بازبینی‌شده توسط تیم حقوقی پارسی وکیل · آخرین به‌روزرسانی: آبان ۱۴۰۵
قانون نحوهٔ اجرای محکومیت‌های مالی · مستثنیات دین

ماده ۲۴ قانون نحوهٔ اجرای محکومیت‌های مالی

فهرست اموالی که برای وصول بدهی توقیف نمی‌شوند، از خانهٔ مسکونی در شأن بدهکار تا ابزار کار.

متن تطبیق‌شده با دو منبع
بازبینی ۲۵ آبان ۱۴۰۵
ماده + توضیح + ماده‌های مرتبط
قانون‌خوان تعاملی · ۱۴۰۵/۰۸/۲۶

این مال با کدام شرط می‌تواند مستثنای دین باشد؟

یک مال را انتخاب کن تا بند مربوط، شرط‌های اثبات‌نشده و فهرست مدارک متناسب با آن را ببینی.

صرف داشتن یک خانه یا استفاده از خودرو، به‌تنهایی نتیجه را تعیین نمی‌کند. ابزار برای هر مال یک برگهٔ بررسی می‌سازد؛ تشخیص نهایی با مرجع اجراست.

رفتن به متن ماده ↓

اول یک مثال آموزشی ببین

مثال‌ها فرضی‌اند. می‌توانی پاسخ‌ها را تغییر بدهی و اثر هر تغییر را ببینی.

پاسخ‌ها فقط در همین مرورگر بررسی می‌شوند و فرم چیزی به سرور نمی‌فرستد یا ذخیره نمی‌کند. نام، کد ملی، شماره حساب و سند شخصی وارد نکن؛ این ابزار فقط وضعیت آماده‌سازی را می‌پرسد.

۱ دامنه و مال مورد بررسی
۲ مسکن، ودیعه یا ابزار علمی — در صورت ارتباط
۳ اگر خانه بیش از نیاز یا شأن است
۴ اگر مال به عوض تبدیل شده

در حال آماده‌سازی ابزار…

گزارش و فهرست مدارک

بعد از بررسی، مدارکی را که آماده داری علامت بزن. گزارش، پاسخ‌ها، دلیل نتیجه و وضعیت مدارک را همراه منابع نگه می‌دارد.

گزارش پس از بررسی آماده می‌شود. فایل گزارش با مرورگر باز می‌شود؛ PDF از پنجرهٔ چاپ ذخیره می‌شود.

مبنای بررسی و منابع

بررسی مقدماتی مادهٔ ۲۴ برای اموال شخص حقیقی در اجرای حکم مالی دادگاه. دربارهٔ اجرای ثبت، جزای نقدی، شخص حقوقی و مالکیت شخص ثالث، مسیر اختصاصی باید بررسی شود. این برگه دستور رفع توقیف نیست.

قدم بعدی

نتیجهٔ ابزار را کنار متن و مدارک صفحهٔ بعد بررسی کن.

متن مادهٔ ۲۴ قانون نحوهٔ اجرای محکومیت‌های مالی

ماده ۲۴
قانون نحوهٔ اجرای محکومیت‌های مالی

مستثنیات دین صرفاً شامل موارد زیر است:

الف- منزل مسکونی که عرفاً در شأن محکومٌ‌‌علیه در حالت اعسار او باشد.

ب- اثاثیه مورد نیاز زندگی که برای رفع حوائج ضروری محکومٌ‌‌علیه و افراد تحت تکفل وی لازم است.

ج- آذوقه موجود به قدر احتیاج محکوم‌ٌعلیه و افراد تحت تکفل وی برای مدتی که عرفاً آذوقه ذخیره می‌شود.

د- کتب و ابزار علمی و تحقیقاتی برای اهل علم و تحقیق متناسب با شأن آنها

ه‍- وسایل و ابزار کار کسبه، پیشه‌‌وران، کشاورزان و سایر اشخاص که برای امرار معاش ضروری آنها و افراد تحت تکفلشان لازم است.

و- تلفن مورد نیاز مدیون

ز- مبلغی که در ضمن عقد اجاره به موجر پرداخت می‌شود، مشروط بر اینکه پرداخت اجاره‌‌بها بدون آن موجب عسر و حرج گردد و عین مستاجره مورد نیاز مدیون بوده و بالاتر از شأن او نباشد.

تبصره ۱- چنانچه منزل مسکونی محکومٌ‌علیه بیش از نیاز و شأن عرفی او در حالت اعسارش بوده و مال دیگری از وی در دسترس نباشد و مشارٌالیه حاضر به فروش منزل مسکونی خود تحت نظارت مرجع اجراءکننده رای نباشد به تقاضای محکومٌ‌‌له به‌ وسیله مرجع اجراءکننده حکم با رعایت تشریفات قانونی به فروش رفته و مازاد بر قیمت منزل مناسب عرفی، صرف تادیه دیون محکوم‌ٌعلیه خواهد شد مگر اینکه استیفای محکوم‌ٌبه به طریق سهل‌تری مانند استیفاء از محل منافع بخش مازاد منزل مسکونی محکوم‌ٌعلیه یا انتقال سهم مشاعی از آن به شخص ثالث یا طلبکار امکان‌پذیر باشد که در این‌صورت محکومٌ‌به از طرق مذکور استیفاء خواهد شد.

تبصره ۲- چنانچه به حکم قانون مستثنیات دین تبدیل به عوض دیگری شده باشد، مانند اینکه مسکن به دلیل قرار گرفتن در طرح‌های عمرانی تبدیل به وجه گردد، یا در اثر از بین رفتن، عوضی دریافت شده باشد، وصول محکومٌ‌‌به از آن امکان‌‌پذیر است مگر اینکه محرز شود مدیون قصد تهیه موضوع نخستین را دارد.

متن از نسخهٔ اصلاح‌شدهٔ قانون نقل شده و با منبع دوم تطبیق داده شده است.

مادهٔ ۲۴ چه می‌گوید؟

پاسخ کوتاه: مادهٔ ۲۴ می‌گوید مستثنیات دین «صرفاً» همین هفت مورد است: منزل مسکونی در شأن محکومٌ‌علیه در حالت اعسار، اثاثیهٔ ضروری، آذوقه، کتاب و ابزار علمی اهل علم، ابزار کار لازم برای امرار معاش، تلفن مورد نیاز، و ودیعهٔ اجاره با شرط‌هایی که در متن آمده.

تبصرهٔ ۱ دربارهٔ خانه‌ای است که بیش از نیاز و شأن عرفی بدهکار است: اگر مال دیگری در دسترس نباشد و او حاضر به فروش نباشد، به تقاضای طلبکار فروخته می‌شود و مازاد بر قیمت منزل مناسب صرف بدهی می‌شود.

مادهٔ ۵۲۳ قانون آیین دادرسی مدنی هم اجرای رأی از مستثنیات دین را ممنوع می‌داند.

نکته‌های متن

  • «صرفاً»: فهرست بسته است.
  • بند الف: معیار خانه، شأن عرفی محکومٌ‌علیه «در حالت اعسار او» است.
  • بند ز: ودیعهٔ اجاره وقتی مستثنا است که پرداخت اجاره‌بها بدون آن موجب عسر و حرج شود و ملک اجاره‌ای مورد نیاز مدیون باشد و بالاتر از شأن او نباشد.
  • تبصرهٔ ۲: اگر مستثنیات دین به حکم قانون به عوض دیگری تبدیل شده باشد، وصول محکومٌ‌به از آن ممکن است، مگر محرز شود مدیون قصد تهیهٔ دوبارهٔ همان را دارد.

ماده‌هایی که کنار این ماده خوانده می‌شوند

متن هر ماده عیناً از قانون نقل شده است.

مادهٔ ۶ قانون نحوهٔ اجرای محکومیت‌های مالی
معسر کسی است که به دلیل نداشتن مالی به‌ جز مستثنیات دین، قادر به تادیه دیون خود نباشد.
تبصره- عدم قابلیت دسترسی به مال در حکم نداشتن مال است. اثبات عدم قابلیت دسترسی به مال بر عهده مدیون است.
تعریف معسر بر پایهٔ همین مستثنیات است.
مادهٔ ۵۲۳ قانون آیین دادرسی مدنی
در کلیه مواردی که رای دادگاه برای وصول دین به موقع اجراء گذارده می‌شود اجراء رای از مستثنیات دین اموال محکوم‌علیه ممنوع می‌باشد.
تبصره- احکام جزائی دادگاه‌های صالح مبنی بر استرداد کل یا بخشی از اموال محکوم‌علیه یا ضبط آن مستثنی می‌باشد.
اجرای رأی از مستثنیات دین ممنوع است.
اگر استیفای محکومٌ‌‌به از طرق مذکور در این قانون ممکن نگردد محکومٌ‌علیه به تقاضای محکومٌ‌‌له تا زمان اجرای حکم یا پذیرفته‌ شدن ادعای اعسار او یا جلب رضایت محکومٌ‌‌له حبس می‌شود. چنانچه محکومٌ‌علیه تا سی روز پس از ابلاغ اجرائیه، ضمن ارائه صورت کلیه اموال خود، دعوای اعسار خویش را اقامه کرده ‌باشد حبس نمی‌شود، مگر اینکه دعوای اعسار مسترد یا به موجب حکم قطعی رد شود.
تبصره ۱- چنانچه محکومٌ‌علیه خارج از مهلت مقرر در این ماده، ضمن ارائه صورت کلیه اموال خود، دعوای اعسار خود را اقامه کند، هرگاه محکومٌ‌‌له آزادی وی را بدون اخذ تامین بپذیرد یا محکومٌ‌علیه به تشخیص دادگاه کفیل یا وثیقه معتبر و معادل محکومٌ‌‌به ارائه نماید، دادگاه با صدور قرار قبولی وثیقه یا کفیل تا روشن شدن وضعیت اعسار از حبس محکومٌ‌علیه خودداری و در صورت حبس، او را آزاد می‌کند. در صورت ردّ دعوای اعسار به موجب حکم قطعی، به کفیل یا وثیقه‌‌گذار ابلاغ می‌شود که ظرف مهلت بیست روز پس از ابلاغ واقعی نسبت به تسلیم محکومٌ‌علیه اقدام کند. در صورت عدم تسلیم ظرف مهلت مذکور حسب مورد به دستور دادستان یا رئیس دادگاهی که حکم تحت نظر آن اجراء می‌شود نسبت به استیفای محکومٌ‌به و هزینه‌های اجرایی از محل وثیقه یا وجه‌‌الکفاله اقدام می‌شود. در این مورد دستور دادگاه ظرف مهلت ده روز پس از ابلاغ واقعی قابل اعتراض در دادگاه تجدیدنظر است. نحوه صدور قرارهای تامینی مزبور، مقررات اعتراض نسبت به دستور دادستان و سایر مقررات مربوط به این دستورها تابع قانون آیین دادرسی کیفری است.
تبصره ۲- مقررات راجع به تعویق و موانع اجرای مجازات حبس در خصوص کسانی که به استناد این ماده حبس می‌شوند نیز مجری است.
حبس محکوم‌علیه و دعوای اعسار.

این ماده کجا به کار می‌آید؟

مستثنیات دین

توضیح در واژه‌نامهٔ حقوقی. توضیح ←

دادخواست اعسار

نمونهٔ متن با خروجی Word. نمونه ←

درخواست اجراییه

شروع اجرای حکم. نمونه ←

فهرست همهٔ ماده‌ها و رأی‌های وحدت رویه: قانون‌خوان پارسی وکیل.

منابع و آخرین بازبینی

آخرین بازبینی محتوا: ۲۵ آبان ۱۴۰۵. مواد قانونی از متن قانون نقل و با آن تطبیق داده شده‌اند؛ ارقام و تاریخ‌ها فقط وقتی آمده‌اند که منبع رسمی یا اعلام رسمی داشته‌اند.

  • قانون نحوهٔ اجرای محکومیت‌های مالی، مادهٔ ۲۴ و مادهٔ ۶، مادهٔ ۵۲۳، مادهٔ ۳.
  • متن ماده با دو منبع مستقل تطبیق داده شده است؛ اگر اصلاح تازه‌ای تصویب شده باشد، متن روز ملاک است.

این صفحه راهنمای عمومی است و جای مشاورهٔ وکیل یا نظر مرجع رسمی را نمی‌گیرد. قوانین و ابلاغیه‌ها تغییر می‌کنند؛ پیش از اقدام، متن روز و وضعیت پروندهٔ خودتان را بررسی کنید. پارسی وکیل سامانه‌های رسمی را اداره نمی‌کند و استعلام زنده انجام نمی‌دهد.

آنچه احتمالاً می‌پرسید

مستثنیات دین شامل چه چیزهایی است؟
طبق مادهٔ ۲۴ قانون نحوهٔ اجرای محکومیت‌های مالی: منزل مسکونی در شأن محکومٌ‌علیه در حالت اعسار، اثاثیهٔ مورد نیاز زندگی، آذوقه، کتب و ابزار علمی، وسایل و ابزار کار، تلفن مورد نیاز و مبلغ ودیعهٔ اجاره با شرط‌های بند ز.
خانهٔ بدهکار توقیف می‌شود؟
منزل مسکونی‌ای که عرفاً در شأن محکومٌ‌علیه در حالت اعسار او باشد از مستثنیات دین است. اگر خانه بیش از نیاز و شأن عرفی او باشد، تبصرهٔ ۱ مادهٔ ۲۴ فروش آن و صرف مازاد برای بدهی را پیش‌بینی کرده است.
خودرو جزو مستثنیات دین است؟
در فهرست مادهٔ ۲۴ عنوان خودرو نیامده است. بند ه‍ وسایل و ابزار کاری را که برای امرار معاش ضروری است مستثنا می‌کند؛ اینکه مالی مشمول این بند هست یا نه را مرجع اجراکننده تشخیص می‌دهد.

سرویس‌های مرتبط دیگر

اگر این صفحه برایتان جذاب بود، این مطالب و سرویس‌ها هم احتمالاً مفید خواهند بود.

کار را با نصب پارسی وکیل آغاز کنید

روی هر سکویی هستید، یک گزینه مناسب پارسی وکیل برای شما آماده است. اندروید نیتیو، نسخه وب، یا ربات‌های تلگرام و بله.

مشاهده گزینه‌های نصب