بازبینی‌شده توسط تیم حقوقی پارسی وکیل · آخرین به‌روزرسانی: مهر ۱۴۰۵
مالیات و دادرسی مالیاتی

اعتراض به برگ تشخیص مالیات: مهلت، مراحل و لایحه

برگ تشخیص ابلاغ شد و مالیاتش را قبول ندارید؟ مهلت قانونی کوتاه است و مراحل مشخص دارد: درخواست رسیدگی مجدد از اداره، هیأت حل اختلاف بدوی، تجدیدنظر و شورای عالی. مهلت‌ها را حساب کنید و متن اعتراض را از نمونه‌ها شروع کنید.

مهلت‌یاب شمسی
دو نمونه Word
مواد ۲۳۷ تا ۲۵۱

به برگ تشخیص تا چه زمانی می‌توان اعتراض کرد؟

پاسخ کوتاه: طبق ماده ۲۳۸ قانون مالیات‌های مستقیم، مودی می‌تواند ظرف سی روز از تاریخ ابلاغ برگ تشخیص، شخصاً یا به وسیلهٔ وکیل تام‌الاختیار با ارائهٔ دلایل و اسناد و مدارک، کتباً از اداره امور مالیاتی تقاضای رسیدگی مجدد کند. اگر ظرف سی روز کتباً اعتراض نکند یا به اداره مراجعه نکند، درآمد تعیین‌شده در برگ تشخیص قطعی است (ماده ۲۳۹). اگر اختلاف رفع نشود، مابه‌التفاوت به هیأت حل اختلاف مالیاتی ارجاع می‌شود (ماده ۲۳۸).

این صفحه ترتیب مراحل و مهلت‌ها را از متن قانون می‌آورد. متن مواد از پایگاه قوانین (با اصلاحات تا ۱۴۰۰ برای مواد ۲۴۴ و ۲۵۱) خوانده شده؛ اصلاحات بعدی را با متن روز تطبیق دهید و برای پروندهٔ واقعی از مشاور مالیاتی یا وکیل کمک بگیرید.

از ابلاغ تا شورای عالی گام‌به‌گام

مرحلهمهلت و قاعدهمبنا
۱. ابلاغ برگ تشخیصبه شخص مودی؛ اگر دسترسی نباشد به یکی از بستگان یا مستخدمین در محل سکونت یا کار؛ در امتناع یا غیاب، الصاق به درب و تاریخ الصاق همان تاریخ ابلاغ است؛ با پست سفارشی هم ممکن است؛ اگر نشانی در دست نباشد، آگهی روزنامه در حکم ابلاغ استماده‌های ۲۰۳ و ۲۰۸
۲. درخواست رسیدگی مجددظرف ۳۰ روز از ابلاغ، کتبی و با دلایل و مدارک، شخصاً یا با وکیل تام‌الاختیار؛ مسئول مربوط ظرف حداکثر ۴۵ روز از ثبت درخواست رسیدگی می‌کندماده ۲۳۸
۳. نتیجهٔ رسیدگی مجدداگر مودی نظر مسئول را در تعدیل بپذیرد، درآمد تعدیل‌شده قطعی است؛ در غیر این صورت مابه‌التفاوت تا مبلغ مورد اعتراض به هیأت حل اختلاف ارجاع می‌شودماده ۲۳۸
۴. قبولی، پرداخت یا رفع اختلافاگر ظرف ۳۰ روز قبولی کتبی اعلام شود یا مالیات به مأخذ برگ تشخیص پرداخت یا ترتیب پرداخت داده شود یا اختلاف رفع شود، پرونده از نظر میزان درآمد مختومه استماده ۲۳۹
۵. هیأت حل اختلاف (بدوی)وقت رسیدگی به مودی و نماینده اداره ابلاغ می‌شود؛ فاصلهٔ ابلاغ تا جلسه نباید کمتر از ده روز باشد، مگر به درخواست مودی و موافقت واحد مربوطماده ۲۴۶
۶. تجدیدنظررأی بدوی قطعی و لازم‌الاجراست، مگر ظرف ۲۰ روز از ابلاغ رأی، مأمور مالیاتی یا مودی کتباً اعتراض کند؛ در آن صورت پرونده به هیأت تجدیدنظر می‌رود و رأی آن قطعی استماده ۲۴۷
۷. شورای عالی مالیاتیمودی یا دادستان انتظامی مالیاتی ظرف دو ماه از ابلاغ رأی قطعی هیأت تجدیدنظر، به استناد عدم رعایت قوانین و مقررات یا نقص رسیدگی و با اعلام دلایل کافی، اعتراض و تجدید رسیدگی را درخواست می‌کنندماده ۲۵۱ و تبصرهٔ ۴ ماده ۲۴۷

آنچه ابلاغ‌شده باید شامل محل مراجعه، مهلت مقرر و تکلیف قانونی مودی باشد (تبصرهٔ ۱ ماده ۲۰۸). اگر برگ تشخیص طبق تبصرهٔ ۱ ماده ۲۰۳ (الصاق) یا ماده ۲۰۸ (آگهی) ابلاغ شده و مودی اقدامی نکرده باشد، او در حکم معترض به برگ تشخیص شناخته می‌شود و پرونده برای رسیدگی به هیأت حل اختلاف ارجاع می‌گردد (تبصرهٔ ماده ۲۳۹).

آخرین روز مهلت را حساب کنید

تاریخ ابلاغ را به شمسی وارد کنید.

تاریخ ابلاغ را از برگ ابلاغ یا الصاق بخوانید (ماده ۲۰۳: در الصاق، تاریخ الصاق تاریخ ابلاغ است). شمارش محتاطانه است: روز ابلاغ حساب نمی‌شود و تعطیلات لحاظ نشده؛ همان روز محاسبه‌شده را آخرین مهلت بگیرید و اگر ممکن است زودتر اقدام کنید. این ابزار جای نظر مشاور مالیاتی یا وکیل نیست.

در رسیدگی چه حقوقی دارید؟

  • توضیح مأخذ تشخیص: برگ تشخیص باید بر مأخذ صحیح و متکی به دلایل و اطلاعات کافی تنظیم شود؛ امضاکنندگان باید نام و سمت خود را بنویسند و در صورت استعلام مودی، جزئیات گزارش مبنای تشخیص را اعلام کنند (ماده ۲۳۷)؛
  • معرفی نماینده در هیأت: هیأت سه نفره است (نمایندهٔ سازمان، یک قاضی بازنشسته یا حقوقدان، و نمایندهٔ یکی از مراجع بند ۳ مثل اتاق بازرگانی یا کانون وکلا)؛ مودی همزمان با اعتراض به برگ تشخیص یکی از مراجع بند ۳ را معرفی می‌کند، وگرنه یک نفر از بین آن‌ها انتخاب می‌شود (ماده ۲۴۴)؛
  • حضور و دفاع: مودی یا نمایندهٔ قانونی حق حضور کامل در جلسه و ارائهٔ دفاعیات کتبی یا شفاهی دارد و اظهارات شفاهی در صورت‌جلسه ثبت و امضا می‌شود؛ دسترسی به مفاد پرونده حداقل یک هفته پیش از جلسه باید فراهم شود (تبصره‌های ۲، ۶ و ۱۰ ماده ۲۴۴)؛
  • غیبت: عدم حضور مودی یا نمایندهٔ او مانع رسیدگی و صدور رأی نیست (تبصرهٔ ماده ۲۴۶)؛
  • رأی مدلل: رأی هیأت باید متضمن اظهارنظر موجه و مدلل نسبت به اعتراض باشد و در صورت تعدیل، جهات و دلایل آن را بنویسد (ماده ۲۴۸)؛ مأخذ محاسبه را باید در متن رأی بیاورد و اشتباه محاسبه با درخواست مودی یا اداره اصلاح می‌شود (ماده ۲۴۹)؛
  • سامانه: پس از استقرار سامانهٔ مودیان، ثبت اعتراض، ارائهٔ لایحه و ابلاغ جلسات از طریق آن انجام می‌شود (تبصرهٔ ۹ ماده ۲۴۴).

مقدار مورد قبول و هزینهٔ رسیدگی

مودی مکلف است مقدار مالیات مورد قبول را پرداخت کند و فقط نسبت به مازاد اعتراض خود را در مدت مقرر تسلیم کند (تبصرهٔ ۱ ماده ۲۴۷). اگر شکایت مودی از رأی بدوی در هیأت تجدیدنظر رد شود، و همچنین اگر شکایت از رأی تجدیدنظر در شعب شورای عالی مالیاتی مردود اعلام شود، برای هر مرحله معادل یک درصد تفاوت مالیات موضوع رأی مورد شکایت و مالیات ابرازی مودی در اظهارنامهٔ تسلیمی به‌عنوان هزینهٔ رسیدگی تعلق می‌گیرد (تبصرهٔ ۶ ماده ۲۴۷).

اگر به علت اشتباه در محاسبه مالیات اضافی دریافت شده، اداره موظف است وجه قابل استرداد را از محل وصولی جاری ظرف یک ماه به مودی پرداخت کند؛ مبالغ اضافه دریافتی مشمول خسارتی به نرخ یک و نیم درصد در ماه از تاریخ دریافت تا استرداد است (ماده ۲۴۲ و تبصره). اگر اداره درخواست استرداد را وارد نداند، مودی ظرف ۳۰ روز از اعلام نظر اداره می‌تواند از هیأت درخواست رسیدگی کند و رأی هیأت در این مورد قطعی است (ماده ۲۴۳).

نمونهٔ ۱: درخواست رسیدگی مجدد به اداره امور مالیاتی + دانلود Word

اولین قدم و مهم‌ترین مهلت: ۳۰ روز از ابلاغ. متن زیر را با شمارهٔ برگ تشخیص و دلایل خودتان پر کنید و در اداره امور مالیاتی ثبت کنید (ماده ۲۳۸).

بسمه تعالی ریاست محترم اداره امور مالیاتی .......... معترض (مودی): .......... (نام و نام خانوادگی یا نام شخص حقوقی)، کد ملی یا شناسهٔ ملی: .......... ، شمارهٔ پروندهٔ مالیاتی: .......... وکیل تام‌الاختیار (در صورت وجود): .......... ، شمارهٔ وکالت‌نامه: .......... برگ تشخیص: شمارهٔ .......... مورخ .......... ، تاریخ ابلاغ: .......... موضوع: اعتراض به برگ تشخیص مالیات عملکرد سال ........ و درخواست رسیدگی مجدد (ماده ۲۳۸ قانون مالیات‌های مستقیم) با سلام و احترام، اینجانب نسبت به برگ تشخیص مالیات فوق که به موجب آن درآمد مشمول مالیات مبلغ .......... ریال و مالیات متعلق مبلغ .......... ریال تعیین شده است، ظرف مهلت سی روز از تاریخ ابلاغ معترضم و کتباً درخواست رسیدگی مجدد دارم. دلایل و مستندات اعتراض: ۱- مأخذ تشخیص: برگ تشخیص باید بر مأخذ صحیح و متکی به دلایل و اطلاعات کافی تنظیم شود و کلیه فعالیت‌ها و درآمدهای حاصل از آن به‌طور صریح در آن قید شود (ماده ۲۳۷). در برگ تشخیص .......... (مثلاً: مأخذ محاسبهٔ درآمد، منبع درآمد، نحوهٔ تعیین ضریب) مشخص نشده است. ۲- دلایل و مدارک: .......... (فاکتورها، صورت‌حساب‌ها، قراردادها، گردش حساب، دفاتر و اظهارنامهٔ تسلیمی که درآمد را کمتر یا هزینه را بیشتر نشان می‌دهد). ۳- درخواست جزئیات: طبق ماده ۲۳۷ تقاضا دارم جزئیات گزارشی را که مبنای صدور برگ تشخیص قرار گرفته به این‌جانب اعلام فرمایید. ۴- مبلغ مورد قبول (در صورت وجود): نسبت به مبلغ .......... ریال از مالیات مورد مطالبه قبولی دارم و آن را پرداخت می‌کنم؛ اعتراض نسبت به مازاد است. بنابراین از آن مقام محترم تقاضای رسیدگی مجدد، رد مندرجات برگ تشخیص یا تعدیل درآمد مشمول مالیات را دارم. پیوست‌ها: ۱- تصویر برگ تشخیص و برگ ابلاغ ۲- مدارک و مستندات بند ۲ ۳- وکالت‌نامه (در صورت وجود) محل امضا: .......... تاریخ: ..........

⚠️ این متن قالب آموزشی است. جاهای خالی (……) را با اطلاعات پرونده‌تان پر کنید، بندهای نامربوط را حذف کنید و پیش از ثبت، استنادها را با متن قانون روز تطبیق دهید.

نمونهٔ ۲: لایحهٔ دفاعیه به هیأت حل اختلاف مالیاتی + دانلود Word

وقتی پرونده به هیأت ارجاع شد. لایحه را پیش از جلسه تحویل دهید؛ مودی حق دارد کتباً یا شفاهی از خود دفاع کند (ماده ۲۴۴ و تبصره‌ها).

بسمه تعالی ریاست محترم و اعضای محترم هیأت حل اختلاف مالیاتی .......... (بدوی) معترض (مودی): .......... ، کد ملی یا شناسهٔ ملی: .......... ، شمارهٔ پروندهٔ مالیاتی: .......... وکیل (در صورت وجود): .......... مرجع صادرکنندهٔ برگ تشخیص: اداره امور مالیاتی .......... ، شمارهٔ برگ تشخیص: .......... ، تاریخ ابلاغ: .......... نمایندهٔ معرفی‌شده از مراجع بند (۳) ماده ۲۴۴: .......... (نام نهاد و نام نماینده) موضوع: لایحهٔ دفاعیه در اعتراض به برگ تشخیص مالیات عملکرد سال ........ با احترام، پروندهٔ فوق به علت عدم توافق بر درآمد مشمول مالیات، برای رسیدگی به مابه‌التفاوت به هیأت محترم ارجاع شده است. دفاعیات اینجانب: ۱- خلاصهٔ پرونده: مالیات ابرازی مبلغ .......... ریال، مالیات تشخیصی مبلغ .......... ریال و مبلغ مورد اختلاف .......... ریال است. ۲- ایراد به مأخذ و مستند تشخیص: .......... (مأخذ درج‌شده در برگ تشخیص با ماده ۲۳۷ هم‌خوان نیست زیرا ..........؛ نماینده اداره مالیاتی طبق ماده ۲۴۰ باید برای توجیه مندرجات برگ تشخیص دلایل کافی اقامه کند). ۳- دلایل و مدارک: .......... (فهرست مستندات پیوست). ۴- ایراد در ابلاغ یا مهلت‌ها (در صورت وجود): .......... ۵- مبلغ مورد قبول: .......... ریال پرداخت شده است (تبصرهٔ ۱ ماده ۲۴۷). از هیأت محترم تقاضا دارم با رسیدگی به دفاعیات و مدارک، رأی موجه و مدلل (ماده ۲۴۸) مبنی بر رد برگ تشخیص یا تعدیل درآمد مشمول مالیات صادر فرمایند. حضور اینجانب یا نمایندهٔ قانونی در جلسه و ارائهٔ دفاعیات شفاهی نیز مورد درخواست است. پیوست‌ها: ۱- تصویر برگ تشخیص و برگ ابلاغ ۲- رأی یا تصمیم رسیدگی مجدد (در صورت وجود) ۳- مدارک و مستندات ۴- رسید پرداخت مبلغ مورد قبول محل امضا: .......... تاریخ: ..........

⚠️ این متن قالب آموزشی است. جاهای خالی (……) را با اطلاعات پرونده‌تان پر کنید، بندهای نامربوط را حذف کنید و پیش از ثبت، استنادها را با متن قانون روز تطبیق دهید.

ادامهٔ مسیر مالیات

مالیات اجاره

ماشین‌حساب مالیات اجاره با ماده ۵۳. ببینید ←

اظهارنامه مالیاتی

مهلت‌ها و جریمهٔ عدم تسلیم. بخوانید ←

دیوان عدالت اداری

شکایت از ادارات و کمیسیون‌ها. راهنما ←

تمبر مالیاتی وکلا

محاسبهٔ آنلاین. محاسبه ←

منابع و آخرین بازبینی

آخرین بازبینی محتوا: ۳۰ مهر ۱۴۰۵. مواد قانونی از متن قانون نقل و با آن تطبیق داده شده‌اند؛ ارقام و تاریخ‌ها فقط وقتی آمده‌اند که منبع رسمی یا اعلام رسمی داشته‌اند.

  • قانون مالیات‌های مستقیم: مواد ۲۰۳، ۲۰۸، ۲۳۷ تا ۲۵۱ (ماده‌های ۲۴۴ و ۲۵۱ اصلاحی ۱۴۰۰/۰۳/۰۲).
  • مهلت‌یاب محتاطانه است: روز ابلاغ حساب نمی‌شود، «دو ماه» برابر ۶۰ روز گرفته شده و تعطیلات لحاظ نشده است.
  • سازمان امور مالیاتی کشور (سامانه و اطلاعیه‌های رسمی).

این صفحه راهنمای عمومی است و جای مشاورهٔ وکیل یا نظر مرجع رسمی را نمی‌گیرد. قوانین و ابلاغیه‌ها تغییر می‌کنند؛ پیش از اقدام، متن روز و وضعیت پروندهٔ خودتان را بررسی کنید. پارسی وکیل سامانه‌های رسمی را اداره نمی‌کند و استعلام زنده انجام نمی‌دهد.

آنچه احتمالاً می‌پرسید

به برگ تشخیص مالیات تا چند روز می‌توان اعتراض کرد؟
سی روز از تاریخ ابلاغ (ماده ۲۳۸ قانون مالیات‌های مستقیم). اگر ظرف این مدت کتباً اعتراض نشود یا مودی به اداره مراجعه نکند، درآمد تعیین‌شده قطعی می‌شود (ماده ۲۳۹).
اعتراض به برگ تشخیص را به چه کسی می‌دهند؟
ابتدا کتباً به اداره امور مالیاتی برای رسیدگی مجدد (ماده ۲۳۸). اگر اختلاف رفع نشود، مابه‌التفاوت تا مبلغ مورد اعتراض به هیأت حل اختلاف مالیاتی ارجاع می‌شود.
مهلت تجدیدنظر از رأی هیأت حل اختلاف مالیاتی چقدر است؟
رأی بدوی قطعی و لازم‌الاجراست، مگر ظرف ۲۰ روز از ابلاغ رأی، مأمور مالیاتی یا مودی کتباً اعتراض کند؛ آنگاه پرونده به هیأت تجدیدنظر می‌رود (ماده ۲۴۷).
به رأی هیأت تجدیدنظر چه اعتراضی ممکن است؟
مودی یا دادستان انتظامی مالیاتی ظرف دو ماه از ابلاغ رأی قطعی می‌توانند به استناد عدم رعایت قوانین و مقررات یا نقص رسیدگی، به شورای عالی مالیاتی اعتراض کنند (ماده ۲۵۱).
آیا باید مالیات را پیش از اعتراض پرداخت کنم؟
مودی مکلف است مقدار مالیات مورد قبول خود را پرداخت و فقط نسبت به مازاد اعتراض کند (تبصرهٔ ۱ ماده ۲۴۷). پرداخت یا ترتیب پرداخت به مأخذ برگ تشخیص، پرونده را مختومه می‌کند (ماده ۲۳۹).
اگر به جلسهٔ هیأت نروم چه می‌شود؟
وقت رسیدگی باید حداقل ده روز قبل ابلاغ شود و عدم حضور مودی یا نمایندهٔ او مانع رسیدگی و صدور رأی نیست (ماده ۲۴۶ و تبصره).
وکیل می‌تواند اعتراض مالیاتی را ثبت کند؟
بله. ماده ۲۳۸ اعتراض را شخصاً یا به وسیلهٔ وکیل تام‌الاختیار مجاز می‌داند. مودی همچنین یکی از مراجع بند ۳ ماده ۲۴۴ (مثل کانون وکلا یا جامعهٔ مشاوران رسمی مالیاتی) را به‌عنوان نمایندهٔ خود در هیأت معرفی می‌کند.
اعتراض مالیاتی هزینه دارد؟
اگر شکایت مودی در تجدیدنظر یا شورای عالی رد شود، برای هر مرحله معادل یک درصد تفاوت مالیات موضوع رأی با مالیات ابرازی هزینهٔ رسیدگی تعلق می‌گیرد (تبصرهٔ ۶ ماده ۲۴۷).

سرویس‌های مرتبط دیگر

اگر این صفحه برایتان جذاب بود، این مطالب و سرویس‌ها هم احتمالاً مفید خواهند بود.

کار را با نصب پارسی وکیل آغاز کنید

روی هر سکویی هستید، یک گزینه مناسب پارسی وکیل برای شما آماده است. اندروید نیتیو، نسخه وب، یا ربات‌های تلگرام و بله.

مشاهده گزینه‌های نصب