بازبینی‌شده توسط تیم حقوقی پارسی وکیل · آخرین به‌روزرسانی: تیر ۱۴۰۵
راهنمای حقوقی

خسارت تأخیر تأدیه چیست و چگونه محاسبه می‌شود؟

وقتی بدهکار پول شما را دیر پرداخت می‌کند، تورم عملاً از ارزش طلبتان کم کرده است. «خسارت تأخیر تأدیه» جبران همین کاهش ارزش است. این راهنما شرایط قانونی (ماده ۵۲۲)، فرمول محاسبه با شاخص رسمی و روش مطالبهٔ آن در دادگاه را روشن می‌کند.

مبنا: ماده ۵۲۲
فرمول با شاخص رسمی
نحوهٔ مطالبه در دادخواست

خسارت تأخیر تأدیه چیست؟

خسارت تأخیر تأدیه مبلغی است که بابت کاهش ارزش پول در فاصلهٔ سررسید تا پرداخت واقعی به طلبکار تعلق می‌گیرد. مبنای آن ماده ۵۲۲ قانون آیین دادرسی مدنی است.

این خسارت «بهره» یا «جریمهٔ قراردادی» نیست؛ جبران کاهش قدرت خرید پول شماست و به همین دلیل محاسبه‌اش به شاخص رسمی قیمت‌ها گره خورده — نه یک نرخ ثابت.

شرایط تعلق خسارت تأخیر تأدیه

طبق ماده ۵۲۲، همهٔ این شرایط باید با هم جمع باشند

موضوع طلب، دین و از نوع وجه رایج باشد — یعنی پول نقد (ریال/تومان)؛ نه کالا، نه ارز خارجی، نه تعهد غیرپولی.

طلبکار مطالبه کرده باشد؛ معمولاً با اظهارنامهٔ رسمی یا دادخواست. تاریخ مطالبه، مبدأ محاسبه است.

بدهکار با وجود تمکن مالی، از پرداخت خودداری کرده باشد.

شاخص قیمت‌ها تغییر فاحش کرده باشد — با تورم سال‌های اخیر تقریباً همیشه محقق است.

  • ⚠️ استثنای چک: طبق استفساریهٔ قانونی، خسارت تأخیر چک از تاریخ سررسید محاسبه می‌شود، نه تاریخ مطالبه.
  • ⚠️ استثنای مهریه: محاسبهٔ مهریه به نرخ روز مشمول تبصرهٔ مادهٔ ۱۰۸۲ قانون مدنی است، نه مادهٔ ۵۲۲.

فرمول محاسبه با شاخص رسمی

ملاک قانونی، «شاخص سالانهٔ قیمت‌ها»ست که توسط بانک مرکزی منتشر می‌شود؛ در رویهٔ اجرای احکام از جداول شاخص رسمی ابلاغی استفاده می‌شود. عدد دقیق شاخص هر ماه را فقط از منابع رسمی بگیرید — هیچ عدد پیش‌فرضی معتبر نیست.

مبلغ خسارت‌دار = مبلغ اصلی × (شاخص زمان پرداخت ÷ شاخص زمان مبدأ)
قلممقدار (مثال کاملاً فرضی)
مبلغ اصلی۲۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ تومان
ضریب شاخص (فرضی)۱۶۰ ÷ ۱۰۰ = ۱٫۶
مبلغ به‌روزشده۳۲۰٬۰۰۰٬۰۰۰ تومان
خسارت تأخیر تأدیه۱۲۰٬۰۰۰٬۰۰۰ تومان

⚠️ اعداد این جدول صرفاً برای نمایش فرمول‌اند و شاخص واقعی نیستند. برای محاسبه با مبلغ و تاریخ‌های خودتان:

محاسبهٔ آنلاین رایگان خسارت تأخیر تأدیه

مبلغ و تاریخ‌ها را وارد کنید؛ ابزار فرمول را با شاخصی که خودتان از منبع رسمی وارد می‌کنید اعمال می‌کند.

محاسبه کنید

چطور خسارت تأخیر تأدیه را مطالبه کنیم؟

۴ قدم تا وصول خسارت

مطالبهٔ رسمی: اگر سند شما تاریخ‌دار نیست، با اظهارنامه مطالبه کنید تا مبدأ محاسبه ثبت شود.

دادخواست: در ستون خواسته، علاوه بر اصل طلب، «خسارت تأخیر تأدیه از تاریخ … لغایت اجرای حکم» را صریح بنویسید — اگر ننویسید، دادگاه به آن رأی نمی‌دهد.

هزینهٔ دادرسی: دعوای مالی است و هزینه‌اش درصدی از خواسته است.

اجرا: بعد از قطعیت رأی، واحد اجرای احکام مبلغ را تا روز پرداخت به‌روز می‌کند.

  • نگارش دادخواست با ذکر خواستهٔ خسارت تأخیر تأدیه
  • برآورد هزینهٔ دادرسی پیش از طرح دعوا
  • پیگیری اجرای حکم اگر محکومٌ‌له هستید و پول نمی‌رسد

کارهای بعدی روی پارسی وکیل

محاسبهٔ آنلاین رایگان

ماشین‌حساب خسارت تأخیر تأدیه با فرمول رسمی. محاسبه کنید ←

نگارش دادخواست با AI

متن دادخواست با خواستهٔ خسارت تأخیر تأدیه. نگارش کنید ←

مطالبهٔ وجه چک

خسارت تأخیر چک از تاریخ سررسید محاسبه می‌شود. راهنما ←

هزینهٔ دادرسی

برآورد هزینهٔ دادرسی دعوای مطالبهٔ طلب. محاسبه کنید ←

اجرای احکام

حکم گرفتید و پولتان نمی‌رسد؟ راهنمای اجرا. راهنما ←

آنچه احتمالاً می‌پرسید

آیا خسارت تأخیر تأدیه به طلب دلاری یا کالایی تعلق می‌گیرد؟
خیر. ماده ۵۲۲ فقط دربارهٔ دین از نوع وجه رایج (ریال) است؛ برای ارز و کالا مسیر جبران خسارت متفاوت است.
مبدأ محاسبه تاریخ سررسید است یا تاریخ مطالبه؟
قاعدهٔ ماده ۵۲۲ تاریخ مطالبه است؛ اما در چک، طبق استفساریهٔ قانونی، از تاریخ سررسید چک محاسبه می‌شود. تشخیص مصداق نهایی با دادگاه است.
شاخص محاسبه را از کجا بگیرم؟
از منابع رسمی: بانک مرکزی و مرکز آمار ایران. اجرای احکام فقط شاخص رسمی را می‌پذیرد؛ هیچ سایت غیررسمی را مبنا قرار ندهید.
آیا می‌توانم فقط خسارت تأخیر را بدون اصل طلب مطالبه کنم؟
بله، اگر اصل طلب قبلاً پرداخت یا مطالبه شده باشد، مطالبهٔ مستقل خسارت تأخیر تا زمان پرداخت اصل در رویهٔ قضایی پذیرفته شده است.
محاسبهٔ آنلاین چقدر دقیق است؟
با همان فرمول رسمی و شاخصی که خودتان وارد می‌کنید کار می‌کند و برای برآورد و تنظیم دادخواست کافی است؛ عدد لازم‌الاجرا را واحد اجرای احکام با آخرین شاخص تعیین می‌کند.

سرویس‌های مرتبط دیگر

اگر این صفحه برایتان جذاب بود، این مطالب و سرویس‌ها هم احتمالاً مفید خواهند بود.

کار را با نصب پارسی وکیل آغاز کنید

روی هر سکویی هستید، یک گزینه مناسب پارسی وکیل برای شما آماده است. اندروید نیتیو، نسخه وب، یا ربات‌های تلگرام و بله.

مشاهده گزینه‌های نصب