جرم مشهود چیست؟
جرمی که در حین وقوع یا بلافاصله پس از آن کشف شود.
جرم مشهود جرمی است که در زمان وقوع یا بلافاصله پس از آن، با مشاهده یا شواهد آشکار کشف میشود. در جرایم مشهود، ضابطان دادگستری اختیار اقدام فوری بدون نیاز به دستور قضایی دارند — و همین، تفاوت عملی مهم آن با جرم غیرمشهود است. چرا قانون این استثنا را گذاشته؟ چون در لحظهٔ وقوع جرم، فرصت گرفتن دستور قضایی وجود ندارد و تأخیر یعنی فرار متهم یا از بین رفتن ادله. بنابراین در جرم مشهود، ضابط میتواند بیدرنگ متهم را دستگیر کند، ادله را جمعآوری و صحنه را حفظ کند. در مقابل، در جرم غیرمشهود — که مدتی از وقوعش گذشته و نشانهٔ آشکاری در دست نیست — ضابط باید ابتدا موضوع را به مقام قضایی گزارش دهد و بر اساس دستور او عمل کند. تشخیص مشهود یا غیرمشهود بودن، تعیینکنندهٔ این است که اقدام مأمور قانونی بوده یا نه.
مبنای قانونی
مطابق قانون آیین دادرسی کیفری.
مثال کاربردی
مأمور پلیس سارق را هنگام خروج از مغازه با اموال مسروقه مشاهده میکند؛ جرم مشهود است و میتواند بدون دستور قضایی متهم را دستگیر کند. مثال دوم: همسایهها بلافاصله پس از نزاع، مأمور را خبر میکنند و مأمور آثار درگیری و مصدوم را در صحنه میبیند — این هم مشهود است. اما اگر کسی یک هفته بعد از سرقت شکایت کند، جرم غیرمشهود است و مأمور باید طبق دستور مقام قضایی اقدام کند.