بازبینی‌شده توسط تیم حقوقی پارسی وکیل · آخرین به‌روزرسانی: تیر ۱۴۰۵
راهنمای حقوقی

تقسیم ارث؛ سهم هر کدام از وراث چقدر است؟

وقتی کسی فوت می‌کند، دارایی او طبق قانون مدنی بین بازماندگان تقسیم می‌شود. این راهنما سهم همسر، فرزندان و پدر و مادر را در «طبقهٔ اول ارث» (پرتکرارترین حالت) توضیح می‌دهد.

طبقهٔ اول ارث
محاسبهٔ آنلاین رایگان
گواهی انحصار وراثت

ارث در ایران سه طبقه دارد

تا وقتی وارثی از طبقهٔ اول (فرزندان، پدر، مادر، همسر) زنده باشد، طبقات دوم (خواهر/برادر) و سوم (عمو/دایی/عمه/خاله) ارث نمی‌برند. این راهنما فقط طبقهٔ اول — پرتکرارترین حالت — را پوشش می‌دهد.

سهم همسر از ارث

وضعیتسهم زوجه (همسر زن)سهم زوج (همسر مرد)
متوفی فرزند داردیک‌هشتم (۱/۸)یک‌چهارم (۱/۴)
متوفی فرزند نداردیک‌چهارم (۱/۴)یک‌دوم (۱/۲)

⚠️ نکتهٔ مهم: زوجه فقط از اموال منقول و «قیمتِ» ابنیه و اشجار ارث می‌برد، نه از عینِ اراضی (زمین). اگر ترکه شامل زمین به نام شوهر متوفی است، این بخش را با وکیل بررسی کنید.

سهم فرزندان؛ پسر دو برابر دختر

باقیماندهٔ ترکه بعد از سهم همسر و پدر/مادر (اگر زنده باشند)، بین فرزندان تقسیم می‌شود

قاعدهٔ کلی: هر پسر دو برابر هر دختر ارث می‌برد (نسبت ۲ به ۱).

اگر فرزندان فقط دختر باشند، همان نسبت باقیمانده بین آنها به‌طور مساوی تقسیم می‌شود.

این نسبت با وصیت‌نامه (تا سقف ثلث ترکه) قابل تعدیل است؛ فراتر از ثلث نیاز به رضایت سایر وراث دارد.

  • فرزندان طبقهٔ اول‌اند و مانع ارث‌بری خواهر/برادر متوفی می‌شوند
  • نوهٔ ناشی از فرزندِ فوت‌شده، طبق قاعدهٔ قائم‌مقامی سهم پدر/مادر خودش را می‌برد

سهم پدر و مادر متوفی

وضعیتسهم پدرسهم مادر
متوفی فرزند داردیک‌ششم (۱/۶)یک‌ششم (۱/۶)
متوفی فرزند ندارد (فقط پدر و مادر)دو‌سوم (۲/۳)یک‌سوم (۱/۳)

⚠️ اگر متوفی خواهر و برادر متعدد هم داشته باشد (هرچند خودشان در طبقهٔ اول ارث نمی‌برند)، سهم مادر می‌تواند از یک‌سوم به یک‌ششم کاهش یابد (حاجب). این نکته را برای دقت بیشتر با وکیل مطرح کنید.

محاسبهٔ آنلاین رایگان سهم‌الارث

تعداد فرزندان، وضعیت همسر و پدر/مادر را وارد کنید؛ ابزار سهم هر وارث را طبق همین قواعد محاسبه می‌کند.

محاسبه کنید

۳ قدم قبل از تقسیم ارث

ترتیب درست

۱. پرداخت دیون متوفی: قبل از هر تقسیمی، بدهی‌های متوفی (از جمله مهریهٔ همسر، اگر مطالبه‌نشده باشد) از کل دارایی کسر می‌شود.

۲. اجرای وصیت‌نامه: اگر وصیت‌نامه‌ای وجود دارد، تا سقف یک‌سوم (ثلث) دارایی مطابق آن عمل می‌شود.

۳. گرفتن گواهی انحصار وراثت: برای تقسیم رسمی اموال (ملک، حساب بانکی) باید ابتدا گواهی انحصار وراثت از شورای حل اختلاف یا دادگاه گرفته شود.

  • اموال مشترک زوجین که در سند به نام هر دو نیست، وارد ارث نمی‌شود
  • بعد از این ۳ مرحله، باقیماندهٔ ترکه بین وراث طبق سهم‌های بالا تقسیم می‌شود

کارهای بعدی روی پارسی وکیل

محاسبهٔ آنلاین سهم‌الارث

ماشین‌حساب رایگان سهم هر وارث. محاسبه کنید ←

گواهی انحصار وراثت

مدارک و مراحل دریافت گواهی رسمی. راهنما ←

پرامپت‌های آمادهٔ ارث

سوالات پرتکرار ارث برای پرسیدن از AI. مشاهده ←

نگارش دادخواست تقسیم ترکه

اگر وراث به توافق نرسیدند. نگارش کنید ←

شورای حل اختلاف

مرجع صدور گواهی انحصار وراثت. راهنما ←

آنچه احتمالاً می‌پرسید

آیا دختر و پسر سهم برابر از ارث می‌برند؟
خیر؛ طبق قانون مدنی، هر پسر دو برابر هر دختر ارث می‌برد. این نسبت با وصیت‌نامه تا سقف یک‌سوم ترکه قابل تعدیل است.
سهم همسر از ارث چقدر است؟
زوجه (همسر زن) یک‌هشتم با وجود فرزند یا یک‌چهارم بدون فرزند می‌برد؛ زوج (همسر مرد) یک‌چهارم با وجود فرزند یا یک‌دوم بدون فرزند. زوجه فقط از منقول و قیمت ابنیه/اشجار ارث می‌برد، نه از عین زمین.
اگر وصیت‌نامه وجود داشته باشد چه می‌شود؟
وصیت تا سقف یک‌سوم (ثلث) دارایی معتبر است و اجرا می‌شود؛ برای بیش از ثلث، رضایت سایر وراث لازم است.
گواهی انحصار وراثت چیست و چرا لازم است؟
سندی رسمی است که وراث قانونی و سهم هر یک را تعیین می‌کند؛ برای تقسیم اموال ثبتی (ملک، حساب بانکی، خودرو) الزامی است و از شورای حل اختلاف یا دادگاه گرفته می‌شود.
آیا محاسبهٔ آنلاین سهم‌الارث دقیق است؟
برای حالت رایج طبقهٔ اول (همسر/فرزند/پدر/مادر) دقیق و بر پایهٔ قانون مدنی است؛ برای موارد خاص (چند همسری، فرزندخواندگی، طبقات دوم و سوم، عول و رد) با وکیل مشورت کنید.

سرویس‌های مرتبط دیگر

اگر این صفحه برایتان جذاب بود، این مطالب و سرویس‌ها هم احتمالاً مفید خواهند بود.

کار را با نصب پارسی وکیل آغاز کنید

روی هر سکویی هستید، یک گزینه مناسب پارسی وکیل برای شما آماده است. اندروید نیتیو، نسخه وب، یا ربات‌های تلگرام و بله.

مشاهده گزینه‌های نصب