بازبینی‌شده توسط تیم حقوقی پارسی وکیل · آخرین به‌روزرسانی: مهر ۱۴۰۵
نمونه لایحهٔ دفاعیه — حقوقی

نمونه لایحهٔ ایرادات شکلی

ایراد شکلی یعنی خوانده پیش از بحث دربارهٔ حق‌داشتن یا نداشتن خواهان، به خودِ طرح دعوا اشکال بگیرد: دادگاه صالح نیست، خواهان ذی‌نفع نیست، همین دعوا قبلاً رسیدگی شده و مانند این‌ها. اگر ایراد وارد باشد، دادگاه بدون ورود به ماهیت قرار صادر می‌کند. مهم‌ترین نکته مهلت است: تا پایان اولین جلسهٔ دادرسی.

مواد ۸۴ تا ۹۰ آیین دادرسی مدنی
دانلود Word
تا پایان اولین جلسه

ایرادات شکلی در یک نگاه

موضوعتوضیح
فهرست ایرادها۱۱ مورد در مادهٔ ۸۴ قانون آیین دادرسی مدنی؛ از عدم صلاحیت دادگاه تا طرح دعوا خارج از موعد قانونی.
همراه دفاع ماهویخوانده ایراد را «ضمن پاسخ نسبت به ماهیت دعوا» مطرح می‌کند (صدر مادهٔ ۸۴)؛ پس دفاع ماهوی را هم در همان لایحه بنویسید.
مهلتتا پایان اولین جلسهٔ دادرسی، مگر اینکه سبب ایراد بعداً پیدا شود (مادهٔ ۸۷).
ایراد دیرهنگامدادگاه مکلف نیست جدا از ماهیت دربارهٔ آن رأی بدهد (مادهٔ ۹۰).
ترتیب رسیدگیدادگاه پیش از ورود به ماهیت دربارهٔ ایرادها تصمیم می‌گیرد؛ اگر ایراد رد شود، وارد ماهیت می‌شود (مادهٔ ۸۸).
نتیجهٔ پذیرشعدم صلاحیت: قرار عدم صلاحیت و ارسال پرونده به دادگاه صالح؛ دعوای در جریان در دادگاه دیگر: ارسال پرونده به همان دادگاه؛ سایر بندها: قرار رد دعوا (مادهٔ ۸۹).

قرار رد دعوا دربارهٔ اصل حق تصمیم نمی‌گیرد؛ در بیشتر بندها خواهان می‌تواند پس از رفع اشکال دوباره دعوا را طرح کند. برای همین ایراد شکلی معمولاً پرونده را عقب می‌اندازد، نه اینکه برای همیشه ببندد. دفاع ماهوی را کنار آن رها نکنید.

۱۱ ایراد مادهٔ ۸۴ به زبان ساده

عدم صلاحیت دادگاه (بند ۱)

دعوا در مرجعی طرح شده که صلاحیت رسیدگی ندارد؛ مثلاً دعوای مالی بیش از یک میلیارد ریال در دادگاه صلح. نتیجه: قرار عدم صلاحیت و ارسال پرونده به دادگاه صالح (مواد ۲۷ و ۸۹).

دعوای در جریان یا مرتبط (بند ۲) و امر مختومه (بند ۶)

همین دعوا بین همین اشخاص در دادگاه دیگری در جریان است یا با دعوایی در جریان ارتباط کامل دارد؛ یا قبلاً رسیدگی شده و حکم قطعی گرفته است. شمارهٔ پرونده و رأی قطعی قبلی را ضمیمه کنید.

اهلیت و سمت (بندهای ۳ و ۵)

خواهان به سبب صغر، عدم رشد، جنون یا ورشکستگی اهلیت طرح دعوا ندارد؛ یا کسی که به‌عنوان وکیل، ولی یا قیم دعوا را طرح کرده، سمتش محرز نیست.

ادعا متوجه شما نیست؛ خواهان ذی‌نفع نیست (بندهای ۴ و ۱۰)

شما طرف رابطهٔ حقوقی مورد ادعا نبوده‌اید (مثلاً قرارداد با شرکت بسته شده، نه با شما شخصاً)، یا خواهان نفعی در این دعوا ندارد.

دعوای بی‌اثر، نامشروع یا احتمالی (بندهای ۷ تا ۹)

دعوا حتی اگر ثابت شود اثر قانونی ندارد (مثال خود قانون: وقف یا هبه بدون قبض)، موضوعش مشروع نیست، یا جزمی نیست و بر حدس و احتمال بنا شده است.

خارج از موعد (بند ۱۱) و مهلت طرح ایرادها

اگر قانون برای طرح دعوا مهلتی گذاشته و گذشته، ایراد بند ۱۱ را مطرح کنید. یادتان باشد همهٔ ایرادها باید تا پایان اولین جلسهٔ دادرسی مطرح شوند (مادهٔ ۸۷).

نمونه لایحهٔ ایرادات شکلی خوانده

از بندهای زیر فقط آن‌هایی را نگه دارید که دربارهٔ پرونده‌تان صدق می‌کند و برای هر کدام دلیل ضمیمه کنید؛ دفاع ماهوی را هم در بخش آخر بنویسید.

بسمه تعالی ریاست محترم شعبهٔ .......... دادگاه .......... .......... موضوع: لایحهٔ ایرادات و دفاعیات در پروندهٔ کلاسهٔ .......... خواهان: .......... خوانده: .......... (اینجانب / موکل) خواسته: .......... با سلام و احترام، احتراماً، اینجانب .......... (خوانده / وکیل خوانده) پیش از ورود به ماهیت، ایرادات زیر را به استناد مادهٔ ۸۴ قانون آیین دادرسی مدنی و در مهلت مادهٔ ۸۷ همان قانون اعلام می‌کند: الف) ایرادات: ۱. عدم صلاحیت دادگاه (بند ۱): .......... (مثلاً: بهای خواسته .......... ریال و بیش از نصاب دادگاه صلح است / اقامتگاه خوانده و محل وقوع ملک در حوزهٔ قضایی .......... است.) صدور قرار عدم صلاحیت و ارسال پرونده به مرجع صالح مورد تقاضاست. ۲. سابقهٔ طرح یا رسیدگی (بند ۲ / بند ۶): همین دعوا بین همین اشخاص در پروندهٔ کلاسهٔ .......... شعبهٔ .......... مطرح است / به صدور رأی قطعی شمارهٔ .......... مورخ .......... منتهی شده است (پیوست ..........). ۳. عدم توجه دعوا به خوانده (بند ۴): اینجانب طرف رابطهٔ حقوقی مورد استناد خواهان نبوده‌ام؛ قرارداد مورخ .......... میان خواهان و .......... (مثلاً شرکت ..........) منعقد شده است (پیوست ..........). ۴. عدم احراز سمت (بند ۵): سمت آقای/خانم .......... به‌عنوان .......... (وکیل / ولی / قیم) خواهان محرز نیست؛ زیرا .......... . ۵. عدم ذی‌نفعی خواهان (بند ۱۰): خواهان در موضوع دعوا نفعی ندارد؛ زیرا .......... . ۶. سایر موارد (بندهای ۳، ۷، ۸، ۹ یا ۱۱، در صورت صدق): .......... . ب) دفاع ماهوی (در فرض رد ایرادات): ۷. .......... (خلاصهٔ دفاع ماهوی همراه دلایل و پیوست‌ها.) خواسته: با عنایت به مراتب فوق، به استناد مادهٔ ۸۹ قانون آیین دادرسی مدنی، صدور قرار عدم صلاحیت / قرار رد دعوا و در صورت ورود به ماهیت، صدور حکم بر بطلان دعوای خواهان مورد استدعاست. با تجدید احترام نام و نام‌خانوادگی: .......... سمت: .......... (خوانده / وکیل دادگستری) تاریخ: .......... امضا: ..........

⚠️ این متن قالب آموزشی است. جای‌خالی‌ها را با واقعیت پروندهٔ خودتان پر کنید، بندهایی را که دربارهٔ پرونده‌تان صدق نمی‌کند حذف کنید و پیش از ثبت، استنادها را با متن قانون تطبیق دهید. در پرونده‌های مهم، مشورت با وکیل توصیه می‌شود.

برای هر ایراد چه دلیلی ضمیمه کنید

بعد از لایحه چه می‌شود؟

لایحه را برای پروندهٔ خودتان بنویسید

شرح پرونده را بدهید؛ لایحه‌ساز پارسی وکیل متن را با ساختار استاندارد و استناد به مواد قانونی تنظیم می‌کند و خروجی Word می‌دهد.

لایحه‌ساز آنلاین

نمونه لایحهٔ دفاعیه موضوعات دیگر

خیانت در امانت

قرض امانت نیست؛ چک تضمینی، سوءنیت و مهلت یک‌سالهٔ شکایت. نمونه ←

کلاهبرداری

فرق کلاهبرداری با نقض قرارداد؛ مانور متقلبانه و فریب. نمونه ←

توهین و فحاشی

فقط جزای نقدی؛ عرف، مخاطب معین و دلیل اثبات. نمونه ←

ضرب و جرح

دفاع مشروع، اعتراض به پزشکی قانونی، دیه یا تعزیر. نمونه ←

اگر شما شاکی یا خواهان هستید: نوشتن دادخواست بدون ایراد ← · همهٔ نمونه لایحه‌های دفاعیه ←

آنچه احتمالاً می‌پرسید

ایراد شکلی را تا کی می‌شود مطرح کرد؟
تا پایان اولین جلسهٔ دادرسی، مگر اینکه سبب ایراد بعداً پیدا شود (مادهٔ ۸۷ قانون آیین دادرسی مدنی). اگر دیرتر مطرح شود، دادگاه مکلف نیست جدا از ماهیت دربارهٔ آن رأی بدهد (مادهٔ ۹۰).
فرق ایراد شکلی و دفاع ماهوی چیست؟
ایراد شکلی به خودِ طرح دعوا اشکال می‌گیرد (دادگاه، طرفین، سابقه یا مهلت)، اما دفاع ماهوی به اصل ادعا جواب می‌دهد؛ مثلاً اینکه بدهی پرداخت شده است. خوانده ایراد را ضمن پاسخ به ماهیت مطرح می‌کند، پس هر دو را در یک لایحه بنویسید.
اگر ایراد شکلی پذیرفته شود، پرونده تمام می‌شود؟
دادگاه بسته به نوع ایراد قرار عدم صلاحیت یا قرار رد دعوا صادر می‌کند (مادهٔ ۸۹). این قرارها دربارهٔ اصل حق نیستند و در بیشتر موارد خواهان می‌تواند پس از رفع اشکال دوباره دعوا کند. قرار رد دعوا هم در صورتی قابل تجدیدنظر است که حکم اصل دعوا قابل تجدیدنظر باشد (مادهٔ ۳۳۲).
ایراد به دادرس (رد دادرس) هم جزو همین ایرادهاست؟
نه؛ موارد رد دادرس در مادهٔ ۹۱ جداگانه آمده است، مثل خویشاوندی نسبی یا سببی تا درجهٔ سوم با یکی از طرفین، یا نفع شخصی دادرس در دعوا. در این موارد دادرس باید از رسیدگی امتناع کند و طرفین هم می‌توانند او را رد کنند.

سرویس‌های مرتبط دیگر

اگر این صفحه برایتان جذاب بود، این مطالب و سرویس‌ها هم احتمالاً مفید خواهند بود.

کار را با نصب پارسی وکیل آغاز کنید

روی هر سکویی هستید، یک گزینه مناسب پارسی وکیل برای شما آماده است. اندروید نیتیو، نسخه وب، یا ربات‌های تلگرام و بله.

مشاهده گزینه‌های نصب