بازبینی‌شده توسط تیم حقوقی پارسی وکیل · آخرین به‌روزرسانی: مهر ۱۴۰۵
اجرای مجازات

آزادی مشروط: شرایط، نصاب زمانی و درخواست

آزادی مشروط برای محکومان به حبس تعزیری است که بخشی از مجازات را گذرانده‌اند و شرایط ماده ۵۸ قانون مجازات اسلامی را دارند. اینجا نصاب زمانی را حساب می‌کنید و شرایط، مراجع و تعهدات را می‌بینید.

ماشین‌حساب نصاب
مواد ۵۸ تا ۶۲ ق.م.ا
بازبینی ۳۰ مهر ۱۴۰۵

آزادی مشروط یعنی چه؟

پاسخ کوتاه: طبق ماده ۵۸ قانون مجازات اسلامی، دادگاه صادرکنندهٔ حکم می‌تواند دربارهٔ محکومان به حبس تعزیری، پس از تحمل نصف مدت (برای محکومان به بیش از ده سال حبس) و در سایر موارد پس از تحمل یک‌سوم مدت مجازات، به پیشنهاد دادستان یا قاضی اجرای احکام حکم به آزادی مشروط دهد، به شرط حسن اخلاق و رفتار در مدت اجرا، اینکه حالات و رفتار محکوم نشان دهد دیگر مرتکب جرمی نمی‌شود، پرداخت ضرر و زیان تا حد استطاعت (یا ترتیب پرداخت) و استفاده نکردن قبلی از آزادی مشروط.

ماده ۵۸ فقط از «محکومیت به حبس تعزیری» سخن می‌گوید. اینکه محکومیت شما شامل این ماده می‌شود یا نه، را با قاضی اجرای احکام یا وکیل کیفری روشن کنید.

نصاب زمانی را حساب کنید

این ابزار فقط قاعدهٔ نصاب ماده ۵۸ را برای حبس تعزیری حساب می‌کند (برای ساده‌سازی هر ماه را سی روز می‌گیرد). ایام بازداشت قبلی، تخفیف‌ها و شرایط چهارگانه را قاضی اجرای احکام بررسی می‌کند و این ابزار «آزادی» را پیش‌بینی نمی‌کند.

مدت محکومیت به حبس تعزیریحداقل زمان تحمل پیش از آزادی مشروط
بیش از ده سالنصف مدت مجازات
ده سال یا کمتریک‌سوم مدت مجازات

این فقط شرط زمانی است؛ برای آزادی مشروط چهار شرط ماده ۵۸ هم باید احراز شود.

چند مثال محاسبه

مدت حبس تعزیرینصاب ماده ۵۸حداقل زمان تحمل
۱۸ ماهیک‌سوم۶ ماه
۲ سالیک‌سوم۸ ماه
۳ سالیک‌سوم۱ سال
۶ سالیک‌سوم۲ سال
۱۰ سال (دقیقاً)یک‌سوم، چون «بیش از ده سال» نیست۳ سال و ۴ ماه
۱۲ سالنصف۶ سال
۱۵ سالنصف۷ سال و ۶ ماه

مرز ده سال مهم است: ده سال کامل هنوز در دستهٔ یک‌سوم است و فقط محکومیت «بیش از ده سال» نصاب نصف دارد. در محاسبهٔ رسمی ممکن است موضوعاتی مثل ایام بازداشت قبلی هم مطرح شود؛ این‌ها در متن ماده ۵۸ نیامده‌اند و باید از قاضی اجرای احکام پرسید.

چهار شرط ماده ۵۸ و انقضای مواعد

  1. محکوم در مدت اجرای مجازات همواره از خود حسن اخلاق و رفتار نشان دهد؛
  2. حالات و رفتار او نشان دهد که پس از آزادی دیگر مرتکب جرمی نمی‌شود؛
  3. به تشخیص دادگاه، تا آنجا که استطاعت دارد، ضرر و زیان مورد حکم یا مورد موافقت مدعی خصوصی را بپردازد یا قراری برای پرداخت آن ترتیب دهد؛
  4. پیش از آن از آزادی مشروط استفاده نکرده باشد.

انقضای مواعد زمانی و شرط‌های «حسن اخلاق و رفتار» و «ارتکاب نکردن جرم» پس از گزارش رئیس زندان محل به تأیید قاضی اجرای احکام می‌رسد. قاضی اجرای احکام موظف است مواعد مقرر و وضعیت زندانی را بررسی کند و در صورت احراز، پیشنهاد آزادی مشروط را به دادگاه تقدیم نماید.

درخواست از چه کسی و چطور؟

  1. رسیدن به نصاب: زمان تحمل را با ماشین‌حساب بسنجید و از قاضی اجرای احکام دقیق بپرسید؛
  2. گزارش زندان: رئیس زندان محل دربارهٔ حسن اخلاق و رفتار گزارش می‌دهد و قاضی اجرای احکام تأیید می‌کند؛
  3. پیشنهاد: دادستان یا قاضی اجرای احکام پیشنهاد را به دادگاه صادرکنندهٔ حکم تقدیم می‌کند؛ ماده ۵۸ قاضی اجرای احکام را مکلف به بررسی و در صورت احراز، تقدیم پیشنهاد کرده است. در عمل محکوم، خانواده یا وکیل او درخواست کتبی را به قاضی اجرای احکام یا دادگاه می‌دهند؛
  4. حکم دادگاه: دادگاه صادرکنندهٔ حکم دربارهٔ آزادی مشروط تصمیم می‌گیرد.

نمونهٔ درخواست آزادی مشروط با Word را در نمونه درخواست‌ها ببینید.

چه مدارکی کمک می‌کند؟

متن قانون فهرست مدارک نمی‌دهد؛ اما چون چهار شرط باید احراز شود، معمولاً مدارکی که هر شرط را نشان می‌دهد مفید است. این فهرست پیشنهاد عملی است، نه الزام قانونی:

شرط ماده ۵۸مدرک مفید
حسن اخلاق و رفتارگزارش رئیس زندان محل و در صورت وجود، گواهی‌های مشارکت در برنامه‌های آموزشی یا کاری زندان
رفتار نشان‌دهندهٔ ارتکاب نکردن جرم پس از آزادیمدارک اشتغال یا قول کار، محل اقامت ثابت، حمایت خانواده
پرداخت ضرر و زیان یا ترتیب آنرضایت‌نامهٔ شاکی یا رسید پرداخت یا توافق اقساط
استفاده نکردن قبلیسوابق اجرای احکام؛ در صورت تردید از قاضی اجرای احکام بپرسید

متن درخواست را در نمونه آماده ببینید و جاهای خالی را پر کنید.

مدت آزادی مشروط و اگر تعهدات نقض شود

  • مدت آزادی مشروط بقیهٔ مدت مجازات است، ولی دادگاه می‌تواند آن را تغییر دهد و در هر حال نمی‌تواند کمتر از یک سال و بیشتر از پنج سال باشد، مگر مدت باقیمانده کمتر از یک سال باشد که در این صورت معادل بقیهٔ حبس است (ماده ۵۹)؛
  • دادگاه می‌تواند او را در مدت آزادی مشروط ملزم به دستورهای قرار تعویق صدور حکم کند و دستورها و آثار عدم تبعیت و ارتکاب جرم جدید را در حکم قید و به او تفهیم می‌کند (ماده ۶۰)؛
  • اگر بدون عذر موجه از دستورها تبعیت نکند، برای بار اول یک تا دو سال به مدت آزادی مشروط اضافه می‌شود؛ در صورت تکرار یا ارتکاب جرم عمدی موجب حد، قصاص، دیه یا تعزیر تا درجه هفت، علاوه بر مجازات جرم جدید، مدت باقیماندهٔ محکومیت اجرا می‌شود؛ در غیر این صورت آزادی قطعی می‌شود (ماده ۶۱).

خارج از آزادی مشروط

ماده ۶۲ برای جرایم تعزیری درجه پنج تا هشت، در صورت وجود شرایط تعویق مراقبتی، اجازه می‌دهد دادگاه محکوم را با رضایت او در محدودهٔ مکانی مشخص تحت نظارت سامانه‌های الکترونیکی قرار دهد؛ تبصرهٔ ۲ آن (الحاقی ۱۳۹۹) این مقررات را برای حبس‌های تعزیری درجه دو تا چهار پس از گذراندن یک‌چهارم مجازات هم قابل اِعمال دانسته است. این مسیر با آزادی مشروط یکی نیست؛ شرایطش را قاضی اجرای احکام و وکیل بررسی می‌کنند. دربارهٔ واژهٔ آزادی مشروط در واژه‌نامه ببینید.

آزادی مشروط (ماده ۵۸)نظارت الکترونیکی (ماده ۶۲)
نوع مجازاتحبس تعزیریحبس تعزیری درجه ۵ تا ۸؛ درجه ۲ تا ۴ پس از گذراندن یک‌چهارم
نصاب زمانییک‌سوم یا نصف مدتدرجه ۵ تا ۸: در متن ماده نصابی ذکر نشده؛ درجه ۲ تا ۴: یک‌چهارم
رضایت محکومدر متن ماده ذکر نشدهلازم است
شکل اجراآزادی با شرایط و دستورهاماندن در محدودهٔ مکانی مشخص تحت نظارت سامانه‌های الکترونیکی
مرجعدادگاه صادرکنندهٔ حکم، به پیشنهاد دادستان یا قاضی اجرای احکامدادگاه

بازداشت موقت و قرارهای تأمین را در قرارهای تأمین کیفری ببینید.

این صفحه راهنمای عمومی است و پیش‌بینی نتیجه نمی‌کند. محاسبهٔ رسمی نصاب، ایام بازداشت قبلی و احراز شرایط با قاضی اجرای احکام است.

ادامهٔ مسیر حقوق کیفری

نمونه درخواست‌ها

آزادی مشروط، فک قرار، تقلیل وثیقه. نمونه ←

بازداشت موقت

شرایط، مدت و اعتراض. بخوانید ←

نمونه لایحه دفاعیه

ساختار و Word. نمونه ←

مرکز دعاوی کیفری

شکواییه، جرایم و دفاع. ببینید ←

منابع و آخرین بازبینی

آخرین بازبینی محتوا: ۳۰ مهر ۱۴۰۵. مواد قانونی از متن قانون نقل و با آن تطبیق داده شده‌اند؛ ارقام و تاریخ‌ها فقط وقتی آمده‌اند که منبع رسمی یا اعلام رسمی داشته‌اند.

  • قانون مجازات اسلامی: مواد ۵۸ تا ۶۲ (با الحاقی ۱۳۹۹/۰۲/۲۳ ماده ۶۲).
  • ماشین‌حساب فقط قاعدهٔ نصاب ماده ۵۸ را اجرا می‌کند و جای محاسبهٔ رسمی قاضی اجرای احکام را نمی‌گیرد.

این صفحه راهنمای عمومی است و جای مشاورهٔ وکیل یا نظر مرجع رسمی را نمی‌گیرد. قوانین و ابلاغیه‌ها تغییر می‌کنند؛ پیش از اقدام، متن روز و وضعیت پروندهٔ خودتان را بررسی کنید. پارسی وکیل سامانه‌های رسمی را اداره نمی‌کند و استعلام زنده انجام نمی‌دهد.

آنچه احتمالاً می‌پرسید

آزادی مشروط چیست؟
آزادی محکوم به حبس تعزیری پیش از پایان دورهٔ محکومیت، پس از تحمل بخشی از آن و با شرایط ماده ۵۸ قانون مجازات اسلامی، به حکم دادگاه صادرکنندهٔ حکم و به پیشنهاد دادستان یا قاضی اجرای احکام.
آزادی مشروط بعد از چه مدتی ممکن است؟
برای محکومان به حبس بیش از ده سال پس از تحمل نصف مدت مجازات و در سایر موارد پس از تحمل یک‌سوم (ماده ۵۸).
شرایط آزادی مشروط چیست؟
حسن اخلاق و رفتار در مدت اجرا، اینکه حالات و رفتار محکوم نشان دهد دیگر مرتکب جرمی نمی‌شود، پرداخت ضرر و زیان تا حد استطاعت یا ترتیب پرداخت، و استفاده نکردن قبلی از آزادی مشروط (ماده ۵۸).
چه کسی درخواست آزادی مشروط را به دادگاه می‌برد؟
طبق ماده ۵۸ پیشنهاد از دادستان یا قاضی اجرای احکام است و قاضی اجرای احکام موظف است مواعد و وضعیت زندانی را بررسی و در صورت احراز، پیشنهاد را به دادگاه تقدیم کند. در عمل محکوم یا وکیل او درخواست کتبی می‌دهد.
مدت آزادی مشروط چقدر است؟
بقیهٔ مدت مجازات؛ ولی دادگاه می‌تواند تغییرش دهد و در هر حال کمتر از یک سال و بیشتر از پنج سال نیست، مگر باقیمانده کمتر از یک سال باشد (ماده ۵۹).
اگر در مدت آزادی مشروط تعهدات را نقض کنم چه می‌شود؟
برای بار اول یک تا دو سال به مدت آزادی مشروط اضافه می‌شود؛ در صورت تکرار یا ارتکاب جرم عمدی موجب حد، قصاص، دیه یا تعزیر تا درجه هفت، باقیماندهٔ محکومیت هم اجرا می‌شود (ماده ۶۱).
آیا آزادی مشروط برای هر محکومیتی هست؟
ماده ۵۸ دربارهٔ محکومیت به حبس تعزیری است. دربارهٔ سایر محکومیت‌ها با قاضی اجرای احکام یا وکیل مشورت کنید.
ماشین‌حساب آزادی مشروط را تضمین می‌کند؟
نه. فقط نصاب زمانی ماده ۵۸ را حساب می‌کند. شرایط چهارگانه، ایام بازداشت قبلی و تصمیم نهایی با قاضی اجرای احکام و دادگاه است.

سرویس‌های مرتبط دیگر

اگر این صفحه برایتان جذاب بود، این مطالب و سرویس‌ها هم احتمالاً مفید خواهند بود.

کار را با نصب پارسی وکیل آغاز کنید

روی هر سکویی هستید، یک گزینه مناسب پارسی وکیل برای شما آماده است. اندروید نیتیو، نسخه وب، یا ربات‌های تلگرام و بله.

مشاهده گزینه‌های نصب