در دعوای مطالبهٔ وجه چک، داشتن اصل چک در دست خواهان به نفع اوست؛ پس دفاع باید مستند باشد: پرداخت، ایراد به امضا، تضمینی یا مشروط بودن چک، یا ایرادات شکلی. این صفحه دفاع‌های معتبر را از ادعاهای رایج اما بی‌اثر جدا می‌کند.
| موضوع | توضیح |
|---|---|
| مرجع | تا ۱ میلیارد ریال (۱۰۰ میلیون تومان): دادگاه صلح؛ بیشتر: دادگاه عمومی حقوقی |
| مسیر دیگر خواهان | اجراییهٔ مستقیم طبق مادهٔ ۲۳ قانون صدور چک (اگر چک مشروط یا «بابت تضمین» نوشته نشده باشد) |
| مهلت ایراد به امضا | انکار، تردید یا ادعای جعل باید تا پایان اولین جلسهٔ دادرسی مطرح شود (مادهٔ ۲۱۷ آیین دادرسی مدنی) |
| خسارت تأخیر | از تاریخ مندرج در چک (تبصرهٔ مادهٔ ۲ قانون صدور چک؛ رأی وحدت رویهٔ ۸۱۲) |
| مرور زمان | دفاع ضعیفی است؛ حتی پس از ۵ سال دین از بین نمی‌رود |
«چک بعد از ۶ ماه باطل میشود» درست نیست: ۶ ماه مهلت شکایت کیفری است. مهلت‌های ۱۵ و ۴۵ روزهٔ مادهٔ ۳۱۵ قانون تجارت هم فقط حق رجوع به ظهرنویسان را از بین میبرد، نه حق مطالبه از صادرکننده را.
اگر وجه چک را پرداخته‌اید یا طلبی متقابل دارید، باید آن را ثابت کنید (مواد ۲۶۴ و ۱۲۵۷ قانون مدنی). رسید، واریزی بانکی با شرح، یا اقرار کتبی خواهان بهترین دلیل است.
چک سند عادی است؛ می‌توانید امضا را انکار کنید یا در آن تردید کنید (مادهٔ ۲۱۶ آیین دادرسی مدنی و مادهٔ ۱۲۹۱ قانون مدنی). این ایراد باید تا پایان اولین جلسه مطرح شود و ادعای جعل باید همراه دلیل باشد.
میان صادرکننده و دارندهٔ مستقیم، می‌توان به رابطهٔ اصلی استناد کرد. اگر چک بابت تضمین بوده و تعهد اصلی نقض نشده، آن را با قرارداد و مدارک ثابت کنید؛ بار اثبات با شماست، مگر اینکه روی خود چک نوشته شده باشد.
عدم صلاحیت مرجع (مثلاً دعوای بالای ۱۰۰ میلیون تومان در دادگاه صلح)، سابقهٔ رسیدگی همین دعوا، نداشتن سمت نمایندهٔ خواهان یا متوجه نبودن دعوا به شما؛ این ایرادها باید تا پایان اولین جلسه مطرح شوند.
چک‌های دسته‌چک‌های جدید که در سامانهٔ صیاد ثبت نشده‌اند، مشمول قانون صدور چک نیستند و اجراییهٔ مستقیم ندارند؛ البته دعوای حقوقی عادی هنوز ممکن است.
مرور زمان ۵ سالهٔ مادهٔ ۳۱۸ قانون تجارت فقط امتیازات سند تجاری را از بین میبرد و دین را ساقط نمی‌کند؛ مهلت‌های مادهٔ ۳۱۵ هم فقط دربارهٔ ظهرنویسان است. به این دفاع‌ها تکیه نکنید.
نمونهٔ زیر محورهای «پرداخت» و «چک تضمینی» را دارد؛ اگر ایراد به امضا دارید، آن را در اولین جلسه و به‌صورت جداگانه هم اعلام کنید.
⚠️ این متن قالب آموزشی است. جای‌خالی‌ها را با واقعیت پروندهٔ خودتان پر کنید، بندهایی را که دربارهٔ پرونده‌تان صدق نمی‌کند حذف کنید و پیش از ثبت، استنادها را با متن قانون تطبیق دهید. در پرونده‌های مهم، مشورت با وکیل توصیه میشود.
شرح پرونده را بدهید؛ لایحه‌ساز پارسی وکیل متن را با ساختار استاندارد و استناد به مواد قانونی تنظیم می‌کند و خروجی Word می‌دهد.
قرض امانت نیست؛ چک تضمینی، سوءنیت و مهلت یک‌سالهٔ شکایت. نمونه ←
فرق کلاهبرداری با نقض قرارداد؛ مانور متقلبانه و فریب. نمونه ←
فقط جزای نقدی؛ عرف، مخاطب معین و دلیل اثبات. نمونه ←
دفاع مشروع، اعتراض به پزشکی قانونی، دیه یا تعزیر. نمونه ←
اگر شما شاکی یا خواهان هستید: دادخواست مطالبهٔ وجه چک ← · همهٔ نمونه لایحه‌های دفاعیه ←
اگر این صفحه برایتان جذاب بود، این مطالب و سرویس‌ها هم احتمالاً مفید خواهند بود.
روی هر سکویی هستید، یک گزینه مناسب پارسی وکیل برای شما آماده است. اندروید نیتیو، نسخه وب، یا ربات‌های تلگرام و بله.
مشاهده گزینه‌های نصب