بازبینی‌شده توسط تیم حقوقی پارسی وکیل · آخرین به‌روزرسانی: آبان ۱۴۰۵
قانون نحوهٔ اجرای محکومیت‌های مالی · حبس محکوم‌علیه و اعسار

ماده ۳ قانون نحوهٔ اجرای محکومیت‌های مالی

اگر بدهی حکم‌شده وصول نشود، بدهکار به تقاضای طلبکار حبس می‌شود، مگر در مهلت قانونی دعوای اعسار بدهد.

متن تطبیق‌شده با دو منبع
بازبینی ۲۵ آبان ۱۴۰۵
ماده + توضیح + ماده‌های مرتبط
قانون‌خوان تعاملی · ۱۴۰۵/۰۸/۲۶

پروندهٔ اعسار: چه چیزی آماده است و چه چیزی کم است؟

مرحلهٔ رسیدگی را از کامل بودن صورت اموال جدا کن و یک فهرست اقدام متناسب با وضعیتت بگیر.

مبنای این نسخه، متن مادهٔ ۳ و دو تبصرهٔ قانون مصوب ۱۳۹۴ است. ثبت دادخواست، پذیرش اعسار و تصمیم دربارهٔ حبس سه موضوع جدا هستند. این ابزار از روی تاریخ‌ها حکم آزادی یا آخرین روز مهلت صادر نمی‌کند.

رفتن به متن ماده ↓

اول یک مثال آموزشی ببین

مثال‌ها فرضی‌اند. می‌توانی پاسخ‌ها را تغییر بدهی و اثر هر تغییر را ببینی.

پاسخ‌ها فقط در همین مرورگر بررسی می‌شوند و فرم چیزی به سرور نمی‌فرستد یا ذخیره نمی‌کند. نام، کد ملی، شماره حساب و سند شخصی وارد نکن؛ این ابزار فقط وضعیت آماده‌سازی را می‌پرسد.

۱ شمول و مرحلهٔ پرونده
۲ صورت اموال؛ فقط وضعیت آماده‌سازی
۳ دلایل و وضعیت اجرای حکم

در حال آماده‌سازی ابزار…

گزارش و فهرست مدارک

بعد از بررسی، مدارکی را که آماده داری علامت بزن. گزارش، پاسخ‌ها، دلیل نتیجه و وضعیت مدارک را همراه منابع نگه می‌دارد.

گزارش پس از بررسی آماده می‌شود. فایل گزارش با مرورگر باز می‌شود؛ PDF از پنجرهٔ چاپ ذخیره می‌شود.

مبنای بررسی و منابع

بررسی مقدماتی اعسار از محکوم‌به برای شخص حقیقی غیرتاجر. مهلت سی‌روزهٔ مادهٔ ۳ از ابلاغ اجرائیه مطرح است؛ نوع ابلاغ، قواعد احتساب و تصمیم مرجع اجرا باید بررسی شود. گزارش جای دادخواست و صورت تفصیلی اموال نیست.

قدم بعدی

نتیجهٔ ابزار را کنار متن و مدارک صفحهٔ بعد بررسی کن.

متن مادهٔ ۳ قانون نحوهٔ اجرای محکومیت‌های مالی

ماده ۳
قانون نحوهٔ اجرای محکومیت‌های مالی

اگر استیفای محکومٌ‌‌به از طرق مذکور در این قانون ممکن نگردد محکومٌ‌علیه به تقاضای محکومٌ‌‌له تا زمان اجرای حکم یا پذیرفته‌ شدن ادعای اعسار او یا جلب رضایت محکومٌ‌‌له حبس می‌شود. چنانچه محکومٌ‌علیه تا سی روز پس از ابلاغ اجرائیه، ضمن ارائه صورت کلیه اموال خود، دعوای اعسار خویش را اقامه کرده ‌باشد حبس نمی‌شود، مگر اینکه دعوای اعسار مسترد یا به موجب حکم قطعی رد شود.

تبصره ۱- چنانچه محکومٌ‌علیه خارج از مهلت مقرر در این ماده، ضمن ارائه صورت کلیه اموال خود، دعوای اعسار خود را اقامه کند، هرگاه محکومٌ‌‌له آزادی وی را بدون اخذ تامین بپذیرد یا محکومٌ‌علیه به تشخیص دادگاه کفیل یا وثیقه معتبر و معادل محکومٌ‌‌به ارائه نماید، دادگاه با صدور قرار قبولی وثیقه یا کفیل تا روشن شدن وضعیت اعسار از حبس محکومٌ‌علیه خودداری و در صورت حبس، او را آزاد می‌کند. در صورت ردّ دعوای اعسار به موجب حکم قطعی، به کفیل یا وثیقه‌‌گذار ابلاغ می‌شود که ظرف مهلت بیست روز پس از ابلاغ واقعی نسبت به تسلیم محکومٌ‌علیه اقدام کند. در صورت عدم تسلیم ظرف مهلت مذکور حسب مورد به دستور دادستان یا رئیس دادگاهی که حکم تحت نظر آن اجراء می‌شود نسبت به استیفای محکومٌ‌به و هزینه‌های اجرایی از محل وثیقه یا وجه‌‌الکفاله اقدام می‌شود. در این مورد دستور دادگاه ظرف مهلت ده روز پس از ابلاغ واقعی قابل اعتراض در دادگاه تجدیدنظر است. نحوه صدور قرارهای تامینی مزبور، مقررات اعتراض نسبت به دستور دادستان و سایر مقررات مربوط به این دستورها تابع قانون آیین دادرسی کیفری است.

تبصره ۲- مقررات راجع به تعویق و موانع اجرای مجازات حبس در خصوص کسانی که به استناد این ماده حبس می‌شوند نیز مجری است.

متن از نسخهٔ اصلاح‌شدهٔ قانون نقل شده و با منبع دوم تطبیق داده شده است.

مادهٔ ۳ چه می‌گوید؟

پاسخ کوتاه: مادهٔ ۳ می‌گوید اگر گرفتن محکومٌ‌به از راه‌های این قانون ممکن نشود، محکومٌ‌علیه به تقاضای محکومٌ‌له حبس می‌شود؛ تا زمان اجرای حکم، پذیرفته شدن اعسار یا جلب رضایت محکومٌ‌له.

راه جلوگیری از حبس در همان ماده آمده است: اگر محکومٌ‌علیه تا سی روز پس از ابلاغ اجراییه، همراه با صورت همهٔ اموالش، دعوای اعسار اقامه کند حبس نمی‌شود، مگر دعوای اعسار مسترد یا با حکم قطعی رد شود.

تبصرهٔ ۱ دربارهٔ کسی است که بعد از این مهلت دعوای اعسار می‌دهد: با پذیرش محکومٌ‌له، یا با کفیل یا وثیقهٔ معتبر و معادل محکومٌ‌به، دادگاه تا روشن شدن وضعیت اعسار از حبس خودداری می‌کند.

نکته‌های متن

  • «به تقاضای محکومٌ‌له»: حبس خودبه‌خود نیست و درخواست طلبکار را می‌خواهد.
  • «تا سی روز پس از ابلاغ اجرائیه»: مهلت اصلی دعوای اعسار.
  • «ضمن ارائه صورت کلیه اموال خود»: دعوای اعسار باید با فهرست اموال همراه باشد.
  • مادهٔ ۴ می‌گوید اگر محکومٌ‌علیه مالی معرفی کند یا مالی از او کشف شود که محکومٌ‌به و هزینه‌های اجرایی را پوشش دهد، حبس نمی‌شود و اگر در حبس است آزاد می‌شود.

ماده‌هایی که کنار این ماده خوانده می‌شوند

متن هر ماده عیناً از قانون نقل شده است.

مادهٔ ۶ قانون نحوهٔ اجرای محکومیت‌های مالی
معسر کسی است که به دلیل نداشتن مالی به‌ جز مستثنیات دین، قادر به تادیه دیون خود نباشد.
تبصره- عدم قابلیت دسترسی به مال در حکم نداشتن مال است. اثبات عدم قابلیت دسترسی به مال بر عهده مدیون است.
تعریف معسر: کسی که جز مستثنیات دین مالی برای پرداخت دیون ندارد.
مادهٔ ۴ قانون نحوهٔ اجرای محکومیت‌های مالی
چنانچه به موجب ماده (۳) این قانون محکومٌ‌علیه حبس شده یا مستحق حبس باشد، هرگاه مالی معرفی کند و یا با رعایت مستثنیات دین مالی از او کشف شود به‌نحوی که طبق نظر کارشناس رسمی ‌مال مزبور تکافوی محکومٌ‌به و هزینه‌های اجرائی را نماید، حبس نخواهد شد و اگر در حبس باشد آزاد می‌گردد. در این‌صورت مال معرفی یا کشف‌ شده را مرجع اجراءکننده رای توقیف می‌کند و محکومٌ‌‌به از محل آن استیفاء می‌شود.
معرفی یا کشف مال کافی مانع حبس است.
مادهٔ ۲۲ قانون نحوهٔ اجرای محکومیت‌های مالی
کلیه محکومیت‌های مالی از جمله دیه، ضرر و زیان ناشی از جرم، ردّ مال و امثال آنها جز محکومیت به پرداخت جزای نقدی، مشمول این قانون خواهند بود.
دامنهٔ قانون: همهٔ محکومیت‌های مالی، جز جزای نقدی.
مستثنیات دین صرفاً شامل موارد زیر است:
الف- منزل مسکونی که عرفاً در شأن محکومٌ‌‌علیه در حالت اعسار او باشد.
ب- اثاثیه مورد نیاز زندگی که برای رفع حوائج ضروری محکومٌ‌‌علیه و افراد تحت تکفل وی لازم است.
ج- آذوقه موجود به قدر احتیاج محکوم‌ٌعلیه و افراد تحت تکفل وی برای مدتی که عرفاً آذوقه ذخیره می‌شود.
د- کتب و ابزار علمی و تحقیقاتی برای اهل علم و تحقیق متناسب با شأن آنها
ه‍- وسایل و ابزار کار کسبه، پیشه‌‌وران، کشاورزان و سایر اشخاص که برای امرار معاش ضروری آنها و افراد تحت تکفلشان لازم است.
و- تلفن مورد نیاز مدیون
ز- مبلغی که در ضمن عقد اجاره به موجر پرداخت می‌شود، مشروط بر اینکه پرداخت اجاره‌‌بها بدون آن موجب عسر و حرج گردد و عین مستاجره مورد نیاز مدیون بوده و بالاتر از شأن او نباشد.
تبصره ۱- چنانچه منزل مسکونی محکومٌ‌علیه بیش از نیاز و شأن عرفی او در حالت اعسارش بوده و مال دیگری از وی در دسترس نباشد و مشارٌالیه حاضر به فروش منزل مسکونی خود تحت نظارت مرجع اجراءکننده رای نباشد به تقاضای محکومٌ‌‌له به‌ وسیله مرجع اجراءکننده حکم با رعایت تشریفات قانونی به فروش رفته و مازاد بر قیمت منزل مناسب عرفی، صرف تادیه دیون محکوم‌ٌعلیه خواهد شد مگر اینکه استیفای محکوم‌ٌبه به طریق سهل‌تری مانند استیفاء از محل منافع بخش مازاد منزل مسکونی محکوم‌ٌعلیه یا انتقال سهم مشاعی از آن به شخص ثالث یا طلبکار امکان‌پذیر باشد که در این‌صورت محکومٌ‌به از طرق مذکور استیفاء خواهد شد.
تبصره ۲- چنانچه به حکم قانون مستثنیات دین تبدیل به عوض دیگری شده باشد، مانند اینکه مسکن به دلیل قرار گرفتن در طرح‌های عمرانی تبدیل به وجه گردد، یا در اثر از بین رفتن، عوضی دریافت شده باشد، وصول محکومٌ‌‌به از آن امکان‌‌پذیر است مگر اینکه محرز شود مدیون قصد تهیه موضوع نخستین را دارد.
فهرست مستثنیات دین.

این ماده کجا به کار می‌آید؟

دادخواست اعسار

نمونهٔ متن با خروجی Word. نمونه ←

درخواست اجراییه

شروع اجرای حکم. نمونه ←

مستثنیات دین

اموالی که توقیف نمی‌شوند. توضیح ←

اجرای مهریه

اجرای محکومیت مالی مهریه. راهنما ←

فهرست همهٔ ماده‌ها و رأی‌های وحدت رویه: قانون‌خوان پارسی وکیل.

منابع و آخرین بازبینی

آخرین بازبینی محتوا: ۲۵ آبان ۱۴۰۵. مواد قانونی از متن قانون نقل و با آن تطبیق داده شده‌اند؛ ارقام و تاریخ‌ها فقط وقتی آمده‌اند که منبع رسمی یا اعلام رسمی داشته‌اند.

  • قانون نحوهٔ اجرای محکومیت‌های مالی، مادهٔ ۳ و مادهٔ ۶، مادهٔ ۴، مادهٔ ۲۲، مادهٔ ۲۴.
  • متن ماده با دو منبع مستقل تطبیق داده شده است؛ اگر اصلاح تازه‌ای تصویب شده باشد، متن روز ملاک است.

این صفحه راهنمای عمومی است و جای مشاورهٔ وکیل یا نظر مرجع رسمی را نمی‌گیرد. قوانین و ابلاغیه‌ها تغییر می‌کنند؛ پیش از اقدام، متن روز و وضعیت پروندهٔ خودتان را بررسی کنید. پارسی وکیل سامانه‌های رسمی را اداره نمی‌کند و استعلام زنده انجام نمی‌دهد.

آنچه احتمالاً می‌پرسید

ماده ۳ قانون نحوه اجرای محکومیت‌های مالی چه می‌گوید؟
می‌گوید اگر استیفای محکومٌ‌به از راه‌های این قانون ممکن نشود، محکومٌ‌علیه به تقاضای محکومٌ‌له تا زمان اجرای حکم، پذیرفته شدن اعسار یا جلب رضایت محکومٌ‌له حبس می‌شود.
مهلت دادخواست اعسار برای جلوگیری از حبس چقدر است؟
طبق مادهٔ ۳، اگر محکومٌ‌علیه تا سی روز پس از ابلاغ اجراییه، ضمن ارائهٔ صورت کلیهٔ اموال خود، دعوای اعسار اقامه کرده باشد حبس نمی‌شود، مگر دعوا مسترد یا به موجب حکم قطعی رد شود.
اگر بعد از سی روز دعوای اعسار بدهم چه می‌شود؟
تبصرهٔ ۱ مادهٔ ۳ می‌گوید اگر محکومٌ‌له آزادی را بدون تأمین بپذیرد، یا محکومٌ‌علیه کفیل یا وثیقهٔ معتبر و معادل محکومٌ‌به بدهد، دادگاه تا روشن شدن وضعیت اعسار از حبس خودداری می‌کند و اگر او در حبس باشد آزادش می‌کند.

سرویس‌های مرتبط دیگر

اگر این صفحه برایتان جذاب بود، این مطالب و سرویس‌ها هم احتمالاً مفید خواهند بود.

کار را با نصب پارسی وکیل آغاز کنید

روی هر سکویی هستید، یک گزینه مناسب پارسی وکیل برای شما آماده است. اندروید نیتیو، نسخه وب، یا ربات‌های تلگرام و بله.

مشاهده گزینه‌های نصب