «شهادت‌نامه سند محسوب نمی‌شود و فقط اعتبار شهادت را خواهد داشت».
ارزش استشهادیه در دادگاه چقدر است؟
ماده ۲۴۱ قانون آیین دادرسی مدنی می‌گوید «تشخیص ارزش و تأثیر گواهی با دادگاه است». یعنی دادگاه ارزش را می‌سنجد؛ تعداد شاهدان یا شکل نوشته پذیرفته‌شدن را تضمین نمی‌کند. دادگاه می‌تواند خود گواهان را هم احضار کند (ماده ۲۴۲).
آیا استشهادیه جای شهادت در دادگاه را می‌گیرد؟
نه الزاماً. در گواهی نزد دادگاه، پیش از ادای گواهی «حرمت گواهی کذب و مسؤولیت مدنی آن و مجازاتی که برای آن مقرر شده است» به گواه خاطرنشان می‌شود و گواهان «سوگند یاد می‌کنند» (ماده ۲۳۶)، و اظهاراتشان «عیناً در صورت‌مجلس قید و به امضا یا اثرانگشت او» می‌رسد (ماده ۲۴۰). استشهادیهٔ کتبی این مراحل را ندارد و ممکن است دادگاه شاهد را احضار کند.
برای استشهادیه چند نفر باید امضا کنند؟
در استشهادیهٔ اعسار دست‌کم دو نفر (ماده ۵۰۶). برای استشهادیه‌های دیگر در قانون آیین دادرسی مدنی عددی نیامده و مرجع مقصد تعیین می‌کند. تعداد و ترکیب گواهان برای اثبات دعوا نزد دادگاه در ماده ۲۳۰ آمده است؛ برای ادعای مشخص خودتان آن ماده یا وکیل را ببینید.
استشهادیه محلی برای روستا، منزل مسکونی یا پروندهٔ کیفری فرق دارد؟
در متن قانون آیین دادرسی مدنی برای هیچ‌کدام قالب جداگانه‌ای نیامده. قالب ۲ را بردارید و بند «موضوع شهادت» را با واقعیت عوض کنید (سکونت در منزل یا روستا، اطلاع از یک واقعه و…)؛ فقط آنچه شاهد خودش می‌داند. پروندهٔ کیفری قواعد خودش را دارد که این صفحه بررسی نکرده؛ از مرجع رسیدگی یا وکیل بپرسید.
شاهد استشهادیه باید حتماً در دادگاه حاضر شود؟
در اعسار، دادگاه ممکن است «حضور شهود را در جلسه دادرسی لازم بداند» و به مدعی اعسار اخطار کند که «در روز مقرر شهود خود را حاضر نماید» (ماده ۵۰۷). در سایر دعاوی هم دادگاه می‌تواند «گواهان را احضار نماید» (ماده ۲۴۲). پس شاهدان را در دسترس نگه دارید.
استشهادیه باید محضری شود؟
ماده ۵۰۶ برای شهادتنامهٔ اعسار فقط می‌گوید شهادت کتبی «به دادخواست ضمیمه شود» و از تنظیم در دفترخانه نامی نبرده است. برای مراجع دیگر (اداره، دانشگاه، بانک و…) هر مرجع شرایط خودش را دارد؛ از همان مرجع بپرسید.
اگر شاهد خلاف واقع بنویسد چه می‌شود؟
ماده ۲۳۶ می‌گوید دادگاه پیش از ادای گواهی «حرمت گواهی کذب و مسؤولیت مدنی آن و مجازاتی که برای آن مقرر شده است» را به گواه خاطرنشان می‌سازد. میزان و شرایط آن را این صفحه بررسی نکرده است؛ برای وضعیت مشخص از وکیل بپرسید و در هر حال فقط چیزی بنویسید که خودتان می‌دانید.
برای اعسار از مهریه یا محکوم‌به هم همین استشهادیه را بنویسم؟
قالب ۱ دربارهٔ اعسار از هزینهٔ دادرسی است (مواد ۵۰۴ تا ۵۰۷). اعسار از پرداخت محکوم‌به، مثلاً مهریه یا دین، مقررات دیگری دارد که این صفحه نقل نمی‌کند؛ راهنمایش را در صفحهٔ دادخواست اعسار ببینید.

سرویس‌های مرتبط دیگر

اگر این صفحه برایتان جذاب بود، این مطالب و سرویس‌ها هم احتمالاً مفید خواهند بود.

کار را با نصب پارسی وکیل آغاز کنید

روی هر سکویی هستید، یک گزینه مناسب پارسی وکیل برای شما آماده است. اندروید نیتیو، نسخه وب، یا ربات‌های تلگرام و بله.

مشاهده گزینه‌های نصب